T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2023/3417
Karar No:2024/166
TEMYİZ EDENLER(DAVACILAR) :1- ... İnşaat Altyapı Taahhüt Sanayi ve Ticaret A.Ş.
2-... Yapı Sanayi ve Ticaret A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Kurumu
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: T.C. Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü'nce 25/10/2017 tarihinde gerçekleştirilen "Polatlı-Uşak Yüksek Hızlı Tren Projesi Üstyapı ve Elektromekanik" İşi ihalesi sonrasında imzalanan sözleşmenin 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'na 7161 sayılı Kanun'un 32. maddesi ile eklenen Geçici 4. maddesi uyarınca tasfiye edildiğinden bahisle, sözleşme imzalanmadan önce Kamu İhale Kurumu payı olarak yatırılan 909.889,54-TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; 4735 sayılı Kanun'un Geçici 4. maddesi ile kanun koyucu tarafından, imalat girdilerinde meydana gelen beklenmeyen fiyat artışları dolayısıyla oluşan mağduriyetlerin giderilmesi amacıyla yüklenicilere seçimlik hak tanındığı, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla devam eden sözleşmeler bakımından, maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 60 gün içinde yüklenicinin yazılı başvurusu, Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın görüşü ve idarenin onayına bağlı olarak yüklenicilere sözleşmeyi fesih ya da devir hakkı verildiği, öte yandan bu kapsamda devredilen sözleşmeler ile bu kapsama girmekle birlikte devredilmeyen sözleşmelerin süresinin uzatılabilmesine de imkân tanındığı, imalat girdilerinde meydana gelen beklenmeyen fiyat artışlarının kanun koyucu tarafından mücbir sebep olarak nitelendirilerek oluşan mağduriyetlerin giderilmesini teminen sözleşmeyi fesih, devir veya sözleşme süresinin uzatılması konusunda yüklenicilere seçimlik hak tanındığı anlaşıldığından, yükleniciler tarafından bu seçimlik hakkın kullanılması üzerine idarenin onayıyla sözleşmenin feshine karar verilmesi hâlinde, bu fesih işleminin yüklenicinin hata veya kusurundan kaynaklandığı sonucuna varılamayacağı, aksinin kabulünün kanun koyucunun iradesine aykırılık teşkil edeceği;
Bu itibarla, imalat girdilerinin fiyatlarında beklenmeyen artışlar meydana geldiğinden bahisle 7161 sayılı Kanun uyarınca idare tarafından, işin ifasına başlanmadan sözleşmenin tasfiye edildiği, dolayısıyla Kamu İhale Kurumu payının ödenmesini gerektirecek bir zorunluluğun davacı şirketler yönünden bulunmadığı ve davacı şirketlerin bu durumun oluşumunda kusurunun bulunmadığı anlaşıldığından, sözleşme imzalanmadan önce ödenen KİK payının davacılara ödenmesi gerektiği, öte yandan, davacı şirketler tarafından ödenen KİK payı bedelinin tazminin Anayasa'nın 125. maddesinin gereği olduğu, başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacı şirketlere ödenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, tazminat isteminin başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte kabulüne karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; Dairemizin ... tarih ve E:..., K:... sayılı bozma kararına uyularak verilen kararda; 4735 sayılı Kanun'a 7161 sayılı Kanun'un 32. maddesi ile eklenen Geçici 4. maddesinden, 31/08/2018 tarihinden önce 4734 sayılı Kanun'a göre ihalesi yapılan (3'üncü maddesindeki istisnalar dâhil) ve bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla devam eden sözleşmelerin imalat girdilerinin fiyatlarında beklenmeyen artışlar meydana gelmesi nedeniyle, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonraki 60 gün içinde yüklenicinin idareye yazılı olarak başvurması kaydıyla, Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın görüşü alınarak idarenin onayıyla sözleşmelerin feshedilerek tasfiye edilebileceği veya devredilebileceği, bu durumda devir alacaklarda ilk ihaledeki şartların, devir tarihi itibarıyla aranacağı, devirden veya fesihten kaynaklanan kısıtlama ve yaptırımların uygulanmayacağı, sözleşmesi feshedilen veya sözleşmeyi devreden yüklenicinin teminatının iade edileceği, bu kapsamda sözleşmenin feshedilerek tasfiye edilmesi veya devredilmesi durumunda yüklenicinin fesih veya devir tarihine kadar gerçekleştirdiği imalatlar dışında idareden herhangi bir hak talebinde bulunamayacağı, yüklenici tarafından, işin idarece uygun görülecek can ve mal güvenliği ile yapı güvenliğine yönelik tedbirlerin alınmasının şart olduğu, bu kapsamda düzenlenecek fesihnamelerden ve devredilecek sözleşmelerden damga vergisi alınmayacağının anlaşıldığı;
24/12/2017 tarih ve 20280 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 696 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 127. maddesi ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenen Geçici 23. maddenin 7. fıkrasında, sürekli işçi kadrolarına geçirileceklerin istihdam edilmesine esas hizmet alım sözleşmelerinin, geçiş işleminin yapıldığı tarih itibarıyla feshedilmiş sayılacağı, sözleşmenin feshedilmesi sebebiyle yükleniciye, sözleşmeyi yürüten idare tarafından, yapmış olduğu vergi, resim, harç ve paylar dâhil olmak üzere tüm giderler ve mahrum kaldığı kâr karşılığı olmak üzere tazminat ödeneceği, 15. fıkrasında ise, süreci devam eden ihalelerin iptal edileceği, ihalesi yapılmış ancak bu maddenin yayımı tarihinde ve bu tarihten sonra işe başlayacak şekilde imzalanmış olan sözleşmelerin feshedilerek, bu maddenin yayımı tarihini takip eden yılın başından başlamak üzere bir yıl içinde talep etmesi hâlinde yükleniciye; işleme konu edilen sözleşmeye ilişkin olarak KİK payı olarak alınan tutarın Kamu İhale Kurumu'nca iade edileceğinin düzenlendiği, daha önce kanunkoyucu tarafından yapılan düzenlemelerde, KİK payının iade edileceğine açık kurala yer verildiği, uyuşmazlık konusu mevzuatta ise sözleşmesi feshedilen veya sözleşmeyi devreden yüklenicinin teminatının iade edileceği düzenlenmiş ise de iade edilecek ödemeler arasında KİK payına yer verilmediği, yükleniciye fesih veya devir tarihine kadar gerçekleştirdiği imalatlar dışında idareden herhangi bir hak talebinde bulunamayacağının belirtildiği;
