T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2023/4160
Karar No : 2023/7809
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR):
1- …
2- …
3- …
4- …
5- …
6- …
VEKİLİ: Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI): … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
İSTEMİN KONUSU: … İdare Mahkemesince davanın kesin hüküm nedeniyle incelenmeksizin reddi yolunda verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı karara karşı yapılan istinaf başvurusunun değişik gerekçeyle reddine dair … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararın temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Adana ili, Çukurova ilçesi, … Mahallesi, … parsel sayılı taşınmazın imar planında "park ve bahçe alanı" olarak belirlenmesine rağmen kullanım amacı doğrultusunda kamulaştırılmaması nedeniyle mülkiyet hakkının kısıtlandığından bahisle oluştuğu ileri sürülen 10.000,00-TL tazminatın idareye başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacıların, ilk açılan davada bilirkişi raporunun taraflarına tebliğinden sonra yani gerçek zararı öğrendikleri tarihte ve devam eden yargılama sırasında ıslah hakkını kullanarak, miktar artırım talebinde bulunma imkanı varken bu hakkın kullanılmadığı, açılan ilk davada mahkeme tarafından taleple bağlı kalınarak verilen kararın kesin hüküm niteliği kazandığı, dolayısıyla ortada tarafları, konusu ve sebebi aynı olan bir davada verilmiş ve kesinleşmiş bir mahkeme kararı bulunmakta iken, kendi tasarruflarında olan bir konu olmasına rağmen ıslah hakkının kullandırılmadığı ileri sürülerek kalan miktara ilişkin tazminat istemiyle açılan iş bu davanın kesin hüküm nedeniyle esasının incelenme olanağı bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçeyle incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun Ek 1. maddesine, 26.11.2022 tarih ve 32025 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan ve aynı tarihte yürürlüğe giren 7421 sayılı Kanunun 3. maddesiyle, "Bu süre içinde belirtilen işlemlerin yapılmaması halinde taşınmazların malikleri tarafından mülkiyet hakkından kaynaklı bedele ilişkin açılacak davalar, adli yargıda görülür." hükmünün eklendiği, eklenen yeni düzenleme uyarınca, uygulama imar planlarında umumi hizmetlere ve resmi kurumlara ayrılmak suretiyle mülkiyet hakkının özüne dokunacak şekilde tasarrufu hukuken kısıtlanan taşınmazlar hakkında, malikleri tarafından mülkiyet hakkından kaynaklı bedele ilişkin olarak açılacak davaların, adli yargıda görülmesi gerektiği, öte yandan mahkemelerin görevlerine ilişkin olarak kanunlarla getirilen kuralların, kamu düzeninden olduğu, 26.11.2022 tarih ve 32025 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren 7421 sayılı Kanun ile getirilen göreve ilişkin hükmün görülmekte olan bu davada da uygulanması gerektiği, imar planındaki düzenleme nedeniyle mülkiyet hakkından kaynaklı bedele ilişkin olan bu davada adli yargı yeri görevli olduğundan, anılan yeni düzenleme nedeniyle Mahkemesince davanın görev yönünden reddi gerekmekteyse de, farklı bir gerekçeyle davanın reddine ilişkin Mahkeme kararının sonucu itibarıyla hukuka uygun bulunduğu sonucuna varıldığından istinaf başvurusunun yukarıda belirtilen değişik gerekçeyle reddine kesin olarak karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacılar tarafından, 11.05.2022 tarihinde ıslah dilekçesi verilerek dava değerinin 5.000.000,00 TL'ye çıkarıldığı, davanın konusu temyiz sınırı üzerinde olmasına rağmen temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin kararının kesin olarak verilmesinin ve açılan bu davanın ek dava niteliği taşıdığından İdare Mahkemesince davanın kesin hüküm nedeniyle incelenmeksizin reddine karar verilmesinin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …IN DÜŞÜNCESİ: 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45/5. maddesinde, "Bölge idare mahkemesi, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunu haklı bulduğu, davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması