T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2023/3225
Karar No:2023/5815
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACILAR) :
1- …
2- …
3- …
4- …
5- …
6- …
7- …
8- …
9- …
10- …
11- …
12- …
13- …
14- …
15- …
16- …
17- …
18- …
19- …
20- …
21- …
22- …
23- …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU: … İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Rize ili, Derepazarı ilçesinde taksicilik yapmakta olan davacılar tarafından, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 35/a maddesi uyarınca kapalı teklif usulüyle 31/01/2023 gerçekleştirilen 7 adet ticari taksi durak hattının satış ihalesi ve 06/03/2023 tarihinde gerçekleştirilen 1 adet ticari taksi durak hattının satış ihalesinin iptali istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; dava konusu ihalelere ilişkin ihale ilanlarında ihalenin ne zaman ve nerede yapılacağı belirtilmekle birlikte "tekliflerin hangi tarih ve saate kadar nereye verileceği" bilgisinin yer almadığı, mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, ihale ilanında bulunması gerekli zorunlu unsurların neler olduğunun tek tek sayma suretiyle tahdidi olarak belirlendiği, bu zorunlu unsurları ihtiva etmeyen ilanların ise geçersiz sayılacağının düzenlendiği, bu itibarla, dava konusu ihalelere ilişkin ihale ilanlarında 2886 sayılı Kanun'un 17. maddesi uyarınca kapalı teklif usulüyle yapılacak ihalelerde, tekliflerin hangi tarih ve saate kadar nereye verileceği hususun yer almadığı görüldüğünden, Kanun'da belirtilen zorunlu unsurları taşımaması nedeniyle geçersiz olan ihale ilanlarına dayanılarak yapılan dava konusu ihalelerde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından, usule ilişkin olarak, davanın süresinde açılmadığı; esasa ilişkin olarak, kurulacak yeni taksi durağı hakkında yapılan işlemlerin başlangıcı olan meclis kararı, kurulacak taksi durağının yer tespiti ve krokisi, alınan encümen kararı, ilçe trafik komisyonu, il trafik komisyonu ve alt kurul raporu, satış şartnamesi, ihale metninin Rize ilçe belediyelerinde ilan tahtasında asılması ve yapılan sesli anonsların doküman kayıtlarının usul ve yasaya uygun bir şekilde yapıldığı, 2886 sayılı Kanun’un 2. maddesi uyarınca, ihale ilanındaki eksikliğin açıklık ve rekabet ilkelerini engellemediği, ihale şartnamesinde ihaleyi yapan kurum idarenin bilgileri, ihalenin yapılacağı yer, tekliflerin sunulacağı adres, hangi usulde yapılacağı, ihaleye katılabilmek için gereken evraklar, ihale komisyonunun bulunduğu adres, ihale tarihinin 1. plaka araç için saat 13.00, 2. plaka araç için saat 13.30, 3. plaka araç için saat 14.00, 4. plaka araç için saat 14.30, 5. plaka araç için saat 15.00 ve 6. plaka araç için saat 15.30'da ihale olunacağı ve tüm bilgilerin yazılı olduğu, davacı tarafından ihale ilanı ile ilgili herhangi bir itirazda bulunulmadığı, ihale şartnamesinde tüm hususların açık ve anlaşılır olduğu, serbest katılımcılar tarafından bu hususun anlaşıldığı, ihaleden ilçede herkesin haberdar olduğu gibi davacıların da haberdar olduğu, Mahkemece "sebep ikâmesi yoluna" gidilmeden önce Anayasa Mahkemesi kararlarında belirtildiği şekilde "adil yargılanma hakkının gereklerini" yerine getirebilmek ve çelişmeli yargılama ilkesini gerçekleştirebilmek amacıyla tarafların yeni sebebe ilişkin görüş ve