Öte yandan, 4735 sayılı Kanun'un Geçici 4. maddesinin amacının, sözleşmelerin imalat girdilerinde meydana gelen beklenmeyen fiyat artışları dolayısıyla ülkenin kalkınması için çok önemli olan büyük projelerin ve kamu hizmetlerinin aksamamasını ve oluşan mağduriyetlerin giderilmesini teminen yüklenicilere idare onayına bağlı olarak fesih ya da devir hakkının tanınması olduğu, yüklenicilere tanınan bu hakkın tercih edilmesi suretiyle sözleşmenin tasfiye edilmesi durumu ortaya çıktığı; bu durumda, ihale sözleşmesinin 4735 sayılı Kanun'un Geçici 4. maddesi kapsamında tasfiye edilmesi hâline ilişkin olarak yükleniciye iade edilecek kalemlerin Kanun'da belirtildiği, iade edilecek kalemler arasında KİK payının bulunmadığı, yorum yoluyla KİK payının iade edilmeyeceğinin anlaşıldığı;
Bu itibarla, 4735 sayılı Kanun'a eklenen Geçici 4. maddesi kapsamında tasfiye edilen sözleşmelere ilişkin KİK payı ödemelerinin iade edilmeyeceğinden, tazminat isteminin yasal faiziyle birlikte kabulüne yönündeki İdare Mahkemesi kararında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacılar tarafından, 4735 sayılı Kanun'un Geçici 4. maddesi gereğince söz konusu ihale sözleşmesinin ifasına başlanılmaksızın tasfiye edildiği, bu nedenle Kamu İhale Kurumu payının yatırılmasına neden olan dayanağın ortadan kalktığı, davalı idarenin hakkaniyet gereği söz konusu bedeli iade etmesinin gerektiği, ihalede Geçici 4. madde kapsamında imalat girdilerinin fiyatlarında beklenmeyen artışlar meydana gelmesi nedeniyle Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın uygun görüşü ve TCDD Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü’nün de onayıyla sözleşmenin tasfiye edildiği, sözleşmenin feshedilmesinin kendisinin herhangi bir kusurundan kaynaklanmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, Bölge İdare Mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının düzelterek onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Bölge İdare Mahkemesi kararının, davanın reddi yolundaki esasa ilişkin kısmının incelenmesi:
Bölge idare mahkemesi nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Anılan Kanun'un 50. maddesinin 4. fıkrasında, "Danıştay'ın bozma kararına uyulduğu takdirde, bu kararın temyiz incelemesi, bozma kararına uygunlukla sınırlı olarak yapılır." hükmü bulunmaktadır.
Aktarılan kurallar göz önünde bulundurulduğunda, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri, Dairemizin bozma kararındaki esaslara uyularak verilen temyize konu Mahkeme kararının davanın reddine ilişkin kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının, nispi harca ilişkin kısmı yönünden incelenmesi:
492 sayılı Harçlar Kanunu'nun eki (1) sayılı tarifesinde davanın reddi hâlinde maktu harca hükmedileceği belirtilmiş, anılan Kanun'un 31. maddesinde, peşin alınan karar ve ilam harçlarının işin hitamında ödenmesi gerekenden fazla olduğunun anlaşılması durumunda fazlalığın istek üzerine geri verileceği kurala bağlanmış, 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca, Danıştay'ın, temyize konu kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddi hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlıklar varsa kararı düzelterek onayabileceği kuralına yer verilmiştir.
Bu kurallara göre, dava açılırken peşin alınan 15.539,00-TL nispi karar harcının davanın reddedilmiş olması nedeniyle istemi üzerine davacılara iadesine (ayrıca maktu karar harcı tahsil edildiği anlaşıldığından mahsup işlemi yapılmaksızın) karar verilmesi gerektiğinden, bu yönden Bölge İdare Mahkemesi kararında usûl hükümlerine uygunluk bulunmamaktadır.
Ancak, bu eksikliğin giderilmesi yeniden yargılamayı gerektirmediğinden, 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca temyize konu İdare Mahkemesi kararının hüküm fıkrasına "mükerrer ödemeye sebep olmayacak şekilde, dava açılırken peşin alınan 15.539,00-TL nispi karar harcının istemi hâlinde davacılara iadesine" ibaresi eklenerek düzeltilmesi gerekmektedir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacıların temyiz istemlerinin reddine,
2. Tazminat isteminin yukarıda özetlenen gerekçeyle kabulüne ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, anılan kararın hüküm fıkrasına, "mükerrer ödemeye sebep olmayacak şekilde, dava açılırken peşin alınan 15.539,00-TL nispi karar harcının istemi hâlinde davacılara iadesine" ibaresi eklenmek suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın davacılara iadesine,
5. 2577 sayılı Kanun'un 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'ne gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesi'ne gönderilmesine, 15/01/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.