T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2023/4178
Karar No : 2023/6477
DAVACILAR : 1- ...
2- ...
3- ...
4- ...
VEKİLLERİ : Av. ...
DAVALI : ...- ANKARA
DAVANIN KONUSU : Niğde İli, Merkez İlçe sınırları içerisinde 03/03/2020 tarihli ve 2219 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile ilan edilen yenileme alanı kapsamında bulunan ve ekli listede bulundukları yer ile ada ve parsel numaraları belirtilen taşınmazların, alanda yürütülen kentsel yenileme projesi kapsamında Niğde Belediye Başkanlığı tarafından 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 27. maddesi uyarınca acele kamulaştırılmasına ilişkin 30/01/2021 tarihli ve 31380 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan, 29/01/2021 tarih ve 3466 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının, Niğde İli, Merkez İlçesi, ...Mahallesi, ...ada, ...parsel sayılı taşınmaz yönünden iptali istenilmektedir.
DAVACILARIN İDDİALARI : Acele kamulaştırmaya ilişkin dava konusu Cumhurbaşkanı kararına dayanak yapılan 5366 sayılı Yıpranan Tarihi ve Kültürel Taşınmaz Varlıkların Yenilenerek Korunması ve Yaşatılarak Kullanılması Kanununda acele kamulaştırma prosedürünün öngörülmediği, Niğde Belediye Başkanlığı tarafından yenileme alanı ilanına ilişkin bir ön karar alınmadan Cumhurbaşkanı tarafından doğrudan yenileme alanı ilanına ilişkin karar alındığı, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 27. maddesinde belirtilen acele kamulaştırma şartlarının oluşmadığı ileri sürülmüştür.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, dava dilekçesi 2577 sayılı Kanunun 14. maddesi uyarınca incelenerek işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Niğde İli, Merkez İlçe sınırları içerisinde 03/03/2020 tarihli ve 2219 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile ilan edilen yenileme alanı kapsamında bulunan ve ekli listede bulundukları yer ile ada ve parsel numaraları belirtilen taşınmazların, alanda yürütülen kentsel yenileme projesi kapsamında Niğde Belediye Başkanlığı tarafından 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 27. maddesi uyarınca acele kamulaştırılmasına ilişkin 30/01/2021 tarihli ve 31380 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan, 29/01/2021 tarih ve 3466 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının, Niğde İli, Merkez İlçesi, ...Mahallesi, ...ada, ...parsel sayılı taşınmaz yönünden iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "Dava Açma Süresi" başlıklı 7. maddesinde dava açma süresinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştay da ve idare mahkemelerinde altmış gün olduğu; ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı; ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililerin düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açılabileceği hükmüne yer verilmiş, aynı Kanunun "İvedi yargılama usulü" başlıklı 20/A maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, acele kamulaştırma işlemlerinden doğan uyuşmazlıklarda ivedi yargılama usulünün uygulanacağı; 2. fıkrasının (a) bendinde, ivedi yargılama usulünde dava açma süresinin otuz gün olduğu düzenlenmiştir.
Anılan Kanunun 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun,14. maddesinde; dava dilekçelerinin süre aşımı yönünden inceleneceği ve 15/1-b maddesinde ise; bu hususta Kanuna aykırılık görülmesi halinde davanın reddine karar verileceği düzenlenmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İdari işlemlerin nitelikleri gereği özel yasalarında genel dava açma süreleri dışında ayrı dava açma sürelerinin öngörülmüş olması halinde, idare tarafından idari işlemlerin nitelikleri ve tabi oldukları dava açma süreleri gösterilmedikçe özel dava açma sürelerinin işletilmesine olanak bulunmadığından, Anayasa’nın 40. maddesi hükmü uyarınca, özel dava açma süresine tabi olmasına rağmen bu hususun idari işlemde açıklanmaması halinde, dava konusu idari işlemin tebliği tarihinden itibaren özel dava açma süresinin değil, altmış günlük genel dava açma süresinin uygulanması gerekmektedir.
Acele kamulaştırmaya ilişkin Cumhurbaşkanı kararının Resmi Gazete'de yayımlanması ilgililere tebliğ hükmünde olmadığından acele kamulaştırmaya ilişkin işlemlerin Anayasada yer alan bir temel hak ve özgürlük olan mülkiyet hakkını kısıtlayıcı nitelikte bireysel işlem olması karşısında otuz gün içinde dava açılacak idarenin gösterilmesi suretiyle ilgiliye tebliğ edilmesi, Anayasada güvence altına alınmış olan hak arama özgürlüğünün de gereğidir.
