T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2023/3296
Karar No:2024/129
TEMYİZ EDEN (DAVALI): … Bakanlığı
VEKİLİ: Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI): … İnşaat Ticaret Sanayi Ltd. Şti.
VEKİLİ: Av. …
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Kartepe Belediyesi Etüt Proje Müdürlüğü'nce … tarihinde yapılan … ihale kayıt numaralı ''Belediye Hizmet Binası İnce İşlerinin Yapılması'' ihalesine katılan ve anılan ihale uhdesinde kalan davacı şirketin, ''mücbir sebepler dışında ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmemek" fiil ve davranışında bulunduğundan bahisle 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun 26. maddesi uyarınca bir (1) yıl süreyle bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına ilişkin 25/10/2019 tarih ve 30929 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan işlemin davacıya yönelik kısmının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; ihale konusu işe ait sözleşme hükümlerine göre, işin süre uzatımı dahil tamamlanması ve geçici kabule hazır hâle getirilmemesi nedeniyle Kartepe Belediyesi'nce 10 günlük süre verilerek kalan işlerin tamamlanması ve işin geçici kabule hazır hâle getirilmesine yönelik ihtarname tebliğ edildiği hâlde belediye yapı denetim elemanlarınca sahada yapılan incelemede yüklenicinin bünyesinde hiçbir çalışanın sahada bulunmadığı, yapılması gereken imalatların hiçbirisinin yapılmadığının kayıt altına alındığı, her ne kadar hakedişlerin süresinde ödenmediği ileri sürülmüş ise de ödemelerin geciktiği gün sayısı kadar süre uzatımı verildiği, dolayısıyla ihale konusu işin sözleşmeye uygun olarak tamamlanmadığının ve geçici kabule hazır hâle getirilmediğinin tespit edildiği görüldüğünden, davacının bir (1) yıl süre ile bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdarî Dava Dairesi'nce, Dairemizin 03/04/2023 tarih ve E:2022/326, K:2023/1588 sayılı bozma kararına uyularak verilen kararda; davacı şirket ile Kartepe Belediyesi arasında belediye hizmet binası ince işlerinin yapılması yapım işine yönelik 27/03/2018 tarihinde sözleşme imzalandığı, sözleşmede belirlenen işin tamamlanma tarihi ile iş yerinin fiili teslim tarihi dikkate alındığında işin 180 günde tamamlanmasının öngörüldüğü, 05/04/2018 tarihinde yer tesliminin yapıldığı, ihale konusu işin toplam bedelinin 1.640.694,60-TL olduğu, Sözleşme'nin 11. maddesinde ödeme yeri ve şartlarının, 18. maddesinde süre uzatımı verilebilecek hâllerin ve şartların, 26. ve devamı maddelerinde ise idarenin sözleşmeyi feshetmesine yönelik usûl ve esasların düzenlendiği, sözleşme ile öngörülen edimlerin ifa edilmeye başlandığı, davacının 21/05/2018 tarihli 1. hak ediş dilekçesine istinaden 21/05/2018 tarihinde 272.255,62-TL, 02/07/2018 tarihli 2. hak ediş dilekçesine istinaden 02/07/2018 tarihinde 143.326,95-TL, 02/08/2018 tarihli 3. hak ediş dilekçesine istinaden 02/08/2018 tarihinde 270.148,15-TL, 03/09/2018 tarihli 4. hak ediş dilekçesine istinaden 20/09/2018 tarihinde 339.967,48-TL hak ediş düzenlenerek tahakkuk ettirildiği, davacı tarafından 20/09/2018 tarihli dilekçe ile hak ediş ödemelerinde yaşanan gecikme nedeniyle süre uzatım talebinde bulunulduğu, … tarih ve … sayılı yazı ile davacıya 60 gün süre uzatım verildiği, davacının 03/10/2018 tarihli 5. hak ediş dilekçesine istinaden 24/10/2018 tarihinde 237.510,71-TL, 05/11/2018 tarihli 6. hak ediş dilekçesine istinaden 28/12/2018 tarihinde 172.558,21-TL hak ediş düzenlendiği, davacı şirket tarafından, noter aracılığı ile 05/11/2018 tarihinde Kartepe Belediyesine hitaben çekilen ihtarnamede, 4 numaralı hak ediş bedeli