itirazlarının alınması gerekirken bu yola gidilmeden karar verilmesinde usûl hükümlerine uygunluk bulunmadığı, tekliflerin hangi tarih ve saate kadar nereye verileceği bilgisinin ihale ilanından açıkça anlaşılmış olduğunun ihaleye birden fazla katılımcının teklif vermesinden anlaşıldığı, 2886 sayılı Kanun'un 18. maddesi uyarınca işte ivedilik ve ihalede Devletin yararı varsa, ihale ve sözleşme Maliye Bakanlığı'nın uygun görüşü ve birinci derece ita amirinin onayı ile geçerli sayılabileceği, dava konusu olayda kamu yararı bulunduğu, ihalenin tüm aşamalarında ve sonrasında ilandaki bu eksiklik nedeniyle tereddüte düşüldüğü ve rekabetin engellediğine ilişkin bir hususun da ortaya koyulamadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, usule ilişkin olarak, davanın süresinde açıldığı; esasa ilişkin olarak, sadece bir vatandaşın dilekçesi ile, ilçenin demografik yapısı, sosyal ve kültürel koşulları hakkında araştırma yapılmadan, muhalefet şerhlerine rağmen talebin kabul edilmesinin hukuka aykırı olduğu, zira idarenin, kamu yararını gözetmek zorunda olduğu, ilçenin 15 adet yeni ticari plakaya ihtiyacı olmadığı, zira ilçede yeterince taksi bulunduğu, bu taksilerin halk tarafından yeterince kullanılamaması sebebiyle mevcut taksiciler dahi ek iş aramak zorunda kaldığı, davalı tarafından yapılan ihaleler sonucu işbu dava dosyasına konu plaka satışlarından sonra, satılan taksi plakalarının şehirde aktif olarak kullanılmadığı, ihale şartnamesinde ihalenin yapılacağı yerin, adresin, usulün, ihale tarihinin gösterildiğinden bahsedildiği ancak gerekçeli kararda da belirtildiği üzere "ihale ilanında" bulunması gereken zorunlu unsurların bulunmaması nedeniyle ihalelerin hukuka uygunluğundan bahsedilemeyeceği, yalnızca şartnamede yer alan bazı bilgilerin ihaleleri geçerli kılmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü ve Sekizinci Dairelerince, 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun Ek 1. maddesi uyarınca müşterek yapılan toplantıda, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
USUL YÖNÜNDEN :
Davalının usule ilişkin itirazları geçerli görülmeyerek işin esasına geçildi.
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY :
Derepazarı Belediye Encümeni'nin 20/01/2023 tarih ve 1 sayılı kararı ile, "… İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı iptal kararı üzerine, Belediye Encümeni'nin … tarih ve … sayılı kararı ile 30/06/2022 tarihinde gerçekleştirilen ihalenin iptali ile anılan iptal kararında yer verilen eksiklikler giderilerek, Belediye Meclisi'nin … tarih ve … sayılı kararıyla belirtilen ekli krokide kullanılmak üzere 7 (yedi) adet ticari (T) plakalı taksinin 150.000-TL muhammen bedelle 2886 sayılı Kanun'un 35/a maddesi uyarınca kapalı teklif usulüyle 31/01/2023 tarihinde ihale edilmesine" karar verilmiştir.
Yine, Belediye Encümeni'nin … tarih ve … sayılı kararı ile, "… İdare Mahkemesi’nin E:… sayılı dosyasında iptal kararı verildiğinden, iptal kararında yer verilen eksiklikler giderilerek, 7 (yedi) adet ticari (T) plakalı taksinin satışına karar verilmesi üzerine yapılan ihalede, anılan plakaların 6 tanesinin satıldığı, 1 adeti satılamadığından, 31/01/2023 tarihli ihalede ihale edilmeyen 1 adet (T) plakanın 189.000-TL muhammen bedelle 06/03/2023 tarihinde satışına" karar verilmiştir.