hâllerinde, istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vererek dosyayı ilgili mahkemeye gönderir. Bölge idare mahkemesinin bu fıkra uyarınca verilen kararları kesindir." hükmü düzenlendiği dikkate alındığında Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : Adana ili, Çukurova ilçesi, … Mahallesi, … parsel sayılı taşınmazın imar planında "park ve bahçe alanı" olarak belirlenmesine rağmen kullanım amacı doğrultusunda kamulaştırılmaması nedeniyle mülkiyet hakkının kısıtlandığından bahisle oluştuğu ileri sürülen maddi zararın tazminine karar verilmesi için, aynı taşınmaza ilişkin olarak daha önceden açılan davada, ... İdare Mahkemesinin … tarih, E…., K…. sayılı kararıyla 150.000,00-TL tazminatın ödenmesine karar verildiği, karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddedildiği, ancak söz konusu davada bilirkişi raporuna yapılan itiraz değerlendirilmeden ve taraflarına İdare Mahkemesince ıslah hakkı tanınmadan taleple bağlı kalınarak hüküm kurulduğu, bahsedilen kararda hükmedilen miktarın hisselerine karşılık gelmediği ileri sürülerek, şimdilik 10.000,00-TL tazminatın idareye başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45/5. maddesinde, Bölge idare mahkemesinin, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunu haklı bulduğu, davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması hâllerinde, istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vererek dosyayı ilgili mahkemeye göndereceği, Bölge idare mahkemesinin bu fıkra uyarınca verilen kararlarının kesin olduğu hükme bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava dosyasının incelenmesinden, ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla davanın kesin hüküm nedeniyle incelenmeksizin reddine karar verildiği; davacının istinaf başvurusunun … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla, davanın görev yönünden reddi gerekmekteyse de, farklı bir gerekçeyle davanın reddine ilişkin Mahkeme kararın sonucu itibarıyla hukuka uygun bulunduğundan istinaf başvurusunun değişik gerekçeyle reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer verilen 2577 sayılı Kanunun 45. maddesinin 5. fıkrasında, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan başvuruların istinaf merci tarafından haklı bulunması halinde, istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılarak dosyanın ilgili mahkemeye gönderileceği, bu fıkra uyarınca verilen kararın da kesin olduğu hüküm altına alınmıştır.
Bu durumda, … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile sonuç itibarıyla davanın görev yönünden reddine karar verildiğinden ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 5. fıkrasına göre kesin kararlardan olduğu anlaşıldığından, temyiz isteminin incelenmesine yasal olanak bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. … Bölge İdare ... İdari Dava Dairesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının TEMYİZ İSTEMİNİN İNCELENMEKSİZİN REDDİNE,
2. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de anılan İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, 01/11/2023 tarihinde kesin olarak oyçokluğuyla karar verildi.
(X)KARŞI OY :Adana İli, Çukurova İlçesi, … Mahallesi, … parsel sayılı taşınmazda hissedar olan davacılar tarafından, söz konusu taşınmazın imar planında "parklar ve bahçeler" olarak ayrılmak suretiyle kullanımlarının engellendiği ve bu suretle mülkiyet haklarının kısıtlandığı, aynı taşınmaza(aynı parsel) ilişkin olarak daha önceden ... İdare Mahkemesinde açılan davanın Mahkeme'nin … tarih E…., K…. sayılı kararıyla "kabul" edildiği ve 150.000,00-TL tazminatın "ödenmesine" karar verildiği, karara karşı yapılan "istinaf başvurusunun da reddedildiği", ancak söz konusu davada bilirkişi raporuna yaptıkları itiraz değerlendirilmeden ve Mahkeme tarafından "ıslah" hakkı tanınmadan taleple bağlı kalınarak hüküm kurulduğu, mezkur kararda hükmedilen miktarın hisselerine karşılık gelmediği ileri sürülerek, şimdilik 10.000,00-TL tazminatın idareye başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.
