T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2023/3172
Karar No:2023/5296
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Finike Belediye Başkanlığı'nca 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca Finike Yat Limanı'nın (Finike Marina) işletme hakkının 20 ay süreyle 18/04/2023 tarihinde kiralama ihalesine çıkartılmasına ilişkin Finike Belediye Encümeni'nin ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; Finike İskelesi ve Yat Limanı'nın (Finike Marinanın), ... tarih ... sayılı Bayındırlık ve İskân Bakanlığı'nın “kullanma haklarının (her türlü bakım ve diğer giderleri kendilerine ait olmak üzere, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı'nca yaptırılacak esaslı tamirler karşılığı olarak teslim tarihinden itibaren her yılın gayrisafi iradından %10 nispetinde bir meblağın hazineye yatırılması şartıyla) Finike Belediyesi'ne devredilmesi” yazısı ve uygun görüşlerine dayanılarak Bakanlar Kurulu'nun 1... tarih ... sayılı kararı ile Finike Belediyesi'ne devredildiği, ardından Finike Yat Limanı’nın 25 yıl süre ile işletilmesi amacıyla (30/04/1997-30/04/2022) eski ismiyle... Servis Turistik A.Ş. (... Turistik Yatırım ve Hizmetler A.Ş.) yeni ismiyle ... ve ... Turizm Tesisleri A.Ş.'ye “Finike Marinası’nın İşletme Hakkının Kiralanmasına Dair Protokol” ile kiraya verildiği, söz konusu protokole ek olarak hazırlanan Ek Protokol ile bu sürenin 30/04/2023 tarihine kadar uzatıldığı, kira protokolü süresinin bitmesine yakın Finike Yat Limanı'nın (Finike Marina) işletme hakkının yeniden kiralanması için 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 45. maddesi gereğince ihaleye çıkartılması konusu görüşülmek üzere ... tarih ve ... sayılı Emlak ve İstimlak Müdürlüğü'nün yazısıyla Belediye Encümenine sevki üzerine, Finike Yat Limanı’nın 01/05/2023-31/12/2024 tarihlerini kapsayacak şekilde 20 ay süreliğine ihaleye çıkartılmasına ilişkin dava konusu encümen kararının alındığı;
Olayda; Finike Marina işletmesinin 20 ay süre ile ihaleye çıkartılmasına ilişkin tesis edilen dava konusu ... tarih ve ... sayılı Finike Belediye Encümeni kararından sonra, 31/03/2023 tarihinde ihale onay belgesinin düzenlendiği, yine 31/03/2023 tarihli ihale şartnamesi hazırlandıktan sonra belediyede ihale ilanının ve yerel gazetelerdeki ilanların yapıldığı ve 18/04/2023 tarihi saat 10.00'da ihalenin yapılarak aynı tarihli ihale kararıyla tek katılımcıyla mevcut kiracı şirkete 12.000.000,00-TL bedelle ihalenin verildiği ve 02/05/2023 tarihinde de yer tesliminin yapıldığı;
Bu durumda, davaya konu Finike Yat Limanı'nın (Finike Marinanın) mevcut işletmeciyle yapılan kiralama süresinin 30/04/2023 tarihinde bitecek olması nedeniyle ihaleye çıkarılmasına karar verildiği, dolayısıyla yukarıda aktarılan yasal düzenlemeler uyarınca usulüne uygun olarak yetkili merci olan Belediye Encümeni'nce kira süresi bitecek olan işletmenin 20 ay süreli olarak yeniden kiraya verilmesi kapsamında Finike Yat Limanı işletmesinin ihaleye çıkartılmasına dair tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, dava konusu encümen kararı ile ihale tarihi arasında iki haftadan az bir süre olduğu, bu durumun ihaleye katılımı azalttığı, denizcilik alanında faaliyette bulunan aynı zamanda yat işletmeciliği de yapan bir müteşebbis olduğu, kendi adına ve yeni kurduğu şirketi ile dava konusu ihaleye iştirak etmek istemesine rağmen şartnamede düzenlenen hususlardan dolayı ihaleye giremediği, şartnamede sadece on yıllık marina işletme tecrübesi bulunan tüzel kişilerin katılabileceğinin öngörülmesinin rekabet yasağına aykırı olduğu, anılan şartname kapsamında belirlenen şartları karşılayacak tek firma olduğu, ihalede belirlenen rayiç bedelin ekonomik veriler ve yat limanının kapasitesi göz önüne alındığında çok düşük kaldığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, dava konusu ihalenin özel mahiyete sahip, tecrübe ve sistematik organizasyon gerektiren bir iş olması nedeniyle ancak tüzel kişilere gördürülebileceği, gerçek kişinin bu alt yapıyı oluşturması ve hizmet sunabilmesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu, on yıllık tecrübe şartının dayanağının 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 18. maddesinin (e) fıkrası ile 2886 sayılı Kanun'un 64. maddesi hükümleri olduğu, ihale muhammen bedeli belirlenirken son yıl kira bedeli baz alınarak hesaplama yapıldığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Mahkeme kararının gerekçeli olarak onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
... tarih ve ... sayılı Encümen kararıyla, Finike Yat Limanı'nın (Finike Marina) işletme hakkının 18/04/2023 tarihinde 20 ay süreyle kiralama ihalesine çıkartılması üzerine anılan kararın iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde, iptal davaları, idari işlemler hakkında menfaatleri ihlâl edilenler tarafından, tam yargı davaları ise idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan davalar olarak tanımlanmış; 14. maddesinin 3/c bendinde, dava dilekçelerinin, diğer ilk inceleme konuları yanında ehliyet yönünden de inceleneceği belirtilmiş; aynı Kanun'un 15. maddesinin 1/b bendinde ise, 14. maddenin 3/c, 3/d ve 3/e bentlerinde yazılı hâllerde davanın reddine karar verileceği kurala bağlanmıştır.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun "İhaleye katılabilme şartları" başlıklı 5. maddesinde, bu Kanuna göre yapılacak ihalelere katılabilmek için kanuni ikametgah sahibi olmanın, gerekli nitelik ve yeterliği haiz bulunmanın, istenilen teminat ve belgeleri vermenin zorunlu olduğu; "Şartnameler" başlıklı 7. maddesinin 2. fıkrasının (f) bendinde, bu şartnamelerde işin mahiyetine göre konulacak özel ve teknik şartlardan başka isteklilerde aranılan şartlar ve belgelerin gösterilmesinin zorunlu olduğu; "İsteklilerde aranacak nitelikler ve istenecek belgeler" başlıklı 16. maddesinde ise, isteklilerin şartnamelerde yazılı belgeleri eksiksiz vereceği kurala bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde, iptal davaları, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan davalar olarak tanımlanmıştır.
