T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2023/3949
Karar No : 2024/1835
TEMYİZ EDEN (DAVALI): … Büyükşehir Belediye Başkanlığı-…
VEKİLİ: Av. …
DİĞER DAVALI : … Belediye Başkanlığı-…
VEKİLİ: Av. …
KARŞI TARAF (DAVACILAR):
1- …
2- …
3- …
4- …
5- …
6- …
VEKİLİ: Av. …
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Samsun ili, Terme İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazın kamulaştırılmasına ilişkin Samsun Büyükşehir Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararı ile bu kararın dayanağı olan Samsun Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve … sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile Terme Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile kabul edilen 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dava dosyasındaki bilgi ve belgeler ile yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu revizyon uygulama imar planına yapılan itirazlara ilişkin Terme Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile Samsun Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı sonrasında onaylanan planda yapılan değişikliğe ilişkin 1/1000 ölçekli uygulama imar planının 3194 sayılı Kanunun 8. maddesi uyarınca ilan edilmemiş olduğu, dava konusu uygulama imar planında bu yönüyle hukuka uygunluk bulunmadığı; uyuşmazlık konusu kamulaştırma işleminin dayanağı olan 1/1000 ölçekli uygulama imar planının hukuka aykırı olduğunun tespit edildiği, bu plan uyarınca tesis edilen dava konusu kamulaştırma işleminde de hukuka uyarlık bulunmadığı; uyuşmazlık konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile dava konusu taşınmaza getirilen kullanım kararlarının üst ölçekli plana uygun olduğu, dava konusu imar planlarının söz konusu taşınmazın kamusal kullanıma ayrıldığı ilk plan olmadığı, 2013 yılında onaylanan imar planlarında da söz konusu taşınmaza kamusal kullanım kararı getirildiği, dolayısıyla uyuşmazlık konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planının, planlama teknikleri, şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararına uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, dava konusu 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı ve kamulaştırma işleminin iptaline, 1/5000 ölçekli nazım imar planı yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının iptale ilişkin kısmının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalılar tarafından istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Dava konusu uygulama imar planına davacılar tarafından itiraz edilmediği, bu nedenle davacılar yönünden planların kesinleştiği ve askıya çıkarılmasına gerek olmadığı, temyize konu kararın iptale ilişkin kısmının hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbiri bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'UN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY: Samsun ili, Terme İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazın kamulaştırılmasına ilişkin Samsun Büyükşehir Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararı ile bu kararın dayanağı olan Samsun Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile Terme Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile kabul edilen 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planının iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte bulunan halinde nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak, uygulama imar planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.
Aynı Kanunun "Planların Hazırlanması ve Yürürlüğe Konulması" başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, "İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.” hükmüne yer verilmiştir.
2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, ''Kamulaştırma şartları'' başlıklı 3. maddesinin ilk fıkrasında, "İdareler, kanunlarla yapmak yükümlülüğünde bulundukları kamu hizmetlerinin veya teşebbüslerinin yürütülmesi için gerekli olan taşınmaz malları, kaynakları ve irtifak haklarını; bedellerini nakden ve peşin olarak veya aşağıda belirtilen hallerde eşit taksitlerle ödemek suretiyle kamulaştırma yapabilirler." hükmüne; aynı Kanunun "Onay mercii" başlıklı 6. maddesinin son fıkrasında; "Onaylı imar planına veya ilgili bakanlıklarca onaylı özel plan ve projesine göre yapılacak hizmetler için ayrıca kamu yararı kararı alınmasına ve onaylanmasına gerek yoktur. Bu durumlarda yetkili icra organınca kamulaştırma işlemine başlanıldığını gösteren bir karar alınır." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden, uyuşmazlık konusu 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planının, 14/11/2017-14/12/2017 tarihleri arasında askıya çıkarıldığı, askı süresi içinde yapılan itirazların, Terme Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ve Samsun Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararıyla bir kısmının kabul edilerek yapılan değişikliğe ilişkin 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ilan edilmemiş ise de; davacılar tarafından 05/09/2017 tarihli belediye meclisi ve 12/10/2017 tarihli büyükşehir belediye meclisince onaylanan dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planına itiraz edilmediği ve anılan plana karşı planın askıdan indiği tarihten itibaren süresi içerisinde iptali istemiyle, dava konusu taşınmazın Terme İlçesinde yaşanan sel baskınlarında zarar görmemesine karşın park alanında kaldığı, taşınmazdaki yapıların halihazırdaki konumunun göz önüne alınmadığı, dava konusu işlemlerde kamu yararı bulunmadığı iddialarıyla bakılmakta olan davanın açıldığı, itirazların kısmen kabulüne ilişkin … tarih ve … sayılı büyükşehir belediye meclisi kararında davacıların taşınmazına ilişkin bir değişiklik yapılmadığı görüldüğünden, dava konusu imar planının davacılar açısından kesinleştiği sonucuna ulaşılmıştır.
Bu durumda, dava konusu imar planına karşı açılan davada, davacıların iddiaları göz önünde bulundurularak, planın şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararı bakımından hukuka uygun olup olmadığının incelenmesi suretiyle karar verilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmamaktadır.
Öte yandan, dava konusu uygulama imar planı hakkında verilen kararın sonucuna göre buna dayalı olarak tesis edilen uyuşmazlık konusu kamulaştırma işlemi hakkında da yeniden karar verilmesi gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalının temyiz isteminin kabulüne,
2. Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:..., K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 14/03/2024 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.