T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2023/3204
Karar No:2024/290
TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) : 1- … Hizmetleri ve Ticaret A.Ş.
VEKİLLERİ : Av. …
Av. …
2-… Konut İdaresi Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Toplu Konut İdaresi Başkanlığı'nca … Hizmetleri A.Ş. aracılığı ile 4-5-6 Nisan 2023 tarihlerinde gerçekleştirilen, Bitlis ili, Merkez ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parselde yer alan 7.039,41 m² taşınmazın (LOT … numaralı) ihalesine katılarak en yüksek 2. teklifi sunan davacının, Satış Şartnamesi uyarınca süresi içerisinde teklif bedeli olan 24.000.000,00-TL üzerinden ek teminat yatırmadığından bahisle daha önce yatırmış olduğu katılım teminatının irat kaydedileceğine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin iptali ile 250.000,00-TL teminatın iadesine karar verilmesi istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; davacının, uyuşmazlık konusu taşınmaza ilişkin teklif sunduğu, taşınmazın 25.000.000,00-TL teklif süren bir başka kişiye ihale edildiği, en yüksek teklif sahibinin kendisine verilen süre içerisinde işlemlerini tamamlamadığı, davalı idarece en yüksek 2. teklif sahibi olduğundan bahisle davacının şartname gereği teklif bedeli olan 24.000.000.00-TL üzerinden ek teminat yatırmasının istenildiği, davacı tarafından istenilen ek teminatın yatırılmaması üzerine yatırmış olduğu 250.000,00-TL teminatın irat kaydedilmesine ilişkin dava konusu işlemin tesis edildiği;
Dava konusu LOT … numaralı taşınmaza ilişkin video kaydı incelendiğinde, ihaleye katılanların iki ayrı salonda toplandığı, davacının görüntünün sol kısmında yer alan salonda bulunduğu, bu salonun sağ tarafında oturmakta olduğu, kaydın 31. saniyesinde aynı salonda bulunan 3 (üç) kişi ile birlikte taşınmaz için 20.000.000,00-TL teklif sunduğu, müzayede görevlisinin hızla arka arkaya "21, 22, 23" akabinde "24 sağda" dediği, davacının 20.000.000,00-TL'lik teklifinden sonra elini indirmediği, akabinde 25.000.000,00-TL tutarında teklif verilmesi üzerine ihaleyi, bu teklifi sunan kişinin kazandığı;
Müzayede görevlisince davacının 20 milyon TL tutarındaki teklifinin sonrasında araya teklif sunmak için uygun bir fasıla bırakmadan arka arkaya "21, 22, 23" denildiği, akabinde "24 sağda" denilerek davacının işaret edildiği, diğer yandan, davacının 20 milyon TL tutarındaki teklifi için mi elini kaldırmaya devam ettiği veya 20 milyondan 24 milyona kadar teklif mi verdiğinin açık bir şekilde anlaşılamadığı;
Bu durumda, müzayede yöntemiyle gerçekleştirilen taşınmaz ihalesinde en yüksek ikinci teklifin sahibi olduğundan bahisle davacıdan ek teminat yatırmasının istenilmesi ve ek teminatın yatırılmaması üzerine katılım teminatının irat kaydedilmesinden kaynaklanan uyuşmazlıkta, kişinin kendi aleyhine olarak teklif tutarını artırması hayatın olağan akışına aykırı olduğu, davacının nihai teklifinin 20 milyon TL tutarında olduğunun kabulünün gerektiği anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Öte yandan, davacının irat kaydedilen 250.000,00-TL tutarındaki teminatının da iade edilmesi gerektiği belirtilmiştir.
Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline ve 250.000,00-TL katılım teminatının iadesine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : TOKİ Başkanlığı tarafından, usûle ilişkin olarak davanın adlî yargının görev alanına girdiği ve husumetin … Hizmetleri Tic. A.Ş.'ye yöneltilmesi gerektiği; esasa ilişkin olarak davacının 24.000.000,00-TL teklif verdiğinin sabit olduğu ileri sürülmektedir.