Yargı kararlarında ve doktrinde "menfaat" kavramının davacı ile iptalini istediği idarî işlem arasındaki bağı, ilgiyi ifade ettiği belirtilmekte ve idarî işlem ile dava açan kişi arasında meşrû, güncel ve ciddî bir alâka söz konusu ise, davada menfaat bağının bulunduğu kabul edilmektedir. İptal davalarında davacı olabilmek için subjektif bir hakkın ihlâl edilmesi şartı aranmamakta, menfaat ihlâli yeterli sayılmaktadır.
İptal davasının gerek anılan maddede, gerek içtihat ve doktrinde belirtilen hukukî nitelikleri göz önüne alındığında, idare hukuku alanında tek taraflı irade açıklamasıyla kesin ve yürütülmesi zorunlu nitelikte tesis edilen idarî işlemlerin, bu idarî işlemle meşru, kişisel ve güncel bir menfaat alâkası kurabilenler tarafından iptal davasına konu edilebileceğinin kabulü gerekmektedir.
İhaleye ait Kiralama Şartnamesi'nin 6. maddesinde, en az 10 (on) yıllık süre ile marina işletmeciliği yapan ve bunu resmi olarak belgelendirebilecek tüzel kişilerin ihaleye katılabileceği belirtilmiş; 7.a. maddesinde, ihale kapsamında sunulması istenilen belgeler ve bu belgelerin taşıması gereken kriterler sayılmış, söz konusu maddede isteklinin en az 10 yıl süre ile marina işletmeciliği yaptığına dair resmi kurumlardan onaylı belge almasının zorunlu olduğu belirtilmiştir.
Davacı tarafından dava konusu encümen kararına dayanılarak 18/04/2023 tarihinde gerçekleştirilen Finike Yat Limanı'nın kiralanması ihalesinin iptali istemiyle açılan davada, ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmiş, anılan karar Dairemizin E:2023/2198 sayılı dosyası kapsamında davacı tarafça temyiz edilmiştir.
Dairemizin 2023/2198 sayılı esasına kayıtlı dosyası incelendiğinde, davacı tarafından, denizcilik alanında faaliyette bulunulduğu ve yat işletmeciliği yapıldığı ileri sürüldüğünden, anılan iddiaları açıklığa kavuşturmak amacıyla 09/10/2023 tarihli ara kararı ile davacıdan, "dava konusu ihale ile arasındaki menfaat ilişkisi konusunda açıklama yapılması ve ihale konusu alanda faaliyet gösterdiğini tevsik edecek bilgi ve belge" istenilmiş, ancak davacı tarafından kendisine verilen süre içerisinde ara kararımızda belirtilen hususlara ilişkin olarak herhangi bir bilgi ve belge sunulmadığından, dava (ihalenin iptali davasını) açmakta menfaatinin bulunmadığı gerekçesiyle davanın ehliyet yönünden reddine dair Mahkeme kararının onanmasına karar verilmiştir.
Bu durumda, davacının ihale konusu alanda faaliyet gösterdiği yönündeki iddiasını ispatlayacak herhangi bir belgenin anılan dosyaya ibraz edilmediği, başka bir ifadeyle, ihale konusu işin faaliyet alanıyla ilgili olduğunun ve ihalenin menfaatini ne şekilde etkilediğinin ortaya konulamadığı, ihalenin iptaline ilişkin olarak ileri sürdüğü iddialara bakılan dava kapsamında da aynen yer verildiği, söz konusu soyut iddialara Dairemizin E:2023/2198 sayılı dosyasında da itibar edilmediği anlaşıldığından, Finike Yat Limanının kiralama ihalesine çıkartılmasına ilişkin olarak alınan dava konusu encümen kararının iptali istemi yönünden de meşru, güncel ve kişisel menfaatinin bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, davacının bakılan davayı açma ehliyetinin bulunmadığı dikkate alındığında, davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmesi gerekirken, işin esası incelenerek verilen davanın reddi yolundaki temyize konu Mahkeme kararında sonucu itibarıyla hukukî isabetsizlik bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine,
2. Davanın reddi yolundaki ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından anılan Mahkeme kararının yukarıda belirtilen GEREKÇEYLE ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın davacıya iadesine,
5. Dosyanın anılan Mahkeme'ye gönderilmesine,
6. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 06/12/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.