… Bölge İdare ... İdari Dava Dairesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı temyize konu kararı ile;
"Görüldüğü gibi, anılan maddeye 7421 Sayılı Kanunla eklenen yeni düzenleme uyarınca, uygulama imar planlarında umumi hizmetlere ve resmi kurumlara ayrılmak suretiyle mülkiyet hakkının özüne dokunacak şekilde tasarrufu hukuken kısıtlanan taşınmazlar hakkında, malikleri tarafından mülkiyet hakkından kaynaklı bedele ilişkin olarak açılacak davaların, adli yargıda görülmesi gerekmektedir. Öte yandan Mahkemelerin görevlerine ilişkin olarak Kanunlarla getirilen kurallar, kamu düzeninden olduğundan, 26.11.2022 tarih ve 32025 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan ve aynı tarihte yürürlüğe giren 7421 Sayılı Kanunla getirilen göreve ilişkin hükmün görülmekte olan bu davada da uygulanması gerekmekte olup, imar planındaki düzenleme nedeniyle mülkiyet hakkından kaynaklı bedele ilişkin olan bu davada adli yargı yeri görevli olduğundan, anılan yeni düzenleme nedeniyle Mahkemesince davanın görev yönünden reddi gerekmekteyse de, farklı bir gerekçeyle davanın reddine ilişkin Mahkeme kararı sonucu itibariyle hukuka uygun bulunmaktadır." gerekçesiyle istinaf başvurusunun yukarıda belirtilen değişik gerekçeyle reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.
Davacılar tarafından ilk kez ... İdare Mahkemesinde açılan davanın Mahkeme'nin … tarih E…., K…. sayılı kararıyla "kabul" edildiği ve 150.000,00-TL tazminatın "ödenmesine" karar verildiği, sonrasında anılan davada bilirkişi tarafından hesaplanan ve davacılar tarafından ıslah edilmemesi üzerine kabul edilen tazminat tutarına ilave edilmeyen tutar için yeniden davalı idareye başvuru yaptığı ve reddedilmesi üzerine ek dava olarak bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla davanın kesin hüküm nedeniyle incelenmeksizin reddine karar verildiği; … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla, davanın görev yönünden reddi gerekmekteyse de, farklı bir gerekçeyle davanın reddine ilişkin Mahkeme kararın sonucu itibarıyla hukuka uygun bulunduğundan istinaf başvurusunun değişik gerekçeyle reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.
Öncelikle bakılmakta olan davanın, 7421 Sayılı Kanunla getirilen yeni düzenleme uyarınca, uygulama imar planlarında umumi hizmetlere ve resmi kurumlara ayrılmak suretiyle mülkiyet hakkının özüne dokunacak şekilde tasarrufu hukuken kısıtlanan taşınmazlar hakkında, malikleri tarafından mülkiyet hakkından kaynaklı bedele ilişkin olarak açılacak davalar olması nedeniyle adli yargıda görülmesi gerekmektedir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45/5.maddesinde, Bölge idare mahkemesinin, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunu haklı bulduğu, davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması hâllerinde, istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vererek dosyayı ilgili mahkemeye göndereceği, Bölge idare mahkemesinin bu fıkra uyarınca verilen kararlarının kesin olduğu hükmüne yer verilmiştir.
Uyuşmazlıkta, Bölge İdare Mahkemesince adli yargının görevli olduğu sonucuna varıldıktan sonra 2577 sayılı Yasa'nın yukarıda metnine yer verilen 45/5. maddesine göre istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırmasına karar verilerek dosyanın ilgili Mahkemeye gönderilmesi gerekirken, anılan yeni düzenleme nedeniyle Mahkemesince davanın görev yönünden reddi gerekmekteyse de, davanın kesin hüküm nedeniyle reddi yönündeki ilk derece Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin değişik gerekçe ile reddine ilişkin temyize konu kararda hukuki isabet bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince 2577 sayılı Kanun'un 45/5. madde hükmünün uygulanmadığından ve ilk derece mahkemesi sıfatıyla davanın görev yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna ulaşıldığı halde bir üst mahkemeye itiraz hakkı verilmemesi nedeniyle adil yargılanma hakkı ve mahkemeye erişim hakları bakımından davacıların temyiz isteminin incelenmesi gerekirken, temyiz isteminin incelenmeksizin reddine yönelik çoğunluk kararına katılmıyorum.