Bu kapsamda on dokuz maddeden ibaret satış şartnameleri ile onbir maddeden ibaret ilan metinleri hazırlanmış, ihale ilanları davalı idarenin resmi internet adresi ile belediye ve kaymakamlık ilan panolarında askıya çıkarılmış, belediye ses sisteminden ilan edilmiş, 31/01/2023 ve 06/03/2023 tarihlerinde dava konusu ihalelerin gerçekleştirilerek en yüksek teklifi veren isteklilere ihale edilmesi üzerine, bahse konu ihalelerin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
Mahkemenin 21/06/2023 tarihli ara kararı ile, davalı idareden "Derepazarı ilçesinin mevcut durumdaki hat, araç kapasitesi arzı ve yolculuk talebi açısından (Örn. Mevcut hatlarda, günlük kaç kişinin taksi ile yolculuk talep ettiği, söz konusu talebi mevcut araçların karşılayıp karşılamadığı hususunda) herhangi bir sayısal veriye yahut analize dayanan bir araştırma yapılıp rapor hazırlanıp hazırlanmadığı hususunun açıklanarak, araştırma yapılmış ise bu hususa ilişkin bilgi ve belgelerin okunaklı ve onaylı bir örneğinin gönderilmesinin istenilmesine," karar verilmiş olup; davalı idarenin 05/07/2023 tarihinde UYAP üzerinde gönderilen cevabi yazısında, 20/01/2023 tarih ve 2023/1 sayılı trafik komisyon raporunun sunulduğu görülmüştür.
İLGİLİ MEVZUAT:
2886 sayılı Kanun'un "Kapsam:" başlıklı 1. maddesinin 1. fıkrasında, "Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işleri bu Kanun'da yazılı hükümlere göre yürütülür."; "İlkeler:" başlıklı 2. maddesinde, "Bu Kanun'un yürütülmesinde, ihtiyaçların en iyi şekilde, uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve ihalede açıklık ve rekabetin sağlanması esastır."; 13. maddesinin 5. fıkrasında, ''İl özel idarelerine ait ihaleler, il daimi encümenince, belediyelere ait ihaleler belediye encümenince bu Kanun hükümlerine göre yürütülür''; 36. maddesinin 1. fıkrasında, “Bu Kanunun 1'inci maddesinde yazılı işlere ilişkin ihalelerde, tekliflerin gizli olarak verilmesini sağlayan kapalı teklif usulü esastır.”; "Tekliflerin hazırlanması" başlıklı 37. maddesinde, "Kapalı teklif usulünde teklifler yazılı olarak yapılır. Teklif mektubu, bir zarfa konulup kapatıldıktan sonra zarfın üzerine isteklinin adı, soyadı ve tebligata esas olarak göstereceği açık adresi yazılır. Zarfın yapıştırılan yeri istekli tarafından imzalanır veya mühürlenir. Bu zarf geçici teminata ait alındı veya banka teminat mektubu ve istenilen diğer belgelerle birlikte ikinci bir zarfa konularak kapatılır. Dış zarfın üzerine isteklinin adı ve soyadı ile açık adresi ve teklifin hangi işe ait olduğu yazılır. Teklif mektuplarının istekli tarafından imzalanması ve bu mektuplarda şartname ve eklerinin tamamen okunup kabul edildiğinin belirtilmesi, teklif edilen fiyatın rakam ve yazı ile açık olarak yazılması zorunludur. ..."; "Tekliflerin verilmesi" başlıklı 38. maddesinde, "Teklifler ilanda belirtilen saate kadar, sıra numaralı alındılar karşılığında komisyon başkanlığına verilir. Alındı numarası zarfın üzerine yazılır." kurallarına yer verilmiştir.
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Kanun'un amacı, belediyenin kuruluşunu, organlarını, yönetimini, görev, yetki ve sorumlulukları ile çalışma usûl ve esaslarını düzenlemektir."; "Belediyenin yetkileri ve imtiyazları" başlıklı 15. maddesinde, "Belediyenin yetkileri ve imtiyazları şunlardır: ... p) Kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek ..." kuralları yer almıştır.