Bu çerçevede, muhatapları açısından subjektif ve kişisel nitelikte olan acele kamulaştırma kararlarının, usulüne uygun yazılı bildirimi üzerine otuz gün içinde veya öğrenme üzerine altmış günlük genel dava açma süresi içinde dava konusu edilebileceği, bu durumda 2577 sayılı Kanunun 20/A maddesinin uygulanamayacağı sonucuna ulaşılmaktadır.
Nitekim, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 25/03/2015 tarihli, E:2014/5590, K:2015/891 sayılı ve Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 15/03/2022 tarih ve E:2021/2, K:2022/1 sayılı kararları da bu yöndedir.
Dosyanın ve ... Asliye Hukuk Mahkemesinin E: ...D.İş sayılı dosyasının (UYAP üzerinden) birlikte incelenmesinden; davalı Niğde Belediye Başkanlığınca, Niğde İli, Merkez İlçesi, ...Mahallesi, ...ada, ...parselde davalılar adına kayıtlı olan taşınmaz hakkında 30/01/2021 tarih ve 31380 sayılı Cumhurbaşkanlığı kararıyla 2942 sayılı Kanunun 27. maddesi uyarınca acele kamulaştırma kararı alındığı belirtilerek anılan taşınmazlara acele el konulmasına karar verilmesinin talep edilmesi üzerine ... Asliye Hukuk Mahkemesinin ...tarih ve E:...D.İş, K:...sayılı kararıyla; "...dava konusu taşınmazın kentsel dönüşüm ve yenileme projesi kapsamında acele kamulaştırılmasının gerektiğinin anlaşıldığı, tespit edilen acele kamulaştırma bedelinin talep eden kurum tarafından Niğde ...Bankası Şube Müdürlüğüne yatırılmış olduğu, buna ilişkin dekontun dosyaya ibraz edildiği (...) Niğde İli, Merkez İlçesi, ...Mahallesi, ...ada, ...sayılı parselde belirlenen karşı taraf hissesinin kamulaştırma bedelinin 28.570,12-TL olduğunun tespiti ile talep eden idareye karşı taraf hissesine 2942 sayılı Kanunun 27. maddesi gereğince acele el koyma yetkisi verilmesine (...) kararın tebliğine..." karar verildiği, davacılardan ... ile ... tarafından anılan Mahkeme kararına karşı istinaf yoluna başvurulması üzerine ... Asliye Hukuk Mahkemesinin ...tarih ve E:...sayılı kararıyla istinaf başvurularının reddine istinaf başvuru yolu açık olmak üzere karar verildiği, bu karara karşı süresi içinde istinaf yoluna başvurulmaması üzerine hükmün 28/02/2023 tarihinde kesinleştiğine dair 11/04/2023 tarihli kesinleşme şerhinin düzenlendiği anlaşılmaktadır.
Öte yandan, ... Asliye Hukuk Mahkemesinin ...tarih ve E:...D.İş sayılı müzekkeresi ile Dairemize gönderilen tebliğ mazbatalarının incelenmesinden, ....Asliye Hukuk Mahkemesinin ...tarih ve E:...D.İş, K:...sayılı anılan kararının davacılardan ...'ya 31/01/2023, ... ve ...'ya 02/02/2023 ve ...'e 03/02/2023 tarihlerinde tebliğ edildiği görülmektedir.
Uyuşmazlıkta, iptali istenilen 30/01/2021 tarihli ve 31380 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan, 29/01/2021 tarih ve 3466 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının davacılar tarafından ... Asliye Hukuk Mahkemesinin ...tarih ve E:...D.İş, K:...sayılı acele el koyma kararının kendilerine tebliğ edildiği yukarıda belirtilen tarihlerde öğrenildiğinin kabul edilmesi gerektiği sonucuna varılmış olup yukarıda yer verilen açıklamalar uyarınca öğrenme üzerine altmış günlük genel dava açma süresi içinde (... tarafından 60 günlük dava açma süresinin son gününün 01/04/2023 Cumartesi tatil gününe gelmesi sebebiyle en geç tatil gününü izleyen ilk çalışma günü olan 03/04/2023, Pazartesi gününe kadar, .. ve … tarafından en geç 03/04/2023, Pazartesi gününe kadar, … tarafından ise en geç 04/04/2023 Salı gününe kadar) dava açılması gerekirken dava açma süresi geçtikten sonra 02/05/2023 tarihinde açılan davanın, süre aşımı nedeniyle incelenme olanağı bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN SÜRE AŞIMI YÖNÜNDEN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen (yürütmenin durdurulması harcı hariç) toplam …-TL yargılama giderinin davacılar üzerinde bırakılmasına,
3. Kullanılmayan …-TL yürütmenin durdurulması harcının ve varsa posta avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacılara iadesine,
4. 2577 sayılı Yasanın 20/A maddesi kapsamında kalan davada, bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 06/07/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.