Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2023/3671 E. , 2025/2679 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2023/3671
Karar No : 2025/2679
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1-... 2- ... 3- ... 4- ...5- ... 6-... 7- ... 8- ... 9-... 10- ...11- ... 12- ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı-...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Hakkâri ili, Yüksekova ilçesi, ... Mahallesi, ... mevkii, ... ada ... parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda Yüksekova Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla kabul edilen 1/5000 ölçekli ilave ve revizyon nazım imar plânı ile 1/1000 ölçekli ilave ve revizyon uygulama imar plânınına karşı yapılan itirazın reddi ile planların onaylanmasına ilişkin Yüksekova Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; bilirkişi raporu ve dava dosyasında bulunan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden; davacıların maliki olduğu, dava konusu parseli de kapsayan alanda 1/5000 ölçekli ilave ve revizyon nazım imar planının ve 1/1000 ölçekli ilave ve revizyon uygulama imar planının hazırlanmasında şehircilik ilkeleri, planlama esasları, imar mevzuatı ve kamu yararı çerçevesinde kabul edilebilir teknik ve nesnel gerekçeler bulunduğu, plan kararlarının birbiriyle çelişmediği ve planların kademeli birlikteliği ilkesine aykırı bir husus bulunmadığı, dava konusu parsel için öngörülen kullanım kararlarının kamu yararı, şehircilik ilke ve planlama esasları açısından uygun olduğu, bu kapsamda dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; uyuşmazlıkta 01/08/2016 tarih ve 2016/9088 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile Yüksekova ilçesinin 6306 sayılı Kanun kapsamında riskli alan ilan edildiği, davalı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından mevcut imar planlarının revize edilerek yeni imar planlarının yapılması işinin 2 etap halinde ihale edildiği, Bakanlıkça yapılan yetki devri kapsamında dava konusu planların Yüksekova Belediyesi tarafından yapıldığı, planların onaylanması ve yapılan itirazların değerlendirilmesi aşamalarında anılan Bakanlığın bir dahlinin bulunmadığı görüldüğünden, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının hasım mevkiinden çıkarılması gerektiği sonucuna varılmış olup, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının hasım mevkiinden çıkarılması nedeniyle istinaf konusu kararın hüküm fıkrasının avukatlık ücretine ilişkin 3. maddesinin "Avukatlık Asgarî Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 5.500,00-TL vekalet ücretinin davacı tarafından davalı idareye (Yüksekova Belediye Başkanlığına) verilmesine" şeklinde düzeltilmesi gererktiğinden istinaf başvurusuna konu Van 4. İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca kararın düzeltilerek istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Hakkâri ili, Yüksekova ilçesi sınırları içinde bulunan çeşitli mahalleri kapsayan toplam 1.291,56 ha büyüklüğünde alanın 01/08/2016 günlü, 2016/9088 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla 6306 sayılı Kanunun 2. ve ek 1. maddeleri uyarınca riskli alan ilan edildiği, Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı yazısı ile riskli alan ilan edilen bölgede 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ve 1/5000 ölçekli nazım imar planı hazırlanması ve onaylanması yetkisinin geçici olarak Yüksekova Belediye Başkanlığına devredildiği, bu kapsamada Hakkâri ili, Yüksekova ilçesi, ... Mahallesi, ... mevkii, ... ada ... parsel sayılı taşınmazı da kapsayan alanda 1/5000 ölçekli ilave ve revizyon nazım imar plânı ile 1/1000 ölçekli ilave ve revizyon uygulama imar plânının Yüksekova Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla kabul edildiği, Yüksekova Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla itirazların tümü reddedilerek planların kesinleştiği, anılan 1/5000 ölçekli ilave ve revizyon nazım imar plânında dava konusu taşınmazın kısmen gelişme konut alanı, kısmen yol (20,12,10 metre enkesitli) olarak planlandığı, 1/1000 ölçekli ilave ve revizyon uygulama imar plânında ise kısmen ayrık nizam iki kat yapılaşma koşullarında konut alanı, kısmen 20 ve 12 ve 10 metre enkesitli taşıt yolu ve 10 metre en kesitli yaya yolu olarak planlandığı anlaşılmıştır.
Davacı tarafından, getirilen yol fonksiyonları nedeniyle taşınmazının parçalara ayrıldığı, alanının küçültüldüğü, tüm yol kararlarının kendi taşınmazına yansıtıldığı iddialarıyla Yüksekova Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla kabul edilen 1/5000 ölçekli ilave ve revizyon nazım imar plânı ile 1/1000 ölçekli ilave ve revizyon uygulama imar plânınına karşı yapılan itirazın reddi ile planların onaylanmasına ilişkin Yüksekova Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanunu'nun ''Tanımlar'' başlıklı 5. maddesinde nazım imar planı; varsa bölge planlarının mekâna ilişkin genel ilkelerine ve varsa çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklüklerini, nüfus yoğunlukları ve eşiklerini, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, plan hükümleri ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak, uygulama imar planı; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmış, “Plan Kademeleri” başlıklı 6. maddesinde ise; planlar kapsadıkları alan ve amaçları açısından bölge planları ve imar planları olarak iki ana kategoriye ayrılmış, imar planları da uygulamaya esas alan uygulama imar planları ve bu planın hazırlanmasındaki temel hedefleri, ilkeleri ve arazi kullanım kararlarını belirleyen nazım imar planları olarak sınıflandırılmış, 8.maddesinde ise, planların tanımlaması yapılarak, planlar bölge planı, çevre düzeni planı, nazım imar planı ve uygulama imar planı olarak kademelendirilmiş ve alt ölçekli planların üst ölçekli planlarda belirlenen planlama ana ilkelerine, stratejilerine ve kararlarına uyumlu olması zorunluluğu getirilmiştir.