31/01/2023 tarihinde gerçekleştirilen ihalelere ilişkin İhale İlanı'nın 2. maddesinde, "Satış ihalesi kapalı zarf usulü ile Derepazarı Belediye Başkanlığı Toplantı Salonu'nda 31/01/2023 salı günü 1. Plaka saat 13.00'de, 2. Plaka saat 13.30'da, 3. Plaka 14.00'de, 4. Plaka 14.30'da, 5. Plaka 15.00'de, 6. Plaka 15.30'da, 7. Plaka 16.00'da yapılacaktır."; 4. maddesinde, "İsteklilerden aranacak şartlar ve istenilen belgeler; ... o- Şartnamenin tüm sayfaları istekli tarafından imzalanıp teklif zarfı içine konulacaktır."; 9. maddesinde, "Şartnameler mesai saatleri içerisinde Derepazarı Belediyesi Yazı İşleri Müdürlüğü'nde görülüp, Tahsilat Şefliğinden makbuz ile 50-TL (ellitürklirası) karşılığında temin edilebilir."; Satış Şartnamesi'nin 1.2. maddesinde, "İstekliler, ihaleye ilişkin bilgileri yukarıdaki adres ve numaralardan Yazı İşleri Müdürlüğü personeli ile irtibat kurmak suretiyle temin edebilirler."; "İhaleye ilişkin bilgiler ile ihale ve son teklif verme tarih ve saati" başlıklı 3. maddesinde, "3.1. (a) İhale usulü: Kapalı Teklif usulü (2886 DİK 35/a maddesi) (b) Tekliflerin sunulacağı adres: Saadettin Kaynak Bulvarı, Derepazarı Belediye Hizmet Binası, Yazı İşleri Müdürlüğü No:35 53900 Derepazarı/RİZE (c) İhalenin yapılacağı adres: Saadettin Kaynak Bulvarı, Derepazarı Belediye Hizmet Binası, No:35 53900 Derepazarı/RİZE (ç) İhale tarihi: 31/01/2023 (d) İhale saati: 1. Plaka saat 13.00'de, 2. Plaka saat 13.30'da, 3. Plaka 14.00'de, 4. Plaka 14.30'da, 5. Plaka 15.00'de, 6. Plaka 15.30'da, 7. Plaka 16.00'da ihale olacaktır. 3.2 İhale komisyonunun toplantı yeri: … Bulvarı, Derepazarı Belediye … Binası, … Salonu, No:… Derepazarı/RİZE..."; "Tekliflerin sunulması" 9.2. maddesinde, "Tekliflerin ilanda belirtilen saate kadar, sıralı numaralı alındılar karşılığında komisyon başkanlığına verilir..." düzenlemelerine yer verilmiştir.
06/03/2023 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye ilişkin İhale İlanı'nın 2. maddesinde, "Satış ihalesi kapalı Zarf Usulü ile Derepazarı Belediye Başkanlığı Toplantı Salonunda 06/03/2023 Pazartesi günü saat: 14.00'de yapılacaktır."; 4. maddesinde, "İsteklilerden aranacak şartlar ve istenilen belgeler; ... o- Şartnamenin tüm sayfaları istekli tarafından imzalanıp teklif zarfı içine konulacaktır."; 9. maddesinde, "Şartnameler mesai saatleri içerisinde Derepazarı Belediyesi Yazı İşleri Müdürlüğü'nde görülüp, Tahsilat Şefliğinden makbuz ile 50-TL (ellitürklirası) karşılığında temin edilebilir."; Satış Şartnamesi'nin 1.2. maddesinde, "İstekliler, ihaleye ilişkin bilgileri yukarıdaki adres ve numaralardan Yazı İşleri Müdürlüğü personeli ile irtibat kurmak suretiyle temin edebilirler."; "İhaleye ilişkin bilgiler ile ihale ve son teklif verme tarih ve saati" başlıklı 3. maddesinde," 3.1. (a) İhale usulü: Kapalı Teklif usulü (2886 DİK 35/a maddesi) (b) Tekliflerin sunulacağı adres: … Bulvarı, … Belediye … Binası, … Müdürlüğü No:… Derepazarı/RİZE (c) İhalenin yapılacağı adres: … Bulvarı, … Belediye Hizmet Binası, No:… Derepazarı/RİZE (ç) İhale tarihi: 06/03/2023 (d) İhale saati: 14.00 3.2. İhale komisyonunun toplantı yeri: … Bulvarı, … Belediye Hizmet Binası, … Salonu, No:… Derepazarı/RİZE ..."; "Tekliflerin sunulması" 9.2. maddesinde, "Tekliflerin ilanda belirtilen saate kadar, sıralı numaralı alındılar karşılığında komisyon başkanlığına verilir..." düzenlemeleri yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Aktarılan mevzuatın değerlendirilmesinden, 2886 sayılı Kanun'un yürütülmesinde, ihaleyi gerçekleştiren idarenin ihtiyaçların en iyi şekilde, uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve