DANIŞTAY İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU 2023/43 E. , 2024/5 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2023/43
Karar No : 2024/5
BÖLGE İDARE MAHKEMESİ KARARLARI ARASINDAKİ AYKIRILIĞIN GİDERİLMESİ İSTEMİ HAKKINDA KARAR
İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Başkanlar Kurulunun 03/10/2023 tarih ve E:2023/54, K:2023/54 sayılı kararıyla;
… vekili Av. … tarafından, İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesinin 07/06/2023 tarih ve E:2023/501, K:2023/835 sayılı kararı ile Ankara Bölge İdare Mahkemesi 10. İdari Dava Dairesinin 07/02/2023 tarih ve E:2022/6547, K:2023/144 sayılı kararı arasındaki aykırılığın giderilmesinin istenmesi nedeniyle,
"Aykırılığın, davanın reddi yolundaki İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesi kararı doğrultusunda giderilmesi gerektiği" görüşüyle, 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un 3/C maddesinin 5. fıkrası uyarınca karar verilmesi için dosyanın Danıştaya gönderilmesi üzerine,
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkimi …'un açıklamaları dinlendikten sonra konu ile ilgili kararlar ve yasal düzenlemeler incelenerek gereği görüşüldü:
2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'a 18/06/2014 tarih ve 6545 sayılı Kanun ile eklenen 3/C maddesinin 4. fıkrasının (c) bendinde, "Benzer olaylarda, bölge idare mahkemesi dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında veya farklı bölge idare mahkemeleri dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında aykırılık veya uyuşmazlık bulunması hâlinde; resen veya ilgili bölge idare mahkemesi dairelerinin ya da istinaf yoluna başvurma hakkı bulunanların bu aykırılığın veya uyuşmazlığın giderilmesini gerekçeli olarak istemeleri üzerine, istemin uygun görülmesi hâlinde kendi görüşlerini de ekleyerek Danıştaydan bu konuda karar verilmesini istemek" bölge idare mahkemesi başkanlar kurulunun görevleri arasında sayılmış; aynı maddenin 17/10/2019 tarih ve 7188 sayılı Kanun'un 7. maddesi ile değişik 5. fıkrasında ise, 4. fıkranın (c) bendine göre yapılacak istemlerin, konusuna göre İdari veya Vergi Dava Daireleri Kuruluna iletileceği; ilgili dava daireleri kurulunca üç ay içinde karar verileceği; aykırılık veya uyuşmazlığın giderilmesine ilişkin olarak bu fıkra uyarınca verilen kararların kesin olduğu kurala bağlanmıştır.
Anılan maddenin gerekçesinde de, bölge idare mahkemesi dairelerinin benzer konularda birbiriyle çelişen kararlar vermesini önlemek amacıyla bu tür kararların Danıştay Başkanlığına gönderilmesinin sağlanması konusunda bölge idare mahkemesi başkanlar kurulunun görevlendirildiği belirtilmiştir.
Bu kapsamda, yukarıda yer verilen Kanun metni ve gerekçesi bir bütün olarak değerlendirildiğinde, aykırılığın giderilmesi müessesesinden beklenen amacın, benzer olaylarda, aynı veya farklı bölge idare mahkemeleri dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında süregelen aykırılıkların giderilmesi suretiyle kararlardaki hukukî istikrarın sağlanması olduğu anlaşılmaktadır.
İncelemeye konu başvuruda giderilmesi istenen aykırılık, İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesi ve Ankara Bölge İdare Mahkemesi 10. İdari Dava Dairesi kararları arasında ortaya çıkmış olup, söz konusu aykırılığın, Türk Silahlı Kuvvetlerine bağlı olan sağlık kuruluşlarının (askeri hastanelerin) 669 sayılı KHK ile kapatılarak Sağlık Bakanlığına devredilmesi üzerine anılan Bakanlığa devredilen personelin önceki kurumlarındaki kazanılmış hak aylık dereceleri korunmakla birlikte genel idare hizmetleri ile yardımcı hizmetler sınıfında Sağlık Bakanlığına tahsis edilmiş kadro bulunmadığı gerekçesiyle alt derece kadrolara atanan personelin hususi pasaport hakkının korunması/kazanılmasını teminen kadro derecelerinin düzeltilip düzeltilemeyeceği hususundan kaynaklandığı anlaşılmıştır.