14.06.2014 tarih ve 29030 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin "Gösterim (lejand) Teknikleri" başlıklı 10. maddesinde, her türlü mekânsal planın, kendi kademesinin ve yapılış amacının gerektirdiği çizim ve gösterim tekniğine göre hazırlanacağı kurala bağlanmış, "Uygulama imar planı" başlıklı 24. maddesinin 3. fıkrasında; "uygulama imar planlarında, bölgenin ihtiyacına yönelik çocuk bahçesi, yeşil alan, otopark, cep otoparkı, yol boyu otopark, durak cebi, aile sağlık merkezi, mescit, karakol, muhtarlık, trafo gibi sosyal ve teknik altyapı alanlarını artırıcı küçük alan gerektiren fonksiyonlar ayrılabilir ve bu fonksiyonların konulması nazım imar planına aykırılık teşkil etmez." düzenlemesi ile 7. fıkrasında; uygulama imar planlarında yaya ve bisiklet yolları ile bisiklet park yerleri uygulama ilkeleri geliştirilmesi esastır." düzenlemelerine yer verilmiş, "İmar Planı Değişiklikleri" başlıklı 26. maddesinin 6. fıkrasında, "İmar planında gösterilen yolların genişletme, daraltma ve güzergahına ait imar planı değişikliklerinde:
a) Devamlılığı olan bir yolun belli bir kesimde şerit sayısı azaltılamaz ve daraltılamaz.
b) Yolların kaydırılmasında, mülkiyet ve yapılaşma durumu dikkate alınır.
c) İmar planlarındaki gelişme alanlarında geçiş amaçlı 3,00 metreden dar yaya yolu, 10,00 metreden dar trafik yolu açılamaz; yerleşik alanlarda mülkiyet ve yapılaşma durumlarının elverdiği ölçüde yukarıdaki standartlara uyulur. Ancak parseller 7,00 metreden dar yollardan mahreç alamaz.
ç) İmar planı değişikliği ile taşıt geri dönüş kurbu olmayan çıkmaz yol ihdas edilemez.
d) İmar planlarında Karayolları Genel Müdürlüğünün sorumluluğunda olan karayollarında yapılacak her türlü değişiklikte bu Kuruluştan alınacak görüşe uyulur." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava konusu nazım ve uygulama imar planlarında taşınmaza getirilen 20 metre enkesitli iki adet taşıt yolu, 12 metre enkesitli 2 adet taşıt yolu ve taşınmazın batı tarafından kuzey -güney yönlü geçen 10 metre enkesitli taşıt yolu kullanımı yönünden yapılan incelemede;
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın yukarıda belirtilen kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının anılan kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Dava konusu nazım imar planında öngörülmeyen, uygulama imar planında taşınmaza getirilen 10 metre en kesitli yaya yolu yönünden yapılan incelemede;
Dosyaya sunulan plan paftalarının incelenmesinden, dava konusu 1/5000 ölçekli planda 10 metre enkesitli taşıt yollarının gösterildiği, yaya yollarının ise gösterilmediği, hizmet ettiği alanın ihtiyaçları gözetilerek yaya yollarının genel ulaşım planını bozmamak kaydıyla uygulama imar planında gösterilebileceği dikkate alındığında; davacının taşınmazının doğu kısmında konut kullanımında kalan tek yapı adasını oratadan bölen ve devamlılığı bulunmayan kuzey- güney yönlü 10 metre enkesitli yaya yolunun 1/5000 ölçekli nazım imar planında gösterilmeyerek yalnızca 1/1000 ölçekli uygulama imar planında gösterilmesinin üst ölçekli plana aykırılık teşkil etmediği anlaşılmıştır. Ancak söz konusu yaya yolu kararının konum, güzergah ve genişlik bakımından şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararına uygun olup olmadığının incelenmesi gerekmektedir.
Dosyaya sunulan bilirkişi raporunda; dava konusu taşınmaza getirilen 10 metre yaya yoluna dair söz konusu yol öngörüsünün planda atanan işlevini yerine getirmek için uygun genişlik ve güzergaha sahip olduğu yönünde tespitlere yer verilmekle birlikte, 10 metre yolun gerekli ve zorunlu olup olmadığı, gerekli ise genişliğinin 10 metre olarak belirlenmesinin zorunlu olup olmadığı, daha düşük en kesitte belirlenmesinin mümkün olup olmadığı hususlarında inceleme ve değerlendirme yapılmadığı dikkate alındığında bilirkişi raporunun anılan yola ilişkin kısmının hükme esas alınacak yeterlilikte bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Bu durumda; davacıların itiraz konularından biri olan 10 metre enkesitli yaya yolu kullanımına yönelik söz konusu değişikliğin gerekli, zorunlu ve planlama esasları ve ulaşım açısından uygun olup olmadığının açıklığa kavuşturulabilmesi için aralarında ulaşım alanında bir uzmanın olduğu bilirkişinin de yer aldığı yeni oluşturulacak bilirkişi heyetince düzenlenecek rapor doğrultusunda uyuşmazlığın ilgili kısmı hakkında yeniden bir karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Bu itibarla, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının 1/1000 ölçekli uygulama imar planının 10 metre enkesitli yaya yoluna ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kısmen kabulüne kısmen reddine,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi (düzeltilerek) yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının 1/1000 ölçekli uygulama imar planının 10 metre en kesitli yaya yoluna ilişkin kısmının BOZULMASINA, diğer kısımlarının ONANMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 13/05/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.
karar