T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2023/4040
Karar No : 2024/1111
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) :1- …Büyükşehir Belediye Başkanlığı -…
VEKİLİ : Av. …
2- …Belediye Başkanlığı -…
VEKİLİ : Av. …
3- …Bakanlığı-ANKARA
VEKİLİ : Huk. Müşv. Av. …
İSTEMİN KONUSU : Danıştay Altıncı Dairesinin 19/12/2019 tarih ve E:2015/6215, K:2019/14767 sayılı bozma kararına uyularak verilen …İdare Mahkemesinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Muğla ili, Bodrum ilçesi, …beldesi, …mevkii, …pafta, …ada, …parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda Muğla Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun …tarihli, …sayılı uygun görüşü doğrultusunda 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu'nun 7. Maddesi uyarınca Kültür ve Turizm Bakanlığınca 18.02.2013 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli Sandıma Köyü Kentsel Sit Alanı Koruma Amaçlı Nazım Revizyon İmar Planı ve 1/1000 ölçekli Sandıma Köyü Kentsel Sit Alanı Koruma Amaçlı Uygulama Revizyon İmar Planının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Temyize konu kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelmesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporunun bozma kararından önce hazırlanan bilirkişi raporu ile benzer hususları içerdiği ve bazı değerlendirmelerin yapılmadığı görüldüğünden Mahkemece ayrıca dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucu, davacıya ait taşınmazın, uyuşmazlığa konu planlar yürürlüğe girmeden önce yürürlükte bulunan 1993 tarihli imar planlarında da doğal karakteri korunacak alan (DKKA) kullanımında kaldığı, dolayısıyla taşınmazın fonksiyonunda herhangi bir değişikliğe gidilmediği, aksine plan değişikliyle çok sınırlı da olsa yapılaşma hakkı tanındığı, davacı tarafından iddia edilenin aksine davacının taşınmazının dışındaki taşınmazlar için getirilen yapılaşma hakkının da sınırlı olduğu ve dava konusu taşınmazın çevresinde doğal karakteri korunacak alan (DKKA) park gibi -dava konusu taşınmaza ilişkin kullanım kararına- benzer kullanımlara da yer verilmiş olduğu, dolayısıyla davacının taşınmazının diğer tüm taşınmazlardan ayrı bir değerlendirmeye tabi tutulduğu ve bu durumun eşitliğe aykırı olduğu yönündeki iddianın gerçeği yansıtmadığı anlaşıldığından, dava konusu imar planı değişikliğinde hukuka aykırılık görülmediği sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : İdare Mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olmadığı bzoulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI :
Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından, İdare Mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu belirtilerek davacının temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
Muğla Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve Bordum Belediye Başkanlığı tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : Uyuşmazlık konusu taşınmazın bulunduğu alan, İzmir 2 Numaralı Kültür ve Tabiat Varlıkları Koruma Kurulunun …tarih ve …sayılı kararı ile "kentsel sit alanı" olarak belirlenmiş, İzmir II Nolu Koruma Kurulunun 08/01/1992 tarihli, sayılı kararı ile …Köyünün koruma amaçlı imar planının Yalıkavak Belediyesince yapılması isteminin uygun bulunduğu,bu alanda yürürlüğe girmek üzere hazırlanan 1/2000 ve 1/1000 ölçekli koruma amaçlı imar planları İzmir II Numaralı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulunun …tarihli, …sayılı kararı ile onanmıştır. Anılan imar planlarından sonra yapılan çalışmalar neticesinde hazırlanan 1/5000 ölçekli …Köyü Kentsel Sit Alanı Koruma Amaçlı Nazım Revizyon İmar Planı ve 1/1000 ölçekli …Köyü Kentsel Sit Alanı Koruma Amaçlı Uygulama Revizyon İmar Planı Muğla Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun 18.01.2013 tarihli, 1339 sayılı uygun görüşü doğrultusunda 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanununun 7. maddesi uyarınca Kültür ve Turizm Bakanlığınca 18.02.2013 tarihinde onaylanarak yürürlüğe girmiştir. Dava konusu taşınmaz 1/100.000 ve 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planlarında yerleşim alanı kullanımında, 1/5000 ve 1/1000 ölçekli koruma amaçlı nazım ve uygulama revizyon imar planında ise doğal karakteri korunacak alan kullanımında kalmaktadır.
