T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/3417
Karar No : 2023/4585
DAVACI : …
DAVALI : … Valiliği
DAVANIN ÖZETİ : Davacı tarafından; Mersin Polis Meslek Eğitim Merkezinde öğrenci adayı iken ilişiğinin kesilmesine ilişkin … günlü, … sayılı işlem ile bu işlemin dayanağı olan düzenleyici işlemlere karşı Danıştay Sekizinci Dairesinin E:2018/3613 sayılı dosyasında açılan davada "bireysel işlemin iptaline, düzenleyici işlemler yönünden ise davanın reddine" ilişkin verilen 02/03/2022 günlü, K:2022/1316 sayılı kararın Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 31/10/2022 günlü, E:2022/2374, K:2022/3056 sayılı kararıyla onanması üzerine, iptaline karar verilen bireysel işlem nedeniyle yoksun kaldığı ileri sürülen maddi ve manevi zararlarının karşılığı olmak üzere, 01/08/2018-14/06/2019 tarihleri arasındaki bütün maaşlarının ödenmesi gereken tarihten itibaren işleyecek yasal faiziyle ödenmesi, aynı işlem nedeniyle tarafına borç çıkarılarak ödemiş olduğu 1.986,66-TL'nin ödeme tarihi olan 08/08/2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi ve uğranıldığı ileri sürülen 17.000,00-TL manevi zararın tazminine karar verilmesi istenilmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; ... İdare Mahkemesinin 24/05/2023 günlü, E:2023/756, K:2023/821 sayılı görev ret kararıyla Danıştaya gönderilen ve Danıştay Sekizinci Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 19/07/2023 günlü, K:2023/33 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 2. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca Tetkik Hâkimi Fatih Albayrak'ın açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Mersin Polis Meslek Eğitim Merkezinde öğrenci adayı iken ilişiği kesilen davacı tarafından; ilişiğinin kesilmesine dair 25/10/2017 günlü, 31248 sayılı işlem ile bu işlemin dayanağı olan düzenleyici işlemlere karşı Danıştay Sekizinci Dairesinin E:2018/3613 sayılı dosyasında açılan davada bireysel işlemin iptali, düzenleyici işlemler yönünden ise davanın reddi yolunda verilen 02/03/2022 günlü, K:2022/1316 sayılı kararın Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 31/10/2022 günlü, E:2022/2374, K:2022/3056 sayılı kararıyla onanması üzerine, iptal edilen bireysel işlem nedeniyle yoksun kaldığını ileri sürdüğü maddi ve manevi zararlarının karşılığı olmak üzere, 01/08/2018-14/06/2019 tarihleri arasındaki bütün maaşlarının ödenmesi gereken tarihten itibaren işleyecek yasal faizleriyle birlikte ödenmesi, aynı işlem nedeniyle tarafına borç çıkartılarak ödemiş olduğu 1.986,66-TL'nin ödeme tarihi olan 08/08/2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi ve 17.000,00-TL manevi zararın tazminine karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
Anayasa'nın 146 ilâ 158. maddelerinde yüksek mahkemelere ilişkin düzenlemelere yer verilmiş ve 155. maddesinde; "Danıştay, idari mahkemelerce verilen ve kanunun başka bir idari yargı merciine bırakmadığı karar ve hükümlerin son inceleme merciidir. Kanunla gösterilen belli davalara da ilk ve son derece mahkemesi olarak bakar... " hükmü yer almıştır.
2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 4575 sayılı Yasa ile değişik 24. maddesinin 1. fıkrasında;
''Danıştay ilk derece mahkemesi olarak:
a) (Değişik: 2/7/2018 – KHK-703/184 md.) Cumhurbaşkanı kararlarına,
b) (Değişik: 2/7/2018 – KHK-703/184 md.) Cumhurbaşkanınca çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri dışındaki düzenleyici işlemlere,
c) (Değişik: 2/7/2012-6352/45 md.) Bakanlıklar ile kamu kuruluşları veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarınca çıkarılan ve ülke çapında uygulanacak düzenleyici işlemlere,
d) Danıştay İdari Dairesince veya İdari İşler Kurulunca verilen kararlar üzerine uygulanan eylem ve işlemlere,
e) Birden çok idare veya vergi mahkemesinin yetki alanına giren işlere,
f) Danıştay Yüksek Disiplin Kurulu kararları ile bu Kurulun görev alanı ile ilgili Danıştay Başkanlığı işlemlerine,
Karşı açılacak iptal ve tam yargı davaları ile tahkim yolu öngörülmeyen kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan idari davaları karara bağlar.'' hükmüne yer verilmiştir.
