T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/3454
Karar No : 2024/2282
TEMYİZ EDENLER : 1- (DAVALI) … Valiliği
VEKİLİ : Av. …
2- (DAVACI) ...ve Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. …
İSTEMLERİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin . tarih ve E:., K:… sayılı kararının, taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirket vekilince dava dilekçesinin konu kısmında şirkete ait ... plakalı aracın, çalışma izni/ruhsatı almadan belediye sınırları dahilinde yolcu taşımacılığı yaptığından bahisle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun EK 2/3-A maddesi uyarınca aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin 14/02/2022 işlemin iptali, netice ve talep kısmında ise trafikten men işlemi ile MA seri nolu ...sıra nolu trafik idari para ceza tutanağının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesince verilen ...tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacı şirkete ait ... plakalı aracın, trafik ekipleri tarafından, İstanbul Havalimanı / Pera Otel mevkinde 14/02/2022 tarihinde, saat: 22.17 sıralarında yapılan denetimde, yolcu taşındığının polis memurları ve araç yolcusunun birlikte imzaladıkları tespit tutanağı ile belirlendiği, ancak tutanağın geçerli olacak şekilde tutulmadığı, bununla birlikte bahsi geçen araç ile ilgili olarak 15/02/2022 tarihinden geçerli olmak üzere 11/02/2023 tarihine kadar geçerli, Turizm Yolcu Taşımacılığı İzin Belgesi"nin alındığı, 2918 sayılı Kanun'un Ek 2. maddesinin 3. fıkrasının düzenlenme amacının ilgili belediye hudutları dahilinde, izinsiz ticari amaçlı yolcu taşımacılığını engellemek olduğu, davacı şirketin, makul süre içerisinde ilgili belediyeden ...tarih ve ...sayılı Turizm Yolcu Taşımacılığı İzin Belgesini almış olması nedeniyle, uyuşmazlık konusu taşımacılığın 2918 sayılı Kanunun Ek 2. maddesinin 3. fıkrası kapsamına girmediği anlaşılmakla, aksi yorumla tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi …. İdari Dava Dairesince; davanın, davacı şirkete ait aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin … gün ve …. sayılı işlemin iptaline ilişkin kısmı hukuka uygun bulunduğundan ve başvuru dilekçesinde ileri sürülen iddialar da söz konusu kararın bu kısmının kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle reddine, davanın, dava dışı araç sürücüsü olan ...'e 9.125,00 TL trafik para cezası verilmesine ilişkin aynı tarih ve ...sayılı işlemin iptali istemi hakkında ise; davacı şirket adına kayıtlı aracın trafikten men edilmesi işleminin yanı sıra araç sürücüsüne trafik para cezası verilmesine ilişkin işlemin de iptalinin istenildiği, ancak araç sürücüsünün davacı olmadığı, dolayısıyla davacı şirketin dava dışı sürücüye verilen para cezası verilmesine ilişkin işlemle arasında kabul edilebilir güncel, kişisel ve meşru menfaatinin bulunmadığı gerekçesiyle kararın, dava dışı araç sürücüsü ...'e verilen trafik para cezasının iptaline ilişkin kısmının kaldırılmasına, idari para cezasına dair istem yönünden davacının dava açma ehliyetinin bulunmaması nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, dava konusu men işleminin hukuka uygun olduğu, denetim esnasında davacı şirketin izin belgesinin bulunmadığı, görevli memurların bu duruma göre işlem yaptıkları ileri sürülmektedir.
Davacı vekili tarafından, davalarının müvekkil şirket adına men işlemi yönünden açıldığı, dava dışı araç sürücüsü adına bu dosyada herhangi bir talepleri olmadığı, dava dışı araç sürücüsü hakkında .... İdare Mahkemesi E:… sayılı dosyasında iptal kararı verildiği, davalı idarenin de bu hususta beyanı olmadığı ileri sürülmektedir.
TARAFLARIN SAVUNMALARI : Taraflarca savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'UN DÜŞÜNCESİ : Davacı vekilinin temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının idari para cezasına ilişkin kısmının dava dilekçesinde davacı şirket vekilinin dava konusu talebinin net olmaması nedeniyle dilekçe ret yapılarak talebin netleştirilmesi gerekirken bu yapılmaksızın davacı şirketin şoför adına talepte bulunduğu kabulüyle verilen hükmün bozulması gerektiği, davalı idarenin temyiz isteminin reddi ile dava konusu trafikten men işleminin Dairemizce yapılan ara karar sonucunda Turizm Yolcu Taşıma İzin Belgesi başvurusunun dava konusu işlemden önce yapıldığı görüldüğünden Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçeli onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
İLGİLİ MEVZUAT:
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)
(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.