olan 339.967,48-TL'nin ödenmesi aksi halde yasal hakların saklı tutulacağının belirtildiği, ihtar üzerine Kartepe Belediyesi tarafından imkan ölçülerinde ödeme yapılacağının belirtildiği, davacı tarafından hak ediş ödemelerinde yaşanan gecikme nedeniyle süre uzatım talebinde bulunduğu, … tarih ve … sayılı yazı ile davacıya 58 gün süre uzatım verildiği, ödemelerin aksamaya devam etmesi nedeniyle davacıya … tarih ve … sayılı yazı ile 58 gün daha süre uzatım verildiği ve yeni iş bitim tarihinin 18/03/2019 tarihi olarak belirlendiği, davacı tarafından, 07/02/2019 tarihli dilekçe ile imalat girdi fiyatlarında yaşanan artışlar sebebiyle 7161 sayılı Kanun hükümleri uyarınca işin tasfiye edilmesinin talep edildiği, söz konusu talebin davalı idareye bildirilmesi üzerine sözleşmenin feshedilmesi konusunda olumsuz görüş bildirildiğinin … tarih ve … sayılı yazı ile davacıya bildirilerek aynı zamanda 133 gün süre uzatım verilerek iş bitim tarihinin 29/07/2019 tarihi olarak belirlendiği, Kartepe Belediyesi yapı denetim ekipleri tarafından sahada yapılan kontrollerde sahada bulundurması gereken teknik personelin hiçbirinin yerinde bulunmadığının tespit edilerek bu hususun 19/07/2019 tarihli tutanağa bağlandığı, bunun üzerine davacı tarafından, 22/07/2019 tarihli dilekçe ile ek süre verilmesinin istenildiği, … tarih ve … sayılı yazı ile ödemelerin geç yapılması nedeniyle verilebilecek azami sürenin 151 gün olduğu, yükleniciye sehven toplamda 168 gün süre uzatım verildiği, 17 gün fazladan ek süre verildiği gerekçesiyle süre uzatım talebinin reddedildiği, Kartepe Belediyesi'nce … tarih ve … sayılı yazı ile Sözleşme'nin 25. maddesinde belirtilen hükümlere atıfta bulunularak 10 günlük süre içinde işin tamamlanması aksi takdirde sözleşmenin feshedileceği noktasında davacıya ihtar yapıldığı, sürenin sona ereceği 19/08/2019 tarihinde belediye yapı denetim elemanlarınca sahada yapılan incelemede yüklenicinin bünyesinde hiçbir çalışanın sahada bulunmadığı, yapılması gereken imalatların hiçbirisinin yapılmadığı, 19/07/2019 tarihinde tutulan tutanak içeriği durumun aynen devam ettiği hususlarının aynı günlü tutanak ile kayıt altına alındığı, nihai olarak Kartepe Belediyesi tarafından … tarih ve … sayılı işlem ile sözleşmenin feshine karar verildiği, söz konusu durumun davalı idareye bildirilmesi üzerine davalı idarece, davacının ''mücbir sebepler dışında ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmemek' fiil ve davranışında bulunduğu gerekçesiyle 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun 26. maddesi uyarınca bir (1) yıl süreyle bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına karar verildiği ,
Uyuşmazlıkta, ihale konusu iş için 21/05/2018 tarihinde 272.255,62-TL, 02/07/2018 tarihinde 143.326,95-TL, 02/08/2018 tarihinde 270.148,15-TL, 20/09/2018 tarihinde 339.967,48-TL, 24/10/2018 tarihinde 237.510,71-TL ve 28/12/2018 tarihinde 172.558,21-TL olmak üzere 6 adet hakediş tahakkuk ettirildiği, sözleşme de belirtilen hakedişlerin tahakkuk ettirildiği tarihten itibaren azami 45 gün içinde ödeneceği düzenlemesi karşısında, 1. hakedişin 27/07/2018, 2. hakedişin 26/09/2018, 3. hakedişin 31/10/2018, 4. hakedişin 20/06/2019 tarihlerinde ödendiği, 5. hakedişin kısmen ödendiği, 6. hakedişin ise hiç ödenmediği, ödemesi yapılan hiçbir hakedişin sözleşmede belirtilen azami süresi içerisinde dahi ödenmediği, idarece hakedişlerin geç ödenmesi nedeniyle yükleniciye sırasıyla 20, 11, 32, 40, 28 ve 20 gün toplamda ise 311 gün süre uzatımı verildiği, dosyaya sunulan banka dekontlarından davacıya toplamda 1.065.739,02-TL ödeme yapıldığı, idarece