2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un 1. maddesinde; bölge idare mahkemeleri, idare mahkemeleri ve vergi mahkemelerinin bu Kanun'la verilen görevleri yerine getirmek üzere kurulmuş "genel görevli" bağımsız mahkemeler olduğu kurala bağlandıktan sonra, aynı Kanun'un 5. maddesinde; idare mahkemelerinin, vergi mahkemelerinin görevine giren davalar ve ilk derecede Danıştayda çözümlenecek olanlar dışındaki davaları çözümleyeceği belirtilmiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 5. maddesinin 1. fıkrasında; "Her idari işlem aleyhine ayrı ayrı dava açılır. Ancak, aralarında maddi veya hukuki yönden bağlılık yada sebep-sonuç ilişkisi bulunan birden fazla işleme karşı bir dilekçe ile de dava açılabilir."; 7. maddesinin 4. fıkrasında; " İlanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresi, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlar. Ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililer, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilirler. Düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olması bu düzenlemeye dayalı işlemin iptaline engel olmaz."; 12. maddesinde; "İlgililer haklarını ihlal eden bir idari işlem dolayısıyla Danıştaya ve idare ve vergi mahkemelerine doğrudan doğruya tam yargı davası veya iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilecekleri gibi ilk önce iptal davası açarak bu davanın karara bağlanması üzerine, bu husustaki kararın veya kanun yollarına başvurulması halinde verilecek kararın tebliği veya bir işlemin icrası sebebiyle doğan zararlardan dolayı icra tarihinden itibaren dava süresi içinde tam yargı davası açabilirler. Bu halde de ilgililerin 11 nci madde uyarınca idareye başvurma hakları saklıdır." kurallarına yer verilmiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14/3-a maddesinde; dilekçelerin görev ve yetki yönünden inceleneceği, 15/1-a maddesinde; 14. maddenin 3/a bendine göre idarî yargının görevli olduğu konularda, görevli veya yetkili olmayan mahkemeye açılan davanın görev veya yetki yönünden reddedilerek dava dosyasının görevli veya yetkili mahkemeye gönderilmesine karar verileceği kurala bağlanmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 43/1-a maddesinde; "Görevsizlik sebebiyle gönderilen dosyalarda Danıştay, davayı görevi içinde görmezse, dosyanın görevli ve yetkili mahkemeye gönderilmesine karar verir." şeklinde düzenleme yer almaktadır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun, idari davalarda genel yetkiyi düzenleyen 32. maddesinin 1. fıkrasında, göreve ilişkin hükümler saklı kalmak şartıyla bu Kanun'da veya özel kanunlarda yetkili idare mahkemesinin gösterilmemiş olması halinde, yetkili idare mahkemesinin, dava konusu idari işlemi veya idari sözleşmeyi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesi olduğu hükme bağlanmış; aynı maddenin 2. fıkrasında ise bu Kanun'un uygulanmasında yetkinin kamu düzeninden olduğu vurgulanmış; 36. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde ise, "İdari sözleşmelerden doğanlar dışında kalan tam yargı davalarında yetkili mahkeme, sırasıyla: a) Zararı doğuran idari uyuşmazlığı çözümlemeye yetkili, ... İdari mahkemesidir." kurallarına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
2575 sayılı Kanun'un 24. maddesinde, Danıştay'da görülecek davaların sayma yoluyla belirlendiği, kamu kurum ve kuruluşlarınca çıkarılan ve ülke çapında uygulanacak düzenleyici işlemlere karşı açılacak iptal ve tam yargı davalarının ilk derece mahkemesi olarak Danıştay'da çözümlenmesinin kurala bağlandığı; 2577 sayılı Kanun'un 12. maddesinde ise, ilgililerin haklarını ihlal eden bir idari işlem dolayısıyla Danıştaya ve idare mahkemelerine doğrudan doğruya tam yargı davası veya iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilecekleri gibi, ilk önce iptal davası açarak bu davanın karara bağlanması üzerine, bu husustaki kararın tebliği tarihinden itibaren dava açma süresi içinde tam yargı davası açabilmelerinin öngörüldüğü anlaşılmaktadır.