10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;
a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,
b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,
c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında
belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.
İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;
a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,
b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,
c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.
İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.
Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari davaların açılması" başlıklı 3. maddesinde; Değişik: 10/6/1994-4001/2 md.) İdari davalar, Danıştay, idare mahkemesi ve vergi mahkemesi başkanlıklarına hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle açılır.
2. Dilekçelerde; ...b) Davanın konu ve sebepleri ile dayandığı deliller,.." düzenlemesi, "Dilekçeler üzerine ilk inceleme" başlıklı 14. maddesinin 3. fıkrasında; ...3. (Değişik: 5/4/1990-3622/5 md.) Dilekçeler, Danıştayda daire başkanının görevlendireceği bir tetkik hakimi, idare ve vergi mahkemelerinde ise mahkeme başkanı veya görevlendireceği bir üye tarafından: a) Görev ve yetki, b) İdari merci tecavüzü, c) Ehliyet, d) İdari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı, e) Süre aşımı, f) Husumet, g) 3 ve 5 inci maddelere uygun olup olmadıkları, Yönlerinden sırasıyla incelenir." düzenlemesi, "İlk inceleme üzerine verilecek karar" başlıklı 15. maddesinde; "Danıştay veya idare ve vergi mahkemelerince yukarıdaki maddenin 3 üncü fıkrasında yazılı hususlarda kanuna aykırılık görülürse, 14 üncü maddenin; ... d) 3/g bendinde yazılı halde otuzgün içinde 3 ve 5 inci maddelere uygun şekilde yeniden düzenlenmek veya noksanları tamamlanmak yahut (c) bendinde yazılı hallerde, ehliyetli olan şahsın avukat olmayan vekili tarafından dava açılmış ise otuzgün içinde bizzat veya bir avukat vasıtasıyla dava açılmak üzere dilekçelerin reddine,... Karar verilir. ..." düzenlemeleri yer almaktadır.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Usul ekonomisi ilkesi" başlıklı 30. maddesinde; "(1) Hâkim, yargılamanın makul süre içinde ve düzenli bir biçimde yürütülmesini ve gereksiz gider yapılmamasını sağlamakla yükümlüdür." düzenlemesi, "Hâkimin davayı aydınlatma ödevi" başlıklı 31. maddesinde; "(1) Hâkim, uyuşmazlığın aydınlatılmasının zorunlu kıldığı durumlarda, maddi veya hukuki açıdan belirsiz yahut çelişkili gördüğü hususlar hakkında, taraflara açıklama yaptırabilir; soru sorabilir; delil gösterilmesini isteyebilir." düzenlemesi, "Yargılamanın sevk ve idaresi" başlıklı 32. maddesinde; (1) Yargılamayı, hâkim sevk ve idare eder; yargılama düzeninin bozulmaması için gerekli her türlü tedbiri alır. (2) Okunamayan veya uygunsuz yahut ilgisiz olan dilekçenin yeniden düzenlenmesi için uygun bir süre verilir ve bu dilekçe dosyada kalır. Verilen süre içinde yeni bir dilekçe düzenlenmezse, tekrar süre verilemez." düzenlemesi yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
1- Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının idari para cezasına ilişkin kısmının incelenmesi
Davacı şirket vekilinin ...havale tarihli dava dilekçesinin konu kısmında, trafikten men işleminin iptali istenirken, aynı dilekçenin netice ve talep kısmında, dilekçeden aynen "2) Hukuka, yasal mevzuata, hak ve nesafet kurallarına aykırı trafikten men yönündeki 14/02/2022 tarihli ve MA seri no ve ...sıra nolu Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağı ile Trafikten Men / Muhafaza Altına Alma olarak gerçekleştirilen idari işlemin iptaline ve ... plakalı aracın müvekkilime teslimine" şeklinde davaya ilişkin taleplerinin belirtildiği, İdare Mahkemesi tarafından davacı şirketin talebinin trafikten men ve idari para cezası işlemlerine ilişkin olduğu kabul edilerek dava konusu işlemlerin iptaline yönelik hüküm kurulduğu, Bölge İdare Mahkemesince ise davacı şirketin idari para cezası talebinin ehliyet yönünden reddine karar verildiği, bunun üzerine davacı şirket vekilinin idari para cezasına ilişkin talepleri bulunmadığı gerekçesiyle kararı temyiz ettiği görülmüştür.