ihalede açıklık ve rekabetin sağlanması yükümlülüğünün bulunduğu, belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işlerinin 2886 sayılı Kanun'da yazılı kurallara göre yürütüleceği, anılan işlere ilişkin ihalelerin kapalı teklif usulüyle gerçekleştirilmesinin esas olduğu, ayrıca kapalı teklif usulüyle yapılan ihalelerde; tekliflerin sunulması ile ihalenin hangi usul ve esaslara göre sonuçlandırılması gerektiğinin ayrıntılı olarak düzenlendiği anlaşılmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden, 31/01/2023 ve 06/03/2023 tarihlerinde gerçekleştirilen ihalelere ait ilanların 2. maddesinde, ihalelerin kapalı teklif usulüyle yapılacağı belirtilerek, ihalenin yapılacağı tarih, saat ve yere ilişkin bilgilere yer verildiği, 4. maddesinde, şartnamenin tüm sayfaları istekli tarafından imzalanıp teklif zarfı içine konulacağı, 9. maddesinde şartnamelerin mesai saatleri içerisinde Derepazarı Belediyesi Yazı İşleri Müdürlüğü'nde görülerek, Tahsilat Şefliği'nden makbuz ile 50-TL karşılığında temin edilebileceğinin belirtildiği; ihalelere ait Şartname'nin 3. maddesinde ise, ihaleye ilişkin tekliflerin sunulacağı adresin "… Bulvarı, … Belediye Hizmet Binası, … Müdürlüğü No:… Derepazarı/RİZE" olduğu, son teklif verme tarih ve saatinin ihale tarih ve saati olduğunun belirtildiği, son teklif verme tarih ve saatine yönelik olarak ihale tarih ve saatinden başka bir tarihe de yer verilmediği, ayrıca Şartname'nin 9.2. maddesinde belirtildiği üzere, tekliflerin ilanda belirtilen saate kadar, sıralı numaralı alındılar karşılığında komisyon başkanlığına verileceği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, her ne kadar Mahkeme kararında tekliflerin hangi tarih ve saate kadar nereye verileceği hususunun ihale ilanında yer almadığı gerekçesine yer verilmiş ise de, ihalelere ait ilan ve şartname bir bütün olarak değerlendirildiğinde, dava konusu ihalelerde isteklilerce "tekliflerin hangi tarih ve saate kadar nereye verileceği"nin açıkça anlaşıldığı, teklif verecek isteklilerin iradesini etkileyecek nitelikte esasa yönelik bu durumun söz konusu olmadığı, ihalenin tüm aşamalarında ve sonrasında bu yönde tereddüte düşüldüğüne ya da rekabetin engellediğine ilişkin bir hususun da ortaya koyulamadığı dikkate alındığında, dava konusu ihalelerin usul ve yasaya uygun olarak yapıldığı sonucuna varılmıştır.
Diğer taraftan, … İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı iptal kararının Dairemizin 14/12/2023 tarih ve E:2022/4983, K:2023/5814 sayılı kararıyla onandığı, davalı idarece anılan iptal kararında belirtilen eksiklikler tamamlanarak, 2886 sayılı Kanun'da belirtilen usuller doğrultusunda işbu ihalelerin gerçekleştirildiği görülmüştür.
Bu itibarla, dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık, dava konusu işlemlerin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararında ise hukukî isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının temyiz isteminin kabulüne;
2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca … İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. DAVANIN REDDİNE,
4. Ayrıntısı aşağıda gösterilen …-TL ilk derece yargılama giderinin davacılar üzerinde bırakılmasına,
5. …-TL temyiz yargılama gideri ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca …-TL vekâlet ücretinin davacılardan alınarak davalı idareye verilmesine,
6. Posta giderleri avansından artan tutarın taraflara iadesine,
7. Dosyanın anılan Mahkeme'ye gönderilmesine,
8. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 14/12/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.