bunun aksinin ileri sürülmediği, davacı tarafından ihale konusu iş ile ilgili olarak açılan eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak davasında ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin … esasına kayıtlı dosya kapsamında alınan 12/07/2021 tarihli Bilirkişi Raporu'nda, taraflarca imzalanan son 6 nolu hakediş tarihi itibarıyla yapılan iş oranın %80,64 olduğu, yapılan iş bedelinin 1.258.870,61-TL+KDV olduğu, idarenin hakediş ödemelerini sözleşmede belirtilen sürelerde yapmadığı, bu durumun yapım işinin bir kısmının 2019 yılına sarkmasına sebebiyet verdiği, sarkıtılan iş miktarı için fiyat farkı ödenmediği, hakedişlerin zamanında ödenmemesi nedeniyle yüklenicinin imalatları süresinde gerçekleştiremediği, ayrıca ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin … nolu değişik iş dosyası kapsamında yaptırılan delil tespiti sonucunda alınan 15/01/2020 tarihli Bilirkişi Rapor'unda, hakedişlere göre yüklenici tarafından yapılan işin KDV dahil toplam 1.485.467,31-TL (1.259.029,68+KDV) olduğu tespitlerine yer verildiği,
Bu itibarla, her ne kadar davacı tarafından ihale konusu iş zamanında bitirilememişse de, söz konusu işin yüklenicisi olan davacıya ödenmesi gereken hakedişlerin eksik ve sürekli geç ödendiği, idarece sürekli süre uzatım yoluna gidildiği, davacı tarafından hakedişlerin ödenmesi gerektiği hususunun idareden talep edildiği, idarece davacının bu talebine, hakedişlerin ekonomik imkanlar dahilinde ödeneceği şeklinde ne zaman ödeneceği belli olmayan bir süreç öngörüldüğü, davacının işi zamanında bitirememesinin idarenin hakedişleri zamanında ödememesinden kaynaklandığı, davacı tarafından bu koşullarda işin %80,64'nın gerçekleştirildiği de göz önüne alındığında, davacının sözleşmeden kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirmediğinden bahisle kamu ihalelerinden yasaklanmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi'nin davanın reddi yolundaki kararının kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından, ihale uhdesinde kalan davacı yükleniciye ödemelerdeki gecikme nedeniyle süre uzatımları verildiği halde sözleşme konusu işin ifasında hakediş ödemelerinin gecikmesini öne sürerek işi yavaşlatma hatta işi durdurma yoluna giderek idarenin mağduriyet yaşamasına sebep olunduğu, dava konusu işlemin mevzuat hükümlerine, kamu yararına ve hizmetin gereklerine uygun olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davacı tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NIN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge İdare Mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Anılan Kanun'un 50. maddesinin 4. fıkrasında, "Danıştayın bozma kararına uyulduğu takdirde, bu kararın temyiz incelemesi, bozma kararına uygunlukla sınırlı olarak yapılır." hükmü bulunmaktadır.
Aktarılan kurallar göz önünde bulundurulduğunda, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri, Dairemizin bozma kararındaki esaslara uyularak verilen temyize konu kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının temyiz isteminin reddine,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun kabulü ile dava konusu işlemin iptali yolundaki … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:…, K:… sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, anılan Bölge İdare Mahkemesi kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın davalıya iadesine,
5. 2577 sayılı Kanun'un 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'ne gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesi'ne gönderilmesine, 15/01/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.