Buna göre; Anayasa'nın 155. maddesiyle ve 2575 sayılı Kanun'la Danıştay'ın yüksek mahkeme olarak nitelendirildiği ve esasen temyiz mercii olarak görevlendirildiği, Danıştay'da ilk derece mahkemesi olarak görülecek davaların ise 2575 sayılı Kanun'un 24. maddesinde sayma yoluyla tahdidi olarak belirlendiği anlaşılmaktadır.
Dava dosyasının incelenmesinden; Mersin Polis Meslek Eğitim Merkezi Müdürlüğüne geçici kaydı yapılan davacı tarafından, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda ilişiğinin kesilmesine ilişkin 25/10/2017 günlü işlem ile bu işlemin dayanağı Özel Harekat Birimlerinde İstihdam Edilmek Üzere Polis Meslek Eğitim Merkezlerine Alınacak Öğrencilerin Giriş Şartları ve Eğitim Öğretimine İlişkin Usul ve Esaslar'ın 7. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendinin (1) numaralı alt bendi ile 06/06/2015 günlü, 29378 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Polis Meslek Eğitim Merkezleri Giriş Yönetmeliği'nin 8. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendinin (1) numaralı alt bendinin iptaline karar verilmesi istemiyle dava açıldığı, söz konusu davanın 2575 sayılı Kanun'un 24. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi, 2577 sayılı Kanun'un 5. maddesinin 1. fıkrası ve 7. maddesinin 4. fıkrası uyarınca Danıştay Sekizinci Dairesi tarafından ilk derece mahkemesi sıfatıyla incelenmesi sonucu verilen 02/03/2022 günlü, E:2018/3613, K:2022/1316 sayılı kararla, düzenleyici işlemlerin dava konusu ibareleri yönünden davanın reddine, bireysel işlemin iptaline karar verildiği, kararın taraflarca temyiz edilmesi üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 31/10/2022 günlü, E:2022/2374, K:2022/3056 sayılı kararıyla tarafların temyiz istemlerinin reddine ve Daire kararının dava konusu bireysel işlemin iptaline ilişkin kısmının onanmasına, düzenleyici işlemlerdeki ibareler yönünden davanın reddine yönelik kısmının ise gerekçeli olarak onanmasına kesin olarak karar verildiği, bunun üzerine davacı tarafından iptaline karar verilen bireysel işlem nedeniyle yoksun kaldığını ileri sürdüğü maddi ve manevi zararlarının karşılığı olmak üzere, 01/08/2018-14/06/2019 tarihleri arasındaki bütün maaşlarının ödenmesi gereken tarihten itibaren işleyecek yasal faiziyle ödenmesi, aynı işlem nedeniyle tarafına borç çıkarılarak ödemiş olduğu 1.986,66-TL'nin ödeme tarihi olan 08/08/2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi ve 17.000,00-TL manevi zararın tazminine karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Olayda; iş bu tam yargı davasının davacı tarafından dava konusu edilmiş olan ve genel, kişilik dışı, uygulanmakla etkisi tükenmeyen genel düzenleyici işlemler olan Yönetmelik ve Usul ve Esaslarda yer alan düzenlemelerden kaynaklanmadığı, 25/10/2017 günlü bireysel işlemden kaynaklandığı, anılan işleme karşı açılacak davalarda kural olarak dava konusu işlemi tesis eden davalı idarenin bulunduğu yer mahkemesi olan Ankara İdare Mahkemelerinin görevli ve yetkili olduğu, bu işlemin iptalinin yanı sıra dayanak düzenleyici işlemlerin de iptalinin istenmiş olması nedeniyle davaya Danıştay tarafından ilk derece mahkemesi sıfatıyla bakılmış olmasının, iş bu tam yargı davasının genel görevli İdare Mahkemelerinde çözümlenmesine ve kamu düzeninden olan yetki kurallarının uygulanmasına engel oluşturmayacağı sonucuna varılmıştır.
Bu durumda; ilk derece mahkemesi olarak Danıştay'da görülecek davalardan olmadığı anlaşılan işbu tam yargı davasının görüm ve çözümü; 2577 sayılı Kanun'un 36. maddesi uyarınca zararı doğuran idarî uyuşmazlığı çözümlemeye görevli ve yetkili idare mahkemesi olan Ankara İdare Mahkemesine ait bulunmaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN GÖREV YÖNÜNDEN REDDİNE,
2. 2577 sayılı Kanun'un 15. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca, dava dosyasının, anılan Kanun'un 36/1-a maddesine göre davayı çözümlemeye yetkili ve görevli olan Ankara İdare Mahkemesine gönderilmesine, 09/10/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.