T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/3536
Karar No : 2023/5388
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av….
KARŞI TARAF (DAVALI) : .. Başkanlığı
VEKİLİ : Av…
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin .. tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı ... Vergi Dairesinde müdür vekili olarak görev yapan davacının, ''sahte fatura düzenlenmesi ve kullanılmasına aracılık etmek fiili'' nedeniyle 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi uyarınca "Devlet memurluğundan çıkarma" cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Gelir İdaresi Başkanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:.., K:… sayılı kararla; davacının, "firmaları koruma ve kollama karşılığında menfaat temin etme" fiilinden ötürü verilen meslekten çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Yüksek Disiplin Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istemiyle açılan davanın Mahkemenin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla reddedildiği; davacı hakkında, rüşvet alma suçundan ... Ağır Ceza Mahkemesinin E:… sayılı ceza dosyasındaki yargılamanın ise devam ettiğinin görüldüğü; mevzuat hükümlerinde, “Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak” fiilinin, devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektirdiği kurala bağlanmakla birlikte, hangi hal ve hareketlerin bu kapsamda değerlendirileceğinin sayma yoluyla belirlenmediği, somut olay ve durum karşısında idare ve idarî yargı organlarınca belirleneceği; bu çerçevede, davacı hakkında ... tarih ve ... sayılı Yüksek Disiplin Kurulu kararı ile E.G. adlı şahsa ait firmaları koruma ve kollama karşılığında menfaat temin etme fiili nedeniyle verilen devlet memurluğundan çıkarma cezası yanında, E.G.'ye ait firmalar tarafından ... İnşaat A.Ş. lehine sahte fatura düzenlenmesine aracılık etme fiilinden ötürü ikinci kez 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi uyarınca Devlet memurluğundan çıkarma cezasıyla cezalandırılmasına karar verilmiş ise de, davacının ''sahte fatura düzenlenmesi ve kullanılmasına aracılık etme" ile "firmaları koruma ve kollama karşılığı menfaat temin etme" kapsamında değerlendirilen fiil ve hareketlerinin, memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketler kapsamında birbiri ile içiçe geçen zincirleme fiiller olarak değerlendirilmesi ve bu nedenle davacıya süregelen eylemleri nedeniyle tek ceza verilmesi gerektiği, bu itibarla, ''sahte fatura düzenlenmesi ve kullanılmasına aracılık etmek fiili'' nedeniyle davacının ikinci kez 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi uyarınca Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince, Danıştay Onikinci Dairesinin .. tarih ve E:…, K:… sayılı bozma kararına uyularak; olayda, disiplin soruşturmasına da konu olan eylemler sebebiyle davacı, Sultanbeyli Vergi Dairesi Müdürü C.D., firma sahibi E.G. ve diğerleri hakkında rüşvet alma ve verme, icbar suretiyle irtikaba teşebbüs suçlamasıyla açılan davada, …. Ağır Ceza Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; sanıklar C.D., H.Ö, E.G., Ü.A., U.A (davacı) ve M.A. hakkında Rüşvet Almak, Vermek ve İrtikaba teşebbüs eylemlerinden dolayı cezalandırılmaları istemi ile kamu davası açıldığı, sanıkların müsnet suçları işlediğine dair mahkumiyetine yeterli her türlü şüpheden uzak, kesin ve inandırıcı delil elde edilemediğinden atılı suçların sabit olmadığı gerekçesiyle tüm suçlamalardan beraatlerine, memur olan sanıklar C.D., U.A., H.