Aykırılığın giderilmesi istemine konu kararlara ilişkin uyuşmazlıklarda, Türk Silahlı Kuvvetlerine bağlı olan sağlık kuruluşlarının (askeri hastanelerin) 669 sayılı KHK ile kapatılarak Sağlık Bakanlığına devredilmesi üzerine görevli personelin de bu Bakanlığa devredildiği, genel idari hizmetler sınıfı içerisinde şoför olarak naklen ataması yapılan davacıların, kazanılmış hak aylık dereceleri korunmakla birlikte 2 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 4. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde 657 sayılı Kanun'a tabi memur kadrolarını belirten ekli (I) sayılı cetvel ile Sağlık Bakanlığına ihdas edilen “şoför” kadrolarının 5-12 dereceler arası olduğundan bahisle, kadrolarının 5. dereceye sabitlenmesi nedeniyle, bu atamanın, hususi pasaport hakkının korunması/kazanılması hakkı başta olmak üzere müktesep haklarının korunmadığı gerekçesiyle davalar açılmıştır.
Aykırılığın giderilmesi istemine konu yargı kararları incelendiğinde; hukuki sürecin benzer olduğu söylenebilirse de, dava konusu istemlerin farklı olduğu görülmektedir. İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesi nezdinde "davanın reddi" yolunda kesin olarak hükme bağlanan davada, "şoför olarak görev yapan davacı tarafından, kadro derecesinin 1. derece olarak düzeltilmesi istemiyle yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin işlem" dava konusu edilirken, Ankara Bölge İdare Mahkemesi 10. İdari Dava Dairesi nezdinde "dava konusu işlemin iptali" yolunda kesin olarak hükme bağlanan davada ise, "askeri hastanelerin Sağlık Bakanlığına devri neticesinde kadrosunun 5. dereceye düşürülmesi nedeniyle daha önce hak kazandığı yeşil pasaportunun gerekli kadro/derece düzenlemesi yapılarak tarafına verilmesi için yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlem" dava konusu edilmiştir.
2576 sayılı Kanun'un 3/C maddesinin 4. fıkrasının (c) bendinde; aykırılığın giderilmesi koşulları içinde "benzer olay" şartı da sayılmış ancak yasa koyucu tarafından bu koşulun tanımı ve kapsamına ilişkin herhangi bir belirleme yapılmamıştır. Bu durumda, aykırılığın giderilmesine ilişkin talepler incelenirken, görevli merci tarafından "benzer olay" koşulunun kapsamı; bu müessesenin getiriliş amacı, isteme konu davaların konusu ve kararlar arasında hukuki anlamda istikrarı bozan bir çelişkinin bulunup bulunmadığı gibi nesnel kriterler çerçevesinde belirlenmelidir.
Aykırılığın giderilmesi istemine konu kararlarda; davaların açılmasına neden olan maddi olayın aynı, dava konusu istemlerin ise birbirinden farklı olduğu, aynı olay nedeniyle farklı işlemlerin yargı mercileri tarafından yapılacak hukuki denetiminin de farklılık arz edeceği, bu nedenle aykırılığın giderilmesi müessesesinin amacı dikkate alındığında, "benzer olay" koşulunun kararlara konu uyuşmazlıklar yönünden gerçekleşmediği sonucuna varılmıştır.
Nitekim, aykırılığın giderilmesi istemine konu "davanın reddi" yolunda kesin olarak hükme bağlanan dava, Hakimler ve Savcılar Kurulunun 02/06/2021 tarihli kararı uyarınca memurların atanması, ilerleme, yükselme, terfi ve intibak işleri
nden kaynaklanan davaları çözmekle görevli İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesince karara bağlanmışken, "dava konusu işlemin iptali" yolundaki davanın ise, memur Dairesince değil, pasaport işlemlerinden kaynaklanan davaları çözmekle görevli Ankara Bölge İdare Mahkemesi 10. İdari Dava Dairesince karara bağlanmış olması da, olayın özelliği, hukuki nitelendirilmesi ve değerlendirilmesinin farklı olduğunu ortaya koymaktadır.