… Hizmetleri ve Ticaret A.Ş. tarafından, usûle ilişkin olarak, taraf sıfatlarının bulunmadığı; esasa ilişkin olarak, işlemin Satış Şartnamesi'ne uygun olarak tesis edildiği, davacının özgür iradesiyle vermiş olduğu teklifiyle bağlı olduğu ve aksi yorumun açık artırma ile satış müessesine güveni ortadan kaldıracağı, davacının teklifinin kamera kayıtları ile sabit olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ … 'UN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemleri hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY :
Toplu Konut İdaresi Başkanlığı'nca … Hizmetleri A.Ş. aracılığı ile 4-5-6 Nisan 2023 tarihlerinde, Bitlis ili, Merkez ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parselde yer alan 7.039,41 m² taşınmazın satış ihalesi gerçekleştirilmiştir.
Davacı, LOT … numaralı ihaleye 250.000,00-TL katılım teminatı ödenmesi suretiyle katılarak teklif vermiş, ihale ise 25.000.000,00-TL teklifi ile … bayrak numaralı M.M. üzerinde bırakılmıştır.
En yüksek teklif sahibince taşınmazı satın almaktan vazgeçilmesi üzerine, davacıya 24.000.000,00-TL ile en yüksek 2. teklif sahibi olarak bu bedel üzerinden ek teminat yatırılması gerektiği bildirilmiştir.
Davacı tarafından ise 20/04/2013 tarihinde noterlik vasıtasıyla gönderilen ihtarname ile, ihaleye 20.000.000,00-TL teklif sunulduğu belirtilerek 24.000.000,00-TL teklif yapılmadığı ve dolayısıyla bu bedel üzerinden ek teminat yatırılmayacağı ihtar edilmiştir.
TOKİ Başkanlığı'nın … tarih ve … sayılı işlemi ile davacı tarafından ödenen 250.000,00-TL katılım teminatının irat kaydedilmesi üzerine, anılan işlemin iptali ve irat kaydedilen bedelin iadesine karar verilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Toplu Konut İdaresi Başkanlığı Satış, Devir, İntikal, Kiraya Verme, Trampa, Sınırlı Ayni Hak Tesisi ve Arsa Satışı Karşılığı Gelir Paylaşımı İhale Yönetmeliği'nin (Yönetmelik) 31. maddesinin birinci fıkrasında, "İhale üzerinde bırakılan istekliye 23’üncü madde uyarınca yapılan tebliği müteakip on gün içinde sözleşmeyi imzalaması hususu tebliğ edilir. Verilen süre içinde ihale üzerinde kalan isteklinin kesin teminatı yatırarak sözleşme imzalaması zorunludur. Aksi takdirde, protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın ihale üzerinde kalan isteklinin, varsa, geçici teminatı gelir kaydedilir. Bu durumda İdare, en uygun ikinci teklif fiyatının ihale yetkilisince uygun görülmesi kaydıyla, bu teklif sahibi istekli ile de sözleşme imzalayabilir. İkinci en uygun teklif sahibine yine yukarıdaki usulde yapılacak tebligatın ardından, ikinci en uygun teklif sahibi de sözleşmeyi imzalamazsa, bu teklif sahibinin de geçici teminatı gelir kaydedilerek ihale iptal edilir." kuralına yer verilmiştir.
Toplu Konut İdaresi Başkanlığı Arsaları “Açık Artırma” ile Satış Şartnamesi'nin 12. maddesinde, "Teklif verenler işbu şartnamenin tüm hükümleri çerçevesinde ihale anında ulaştıkları teklif bedelleriyle bağlıdır. Satış Sözleşmesi imzalanana kadar vadeli en yüksek 3 teklif sahiplerinin de katılım teminatları alıkonulacaktır. En yüksek teklifi verenin teminatlarını irat kaydedilmek suretiyle teklifinden vazgeçmesi hâlinde; İDARE, verilen tekliflerde sırayla en yüksek 3 teklifi veren katılımcılara satış yapabilir. Bu durumda 2. ve 3. teklif sahipleri teklif bedelleri ile en yüksek teklif verenin hak ve yükümlülüklerine sahip olur; 2. teklif ve 3. teklif sahipleri kendilerine verilen süre içerisinde yükümlülüklerini yerine getirmemesi hâlinde teminat tutarları irat kaydedilecektir.", 15. maddesinde, "Satın almaktan vazgeçen veya %4'lük teminat veya mal/peşinat bedeli ile damga vergisi ve karar pulu bedellerini T.C. Ziraat Bankası'na müracaatla Arsa Tahsilat Sisteminden yapmayan, süresinde yatırmayan veya yatırıp da süresinde sözleşmesini imzalamayan teklif sahibinin hakkı iptal edilerek, herhangi bir ihtara gerek kalmaksızın, yatırılan katılım teminatı ve %4'lük teminatı İDARE'ce irat kaydedileceği gibi, EMLAK YÖNETİM de tahsil ettiği %2+KDV hizmet bedelini irat kaydedecektir. ..." kuralları yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Aktarılan kurallardan, ihale üzerinde bırakılan en yüksek teklif sahibinin sözleşme imzalamaması üzerine en yüksek ikinci teklif sahibine bildirimde bulunulacağı, en yüksek ikinci teklif sahibince, yapılan bildirime rağmen yükümlülüklerinin yerine getirilmemesi hâlinde katılım teminatının irat kaydedileceği anlaşılmaktadır.