Ayrıca aracı kullanan dava dışı şoför ... tarafından idari para cezasının iptali için 14/02/2022 tarihinde ... İdare Mahkemesinin E:… sayılı dosyasında iptal davası açıldığı, incelemekte olduğumuz kararın ilk derece mahkemesi olan ... İdare Mahkemesi dosyası ile bu dosyanın bağlantılı olduğuna ilişkin .. Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin . tarih E:. K:.. sayılı Bağlantı Kararı üzerine .... İdare Mahkemesi'nin yetkili olduğuna karar verilerek .... İdare Mahkemesi .. tarih, E:… K:2022/1874 sayılı kararı ile dava konusu idari para cezasının iptaline, .. Bölge İdare Mahkemesi …. İdari Dava Dairesi .. tarih, E:. K:… sayılı kararı ile istinaf başvurusunun reddine kesin olarak karar verildiği davacı vekili tarafından belirtilmiştir.
Bu durumda davacı şirketin dava konusu idari para cezasına ilişkin talebinin bulunmadığı anlaşıldığından, İdare Mahkemesince buna ilişkin hüküm kurulmasında mevzuata ve hukuka uygunluk görülmemiştir.
Bununla birlikte hukukun genel ilkelerinden olan istemle bağlılık, usul ekonomisi ilkeleri ile yukarıda yer verilen yargılama süreci dikkate alındığında; davacının istemini aşar bir şekilde para cezasına dair hüküm kurulduğunun kabulü ile temyize konu kararın bu kısmının bozulması gerekmektedir.
2- Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının aracın trafikten men edilmesine ilişkin kısmının incelenmesi
Her ne kadar İdare Mahkemesi tarafından, "davacı şirketin, makul süre içerisinde ilgili belediyeden ...tarih ve ...sayılı Turizm Yolcu Taşımacılığı İzin Belgesini almış olması nedeniyle, uyuşmazlık konusu taşımacılığın 2918 sayılı Kanunun Ek 2. maddesinin 3. fıkrası kapsamına girmediği" gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline, Bölge İdare Mahkemesi tarafından da istinaf başvurusunun trafikten men işlemine ilişkin kısmının reddine karar verilmiş olsa da; işlem tarihi itibarıyla izin / ruhsat gibi belgelerin dosyaya sunulamadığı, makul sürenin işlem tarihi ile aynı gün olarak kabul edilmesi gerektiği, bu hususun tek istisnasının davacı tarafından işlem tarihinden önce izin / ruhsat için yetkili belediye / büyükşehir belediyesine başvuru yapılması olduğu açıktır.
Mahkeme kararında işlem tarihinden bir gün sonra alınarak dosyaya sunulan Turizm yolcu Taşımacılığı İzin Belgesinin makul sürede edinildiği belirtilerek dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmişse de, davacının dava dilekçesinde söz konusu belge için önceden başvuru yaptığına dair iddiası nedeniyle Dairemizce yapılan 24/01/2024 tarihli ara karara cevap veren İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı; davacının söz konusu ...takip numaralı onay tarihi ...ve son geçerlilik tarihi 11/02/2023 olan Turizm Taşımacılığı izin belgesi için başvuru geliş tarihinin ...saat 09:10, başvuru oluşturma tarihinin ise 10/02/2022 tarihi olduğunu belirtmiştir.
Bu durumda, davacının işlem tarihinden önce yetkili Büyükşehir Belediyesine başvuru yaptığı görüldüğünden, dava konusu trafikten men işleminde hukuka uygunluk görülmemiştir.
Bu itibarla, dava konusu işlemlerin iptali yönündeki .... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararı neticesi itibarıyla hukuka uygun bulunmuştur.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin reddine, davacı tarafın temyiz isteminin kabulüne,
2. .. Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin . tarih ve E., K:… sayılı kararının;
a) İdari para cezasına ilişkin kısmının BOZULMASINA,
b)Trafikten men işlemine ilişkin kısmının yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,
3. Bozulan kısım yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak, 25/04/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.