Ö.'nün eylemlerinin disiplin soruşturması gerektirdiğinden karardan bir örneğin sıralı amirlerine gönderilmesine hükmedildiği, istinaf ve temyiz yollarından geçen kararın kesinleştiği; öte yandan, davacı hakkında aynı disiplin soruşturması kapsamında isnat edilen E.G.'ye ait firmaları koruma ve kollama karşılığında menfaat temin etme fiili nedeniyle 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi uyarınca cezalandırılmasına ilişkin kısmı yönünden ... tarih ve ... sayılı Gelir İdaresi Başkanlığı Yüksek Disiplin Kurulu kararının iptali istemiyle İstanbul 5. İdare Mahkemesinde görülen davanın reddi yönünde verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı karara karşı davacı tarafça yapılan istinaf başvurusunun reddedildiği, temyiz isteminin de Danıştay Onikinci Dairesinin 01/07/2019 tarih ve E:2018/1105, K:2019/5490 sayılı kararı ile reddi üzerine ilk derece mahkemesi kararının kesinleştiğinin görüldüğü; bu durumda, ceza yargılaması kapsamında davacının E.G.'ye ait firmadan ... İnşaat A.Ş. adlı firmaya sahte fatura düzenlenmesine ve firmalarca sahte fatura kullanılmasına aracılık edip etmediği hususunda bir inceleme/irdeleme yapılmadığı, dolayısıyla dava konusu işlemin sebebi olan maddi olaya ilişkin olarak ceza mahkemesi kararında idari yargı yerlerini bağlayıcı bir tespit bulunmadığı anlaşılmış olup, soruşturma dosyası kapsamındaki tüm bilgi ve belgelerin, disiplin soruşturmasına da dayanak olan ceza soruşturması kapsamında Mahkeme kararı ile yürütülen fiziki ve teknik takibe ilişkin kayıtların birlikte değerlendirilmesi sonucunda, C.D. ile M.A. arasında, M.A. ile ... İnşaat A.Ş. Yönetim Kurulu Başkanı M.B.B. arasında, C.D. ile davacı arasında ve davacı ile E.G. arasında geçen telefon görüşmelerinin içerikleri ile davacı, M.B.B. ve E.G.'nin bir araya gelmeleri sırasında aralarında geçen konuşmalara, sonrasında da davacı ile E.G.'nin bir araya gelmelerine yönelik somut kayıt ve tespitlere göre davacının E.G.'ye ait firmadan ... İnşaat A.Ş.'ye sahte fatura düzenlenmesine ve sahte fatura kullanılmasına aracılık ettiği kanaatine varılmış olup, söz konusu fiiliyle memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunduğu sabit olan davacının Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Yüksek Disiplin Kurulu işleminde hukuka aykırılık, ilk derece mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : İsnad edilen fiillere yönelik yapılan ceza yargılaması sonucu beraat kararı verildiği ve kararın temyiz aşamasından geçerek kesinleştiği, ceza yargılaması dışında kullanılamayacak delillere dayalı olarak idari işlem tesis edildiği belirtilerek, temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi istenilmiştir.
KARŞI TARAF SAVUNMALARI : Usul ve yasaya uygun kararın onanması gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile hukuka aykırı olan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Anadolu Yakasında bir kısım vergi dairesi müdürlerinin rüşvet karşılığında firmaları koddan kurtarıp daha sonraki tarihlerde de korudukları yönündeki ihbar üzerine, İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığınca başlatılan soruşturmada; Mahkemeden alınan iletişimin dinlenmesi kararı uyarınca yürütülen dinleme ve fiziki takip işlemleri, Savcılık tarafından görevlendirilen Vergi Müfettişi ... tarafından hazırlanan … tarih ve … sayılı rapor ile alınan ifadelerin birlikte değerlendirilmesi sonucunda, 2009-2011 yılları arasında Sultanbeyli Vergi Dairesinde müdür yardımcısı, 2014 Mart ayına kadar ... Vergi Dairesinde müdür vekili ve 2014 Ağustos ayından itibaren de Eğitim Müdürlüğünde koordinatör olarak görev yapan davacı Uğur Abdullahoğlu ile iki ay süreyle birlikte görev yaptıkları Sultanbeyli Vergi Dairesi müdürü C.D.’nin de aralarında bulunduğu bir kısım kişiler hakkında rüşvet almak ve vermek, irtikaba teşebbüs suçlarından … tarih ve … sayılı iddianamenin düzenlenerek kamu davası açılmış; bunun üzerine, Maliye Bakanlığının 11/09/2014 tarihli oluru ile idari soruşturma başlatılmış ve Bakanlık Müfettişlerince düzenlenen … tarih ve … sayılı Disiplin Soruşturması Raporunda özetle, "sahte fatura düzenlenmesi ve kullanılmasına aracılık etmek fiili'' ile ilgili olarak, telefon görüşmelerinin ve fiziki takip tutanaklarının analizi sonucunda, davacı ve Sultanbeyli Vergi Dairesi Müdürü olan C.D.'nin, E.G.'ye ait üç firma tarafından ... İnşaat A.