Davacı tarafından yapılan bildirime karşın ek teminat bedelini yatırmadığı hususunda bir çekişme bulunmamakla birlikte uyuşmazlık, davacının teklifinin miktarına ilişkindir. Davacı tarafından, ihaleye verdiği teklifin 20.000.000,00-TL olduğu, davalı idare tarafından ise teklifin 24.000.000,00-TL olduğu iddia edilmektedir.
Dosyada bulunan ihaleye ilişkin görüntülerin incelenmesinden, davacı tarafından 20.000.000,00-TL teklif verildiği sırada elinin havaya kaldırıldığı, müzayede görevlisince "21, 22, 23" denilmesinin ardından "24 sağda" denilerek davacının işaret edildiği, bu süre zarfında davacının elinin havada olduğu, ardından … bayrak numaralı M.M. tarafından 25.000.000,00-TL teklif edilerek en yüksek teklife ulaşıldığı görülmektedir.
Dairemizin 28/11/2023 tarihli ara kararı ile davalı idarelerden, davacının ve diğer katılımcıların teklifine (davacı tarafından 21.000.000,00-TL, 22.000.000,00-TL ve 23.000.000,00-TL tutarlarında teklif verilmediği ileri sürüldüğünden özellikle bu teklifler yönünden) ilişkin yazılı belge istenilmiş, TOKİ Başkanlığı tarafından verilen cevapta, "23.000.000,00-TL teklifin … bayrak numaralı C.S. tarafından verildiği ancak bu teklif idarece uygun görülmediğinden satış işleminin bu teklif sahibine dönülmeden sonlandırıldığı" belirtilmiştir.
Ara karar cevabının eklerinde sunulan ihale tutanaklarında ise, ilk üç teklifin … , … , … numaralı bayrak sahiplerince verildiğinin kayıt altına alındığına görülmüştür.
Bu durumda, 23.000.000,00-TL'lik teklifin gerek ihale tutanaklarından gerekse de ihale görüntülerinden tevsik edilebildiği, müzayede yöneticisi tarafından "24 sağda" denildiği esnada salonda sadece davacının elinin havada olduğu ve teklifin ihale tutanaklarında da yer aldığı, davacı tarafından ihale sırasında veya kendisine bildirim gelinceye kadar teklifine ilişkin herhangi bir itirazda bulunulmadığı ya da teklifini doğrulatmaya yönelik bir girişimi bulunmadığı anlaşıldığından, katılımcıların, ihale kurallarını ve son teklifleriyle bağlı olduklarını bilmesi gerekliliği de göz önüne alındığında, dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali ile ödenen bedelin iadesi yönündeki İdare Mahkemesi kararında hukukî isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalıların temyiz istemlerinin kabulüne;
2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca … İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. DAVANIN REDDİNE,
4. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam … -TL ilk derece yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
5. Kullanılmayan … -TL temyiz aşamasındaki yürütmeyi durdurma harçların istemleri hâlinde davalı Toplu Konut İdaresi Başkanlığı'na ve davalı … Hizmetleri ve Ticaret Anonim Şirketi'ne ayrı ayrı iadesine,
6. Toplam … TL temyiz yargılama gideri ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca … -TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine,
7. Posta giderleri avansından artan tutarın taraflara iadesine,
8. Dosyanın anılan Mahkeme'ye gönderilmesine,
9. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 18/01/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.