Davacı tarafından, Muğla ili Bodrum ilçesi, …beldesi, …mevkii, …pafta, …ada, …parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alana ilişkin 1/5000 ölçekli …Köyü Kentsel Sit Alanı Koruma Amaçlı Nazım Revizyon İmar Planı ve 1/1000 ölçekli …Köyü Kentsel Sit Alanı Koruma Amaçlı Uygulama Revizyon İmar Planının, kendi taşınmazına yönelik kısmına ilişkin olarak; benzer durumdaki taşınmazların tamamına KP2 (konut +pansiyon) ve E=0,10 yapılaşma koşulu olacak şekilde düzenlendiği halde kendi parseli için hmax=6.00 metre ve E=0,05 yapılaşma koşullarında doğal karakteri korunacak alan kullanımı getirildiği, bu nedenle dava konusu parselin imar durumu ve işlevsel kullanım biçimi açısından diğer tüm parsellerden ayrı tutulduğu, bu farklılığı gerektiren rasyonel bir neden bulunmadığı iddiası ile itirazda bulunduğu, itirazın zımen reddi üzerine anılan koruma amaçlı imar planlarının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun "Amaç" başlıklı 1. maddesinde: "Bu Kanunun amacı; korunması gerekli taşınır ve taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ile ilgili tanımları belirlemek, yapılacak işlem ve faaliyetleri düzenlemek, bu konuda gerekli ilke ve uygulama kararlarını alacak teşkilatın kuruluş ve görevlerini tespit etmektir." hükmü yer almış; "Tanımlar ve kısaltmalar" başlıklı 3. maddesinde "Doğal (tabii) sit"; "jeolojik devirlere ait olup, ender bulunmaları nedeniyle olağanüstü özelliklere sahip yer üstünde, yer altında veya su altında bulunan korunması gerekli alanlardır.", "Koruma amaçlı imar plânı": "bu Kanun uyarınca belirlenen sit alanlarında, alanın etkileşim-geçiş sahasını da göz önünde bulundurarak, kültür ve tabiat varlıklarının sürdürülebilirlik ilkesi doğrultusunda korunması amacıyla arkeolojik, tarihi, doğal, mimarî, demografik, kültürel, sosyo-ekonomik, mülkiyet ve yapılaşma verilerini içeren alan araştırmasına dayalı olarak; halihazır haritalar üzerine, koruma alanı içinde yaşayan hane halkları ve faaliyet gösteren iş yerlerinin sosyal ve ekonomik yapılarını iyileştiren, istihdam ve katma değer yaratan stratejileri, koruma esasları ve kullanma şartları ile yapılaşma sınırlamalarını, sağlıklaştırma, yenileme alan ve projelerini, uygulama etap ve programlarını, açık alan sistemini, yaya dolaşımı ve taşıt ulaşımını, alt yapı tesislerinin tasarım esasları, yoğunluklar ve parsel tasarımlarını, yerel sahiplilik, uygulamanın finansmanı ilkeleri uyarınca katılımcı alan yönetimi modellerini de içerecek şekilde hazırlanan, hedefler, araçlar, stratejiler ile plânlama kararları, tutumları, plân notları ve açıklama raporu ile bir bütün olan nazım ve uygulama imar plânlarının gerektirdiği ölçekteki plânlardır." şeklinde tanımlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
UYAP üzerinde yapılan araştırmada, bakılan davaya konu taşınmazların bulunduğu bölgede uyuşmazlık konusu 18.02.2013 tarihli planlardan sonra yapılan Muğla Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun …tarihli, …sayılı kararı ile Kültür ve Turizm Bakanlığı Plân İnceleme ve Değerlendirme Kurulunun …tarihli, …sayılı kararıyla Turizmi Teşvik Kanununun 7. maddesi uyarınca onaylanan Muğla ili, Bodrum ilçesi, Yalıkavak …Kentsel Sit Alanı 1/5000 ölçekli Koruma Amaçlı Revizyon Nâzım İmar Plânı ile 1/1000 ölçekli Koruma Amaçlı Revizyon Uygulama İmar Plânının iptali istemiyle dava dışı üçüncü şahıs tarafından açılan davada, …İdare Mahkemesince verilen …tarihli E: …, K: …sayılı kararının incelenmesinden, bakılan uyuşmazlık konusu Kültür ve Turizm Bakanlığınca 18.02.2013 tarihinde yapılan plandan sonra alanda Muğla Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun …tarihli, …sayılı kararı ve Kültür ve Turizm Bakanlığı Plân İnceleme ve Değerlendirme Kurulunun …tarihli, …sayılı kararıyla Turizmi Teşvik Kanununun 7. maddesi uyarınca onaylanan Muğla ili, Bodrum ilçesi, Yalıkavak …Kentsel Sit Alanı 1/5000 ölçekli Koruma Amaçlı Revizyon Nâzım İmar Plânı ile 1/1000 ölçekli Koruma Amaçlı Revizyon Uygulama İmar Plânının kabul edildiği, Muğla Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun …tarihli, …sayılı kararıyla, dava konusu imar plânlarının kapsadığı alanda yapılan tespit çalışmaları neticesinde bir kısım yerlerin I. derece ve III. derece arkeolojik sit alanı olarak ilân ve tescil olunduğu, ayrıca 2863 sayılı Kanunun 17. maddesine istinaden sit alanı olarak ilân edilen yerlerde her ölçekteki plân uygulanmasının durdurularak söz konusu sit alanlarında 1/5000 ve 1/1000 ölçekli Koruma Amaçlı Nâzım ve Uygulama İmar Plânlarının ilgili idarece hazırlanarak Kurula iletilmesinin istenildiği, keza sit alanlarında 1/5000 ve 1/1000 ölçekli koruma amaçlı nâzım ve uygulama imar plânları yapılıncaya kadar uygulanacak olan geçiş dönemi koruma esasları ve kullanma şartlarının belirlenerek Kurula iletilmesinin karara bağlandığı anlaşılmıştır.
Bu durumda; dava konusu imar plânlarının yürürlükte olup olmadığı araştırılarak yürürlükten kalkmış ise, uyuşmazlık konusu taşınmazın bulunduğu alanda yeni bir plan yapılıp yapılmadığı araştırılarak sonucuna göre yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu İdare Mahkemesi kararında isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1.2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin temyize konu …İdare Mahkemesinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Kanunun (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere 21/02/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.