Ş.'ne sahte fatura düzenlenmesine aracılık ettiği, ayrıca, fiziki takipte davacının, E.G.'nin işyerine giderek teslim aldığı bir zarf içindeki faturaları ... İnşaat A.Ş. yetkilisine teslim ettiğinin belirlendiği, Nisan-Mayıs-Haziran ayları içinde toplam 14.163.942,00.-TL fatura düzenlendiği ve buna karşılık 1.000.000,00.-TL tutarında komisyon ödenmesinde anlaşıldığı hususlarının tespit edildiği, Vakıflar Bankası Genel Müdürlüğünden alınan yazıdan ise, 30.000 dolar tutarında çekin davacı ile irtibatlı G.Ö. tarafından tahsil edildiği tespitlerine yer verilerek, davacının, sahte fatura düzenlenmesi ve kullanılmasına aracılık etme fiillerini işlediğinden bahisle 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi uyarınca Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılması önerilmiş, "sahte fatura düzenlenmesi ve kullanılmasına aracılık etmek fiili" memurluk sıfatı ile bağdaşmayan nitelik ve derecedeki eylemler kapsamında değerlendirilerek Yüksek Disiplin Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararı ile Devlet Memurluğundan çıkarılmasına karar verilmesi üzerine temyizen bakılmakta olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendinde, “Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak” fiili, Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren haller arasında belirtilmiş, 131. maddesinde ise, "Aynı olaydan dolayı memur hakkında ceza mahkemesinde kovuşturmaya başlanmış olması disiplin kovuşturmasını geciktiremez. Memurun ceza kanununa göre mahkum olması veya olmaması halleri, ayrıca disiplin cezasının uygulanmasına engel olamaz." hükmü öngörülmüştür.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Kanun koyucu, kamu hizmetlerinin uyum ve düzen içinde yürütülmesini sağlamak amacıyla, bu hizmeti sunan kamu görevlileri için bazı kurallar öngörebilir ve bu kurallara uyulmasını temin etmek amacıyla çeşitli disiplin yaptırımları da belirleyebilir. Memurlara disiplin cezası verilmesindeki amaç, kamu hizmetinin yerine getirilmesinde, mevzuat ile belirlenen kuralları eksiksiz bir şekilde yerine getirmekle ve yine mevzuat ile getirilen yasaklı davranışları yapmamakla yükümlü kamu görevlilerinin, hizmeti aksatan veya disiplin düzenini bozan davranışları cezalandırılması suretiyle kamu personelini disiplini bozacak davranışlardan caydırmak ve sonuçta bozulan kamu hizmeti düzenini sağlamaktır.
Kamu hizmetlerinden sürekli uzaklaştırılmak gibi ağır sonuçlara neden olabilen disiplin cezaları, ağırlığı ve önemi sebebiyle Anayasa'nın 38. maddesindeki suç ve cezalara ilişkin kurallara tabi tutulmuşlardır.
"Kanunsuz suç ve ceza olmaz" ilkesi uyarınca, ceza yaptırımına bağlanan her bir fiilin tanımının yapılması ve kanunun ne tür fiilleri suç sayarak yasakladığının hiçbir kuşkuya yer vermeyecek şekilde önceden belirtilmesi gerekmektedir. Sözü edilen suç tanımlaması yapıldıktan sonra, suçun karşılığı olan cezanın ve suç sayılan fiili gerçekleştiren kamu görevlisinin hangi disiplin kuralını ihlal ettiğinin açık bir şekilde ortaya konulması da zorunludur. Sözkonusu fiil, mevzuatta öngörülen tanıma uymuyorsa verilen disiplin cezasının hukuka aykırı olacağı açıktır.
657 sayılı Kanun'un yukarıda anılan hükmü kapsamında ceza mahkemesi kararlarının disiplin cezalarına etkisinin değerlendirilmesi gerekmektedir. Disiplin cezasının sebebini oluşturan eylem ve davranışlar, aynı zamanda ceza kanununda da suç sayılabilir. Bu durumda, disiplin cezası yaptırımı ile birlikte adli ceza yaptırımı da uygulanabilir. Bu iki yaptırım türünün hukuki dayanağı, amaç ve sonuçları birbirlerinden farklıdır. Ceza yargılamasında suçun niteliği ve delillerin takdirinde uygulanan ilke ve kurallar ile disiplin hukuku açısından uygulanan ilke ve kurallar birbirinden farklı olduğundan, idarenin, kamu görevlisi hakkında disiplin cezası vermemesi, ceza mahkemelerince ceza verilmesine hukuki engel oluşturmayacağı gibi, aynı şekilde, ceza yargılaması sonucu beraat kararı verilmiş olmasının da, kuramsal olarak, disiplin cezası verilmesine engel teşkil etmeyeceği açıktır.
