T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2023/3141
Karar No:2024/280
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- …
2- … Nakliyat Mühendislik İnşaat Taahhüt
Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davalı idare tarafından düzenlenen 21/06/2022 tarihli, 1.553.813,79-TL tutarlı ödeme emrinin iptali istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:… , K:… sayılı kararda; … ihale kayıt numaralı "Belediye Hizmet Binası Yapım İşi" ihalesine ilişkin olarak davacıların oluşturduğu iş ortaklığı ile idare arasında 01/02/2021 tarihli sözleşme imzalanarak işe başlandığı, ancak davalı idarece "inşaatta herhangi bir çalışmanın olmadığı, inşaat için gerekli olan kalıp demir ve iskele malzemelerinin, teknik personellerin ve yükleniciyi temsil edecek yetkili herhangi bir elemanın bulunmadığı, sözleşme ve iş programına göre 2021 yılı içerisinde adı geçen inşaatın %70'lik kısmının tamamlanmadığı ve söz konusu inşaatın teknik olarak süresinde bitirilmesinin mümkün olmadığı" hususlarının tespit edilmesi üzerine 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun 20. maddesi uyarınca davacıların oluşturduğu iş ortaklığına 10/03/2022 tarihinde ihtarname çekildiği, anılan durumun devam etmesi üzerine 4735 sayılı Kanun'un 20. maddesi uyarınca davalı idarenin 01/06/2022 tarihli kararla sözleşmeyi tek taraflı olarak feshettiği, Eskil Belediye Başkanlığı Mali Hizmetler Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı "teminat güncellenmesi" konulu yazısı ile 4735 sayılı Kanun'un 22. maddesi uyarınca, kesin teminatlar varsa ek kesin teminatların alındığı tarihten gelir kaydedileceği tarihe kadar Devlet İstatistik Enstitüsü'nce yayımlanan aylık toptan eşya fiyat endeksine göre güncellenir hükmü gereğince kesin teminatların güncelleme bedeli olan 1.274.953,43-TL ile yapmış olduğu 6 adet hak edişten kesilen ek kesin teminatların güncelleme bedeli olan 102.211,43-TL'nin ödenmesi gerektiğinin davacıya bildirildiği, anılan tutarın ödenmemesi üzerine davaya konu ödeme emrinin düzenlendiği;
Bu durumda, davalı idarenin davacıların oluşturduğu iş ortaklığının taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi sebebiyle 4735 sayılı Kanun'un 20. maddesi gereğince sözleşmeyi feshettiği, 4735 sayılı Kanun'un 22. maddesindeki hüküm uyarınca, aynı Kanun'un 20. maddesine göre sözleşmenin feshedilmesi hâllerinde kesin teminat ve varsa ek kesin teminat tutarlarının güncellenmesi gerektiği, bu itibarla, söz konusu teminat güncellenmesine ilişkin tutarın davacıların oluşturduğu iş ortaklığından tahsili maksadıyla düzenlenen dava konusu ödeme emrinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacılar tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacılar tarafından, özel hukuk sözleşmelerinden doğan alacakların kamu alacağı olarak kabul edilip 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun uyarınca takip başlatılamayacağı, mücbir sebep nedeniyle adli yargıda sözleşmenin haksız feshi davasının açıldığı, anılan davanın bekletici mesele yapılması gerektiği, ödeme emrinde tebliğ edilen meblağın hatalı olduğu, kendilerinin teminat bedeline ilişkin yaptığı hesaplamalar ile davalı idarenin hesaplamalarının farklı olduğu, mücbir sebep başvurusunun reddine karşı açılan davaların kabul edilmemesi durumunda yapılacak bilirkişi incelemesi sonucunda söz konusu hatanın giderileceği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
"Belediye Hizmet Binası Yapım İşi" ihalesi uhdesinde kalan davacıların oluşturduğu iş ortaklığı ile davalı Belediye arasında 01/02/2021 tarihinde sözleşme imzalanmıştır. İş ortaklığının söz konusu işin %70'lik kısmını tamamlaması gerekirken yaklaşık %27'lik kısmını tamamladığı, inşaatın teknik olarak süresinde bitirilmesinin mümkün olmadığı yönündeki davalı idare tespitleri üzerine iş ortaklığına 10/03/2022 tarihli ihtarname gönderilmiş ancak uyarıya rağmen işin yerine getirilmediğinden bahisle 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun 20. maddesine istinaden 01/06/2022 tarihinde iş ortaklığı ile akdedilen sözleşme feshedilmiştir.
Akabinde davalı idarenin "uhdenizde bulunan belediye hizmet binası yapım işi feshedildiğinden, 4735 sayılı Kanun'un 22. maddesine istinaden kesin teminatlarınız varsa ek kesin teminatlarınız alındığı tarihten gelir kaydedileceği tarihe kadar Devlet İstatistik Enstitüsü'nce yayınlanan aylık toptan eşya fiyat endeksine göre güncellenir, hükmü gereğince kesin teminatlarınız güncellenmiş olup, güncelleme bedeli olan 1.274.953,43-TL ile yapmış olduğunuz 6 adet hak edişten kesilen ek kesin teminatların güncelleme bedeli olan 102.211,43-TL'nin Belediye hesabına 7 gün içinde gönderilmesi, aksi takdirde 6183 sayılı Kanun'a göre işlem yapılacağı"na dair açıklamalar içeren yazısı 08/06/2022 tarihinde davacılara tebliğ edilmiştir. Verilen süre içerisinde ödemenin gerçekleştirilmemesi üzerine de 1.553.813,79-TL bedelli ödeme emri gönderilmiştir. Anılan ödeme emrinin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un "Kanunun şümulü" başlıklı 1. maddesinde, "Devlete, vilayet hususi idarelerine ve belediyelere ait vergi, resim, harç, ceza tahkik ve takiplerine ait muhakeme masrafı, vergi cezası, para cezası gibi asli, gecikme zammı, faiz gibi fer'i amme alacakları ve aynı idarelerin akitten, haksız fiil ve haksız iktisaptan doğanlar dışında kalan ve amme hizmetleri tatbikatından mütevellit olan diğer alacakları ile; bunların takip masrafları hakkında bu kanun hükümleri tatbik olunur." kuralına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava konusu uyuşmazlığın, taraflar arasında imzalanan ihale sözleşmesinin feshi sonrasında 4735 sayılı Kanun'un 22. maddesi esas alınarak "teminat güncelleme bedeli" farkı/borcu çıkarılmasından kaynaklandığı, anılan meblağın tahsili amacıyla da dava konusu ödeme emrinin düzenlendiği anlaşılmaktadır.
Dava konusu ödeme emri içeriğindeki bedelin ihale sözleşmesinden doğduğu, ihale sözleşmelerinin ise özel hukuk sözleşmesi niteliğinde olması nedeniyle 6183 sayılı Kanun'un kapsamına girmediği, söz konusu alacağın kamu gücü kullanılarak 6183 sayılı Kanun uyarınca takip ve tahsilinin mümkün olmadığı, dolayısıyla genel hükümler çerçevesinde alınması gereken ihale sonucu imzalanan sözleşmeden kaynaklanan kesin teminat bedelinin idare tarafından tek yanlı ve kamu gücü kullanılmak suretiyle ödeme emri ile istenilmesinde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukukî isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kabulüne;
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E: …, K: … sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi'ne gönderilmesine, 18/01/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.