Ancak, ceza yargılaması neticesinde suçun unsurlarının oluşmadığı ya da suçun o kişi tarafından işlenmediği gerekçesiyle verilen beraat kararının, disiplin cezası bakımından da sadece aynı suç nev'i bakımından bağlayıcı olacağı; bir başka ifadeyle, ceza yargılamasının (beraat kararının) konusunu teşkil eden suç, disiplin hukuku yönünden de aynı suç kapsamında değerlendirilerek disiplin cezası verilemeyeceği kuşkusuzdur.
Ayrıca, ceza yargılaması neticesinde suçun unsurlarının oluşmadığı gerekçesiyle ya da delil yetersizliğinden dolayı beraat eden memurun eylem, tutum ve davranışlarının tanımlanan bir başka disiplin suçu kapsamına girmesi halinde, disiplin hukuku yönünden yaptırım uygulanmasında hukuki bir engel bulunmamaktadır.
Bir memura isnat olunan disiplin cezasına konu fiillerin, Türk Ceza Kanunu hükümlerine göre cezalandırılmasının gerekli olduğu durumda, disiplin cezası hakkında karar verilmesi için mevcut deliller yeterli görülmeyerek ceza mahkemesi kararına ihtiyaç duyulduğu kanaati hasıl olmuş ise, disiplin cezasına konu fiilin hukuki denetiminden önce ceza mahkemesi kararının kesinleşmesinin beklenmesi gerekmektedir.
Uyuşmazlık konusu olayda, disiplin cezasına konu fiillerin aynı zamanda Türk Ceza Kanunu kapsamında da suç olması nedeniyle, davacının, birden fazla fiil nedeniyle "rüşvet almak ve vermek, icbar suretiyle irtikap, icbar suretiyle irtikap (teşebbüs)" suçlarından yargılandığı ceza davasında, ... Ağır Ceza Mahkemesinin .. tarih ve E:.., K:… sayılı kararı ile suçun işlendiğine dair yeterli, her türlü şüpheden uzak kesin ve inandırıcı delil elde edilemediğinden davacının üzerine atılı suçları işlediğinin sabit olmadığı gerekçesiyle beraatine karar verildiği, bu kararın da Yargıtay ... Ceza Dairesinin … tarih ve E:…, K:.. sayılı kararıyla onanmak suretiyle kesinleştiği anlaşılmıştır.
Bu durumda, davacının, hem ceza davasına hem de disiplin soruşturmasına konu olan fiilleri nedeniyle hakkında dava konusu işlemin tesis edildiği görülmekte ise de, "rüşvet almak" iddiasıyla yapılan ceza yargılamasında, sanıkların, yapmak zorunda oldukları ve yapmadıkları, veyahut yapmamaları gerektiği halde yaptıkları herhangi bir işlem bulunmadığı anlaşılmakla, sanıkların rüşvet aldıkları ve verdikleri yönünde bir delil bulunmadığı gibi, sahte fatura kesilmesi olayında da herhangi bir görevlerinin bulunmadığı gerekçesiyle beraat kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi; davacının, sahte fatura düzenlenmesi fiiline iştiraki olduğu yolunda yürütülen herhangi bir adli soruşturma ya da kovuşturma bilgisinin bulunmaması; diğer taraftan, ceza yargılamasında elde edilen deliller üzerinden yürütülen disiplin soruşturması kapsamında, davacının, sahte fatura düzenlenmek veya fiile iştirak etmek suretiyle rüşvet almak suretiyle memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunduğunun somut olarak tespit edilemediği hususları birlikte değerlendirildiğinde; davacının, üzerine atılı fiili işlediğinin her türlü şüpheden uzak, kesin, inandırıcı ve somut delillerle ortaya konulamadığı, bu nedenle dava konusu işlemde hukuka uyarlık, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü, İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve davanın reddi yolundaki temyize konu .. Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 30/10/2023 tarihinde, kesin olarak oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararı, usul ve yasaya uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmediğinden, temyize konu kararın onanması gerektiği görüşüyle karara katılmıyorum.