Bu itibarla, İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Başkanlar Kurulunca, aykırılığın giderilmesi istemine konu davaların benzer olaylara ilişkin olduğundan bahisle söz konusu başvuru yapılmış ise de, başvuruda bahsi geçen uyuşmazlıklara konu davaların konuları farklı olduğundan, Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairelerince verilen kararlar arasındaki aykırılığın 2576 sayılı Kanun'un 3/C maddesi kapsamında giderilmesi hukuken mümkün değildir.
Açıklanan nedenlerle; aykırılığın giderilmesi isteminin REDDİNE, kesin olarak 21/02/2024 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY X- 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un 3/C maddesinin 4. fıkrasının (c) bendinde, "Benzer olaylarda, bölge idare mahkemesi dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında veya farklı bölge idare mahkemeleri dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında aykırılık veya uyuşmazlık bulunması hâlinde; resen veya ilgili bölge idare mahkemesi dairelerinin ya da istinaf yoluna başvurma hakkı bulunanların bu aykırılığın veya uyuşmazlığın giderilmesini gerekçeli olarak istemeleri üzerine, istemin uygun görülmesi hâlinde kendi görüşlerini de ekleyerek Danıştaydan bu konuda karar verilmesini istemek." bölge idare mahkemesi başkanlar kurulunun görevleri arasında sayılmış, aynı maddenin 5. fıkrasında, "Dördüncü fıkranın (c) bendine göre yapılacak istemler, konusuna göre İdari veya Vergi Dava Daireleri Kuruluna iletilir. İlgili dava daireleri kurulunca üç ay içinde karar verilir. Aykırılık veya uyuşmazlığın giderilmesine ilişkin olarak bu fıkra uyarınca verilen kararlar kesindir." kuralına yer verilmiştir.
Anılan kurala göre, benzer olaylarda, aynı veya farklı bölge idare mahkemesi dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında aykırılık veya uyuşmazlık bulunuyorsa ve usulüne uygun olarak Danıştay Başkanlığına yapılmış bir başvuru varsa uyuşmazlığın giderilmesine karar verilmesi gerekmektedir.
Aykırılığın giderilmesi müessesesinden beklenen amaç, benzer olaylarda, aynı veya farklı idare mahkemesi dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasındaki aykırılıkların giderilmesi suretiyle hukuki istikrarın sağlanmasıdır.
Olayda, uyuşmazlığın giderilmesi istemine konu edilen kararların incelenmesinden, Türk Silahlı Kuvvetlerine bağlı olan sağlık kuruluşlarının (askeri hastanelerin) 669 sayılı KHK ile kapatılarak Sağlık Bakanlığına devredilmesi üzerine anılan Bakanlığa devredilen personelin önceki kurumlarındaki kazanılmış hak aylık dereceleri korunmakla birlikte genel idare hizmetleri ile yardımcı hizmetler sınıfında Sağlık Bakanlığına tahsis edilmiş kadro bulunmadığı gerekçesiyle alt derece kadrolara atanan personelin hususi pasaport hakkının korunması/kazanılmasını teminen kadro derecelerinin düzeltilip düzeltilemeyeceği hususundan kaynaklandığı anlaşılmakta, her iki davaya konu talepler arasında bir benzerlik bulunmadığı ileri sürülebilirse de, davacıların asıl ve nihai amaçlarının yeni atandıkları görevlerine ilişkin kadro derecesinin düzeltilmesiyle ilgili olduğu, dolayısıyla her iki kararın gerekçeleri arasında bir aykırılık bulunduğu sonucuna varılmaktadır.
Aykırılığın giderilmesi müessesesinden beklenen amaç, benzer olaylarda, aynı veya farklı bölge idare mahkemesi dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasındaki aykırılıkların giderilmesi suretiyle hukuki istikrarın sağlanmasıdır. Her ne kadar, aykırılığın giderilmesi istemine konu olan uyuşmazlıklardaki davacıların talepleri birbirinden farklı gibi görünse de nihayetinde davacıların, kadro derecelerinin düzeltilmesini talep ettiği anlaşıldığından, kesin nitelikteki somut kararlar arasında var olan aykırılık ve uyuşmazlığın, çözüme kavuşturulması gerekir. Aksi halin kabulü, Kanun'da öngörülen amacın gerçekleşmesine, hukuki güvenliğin ve hukuki istikrarın sağlanmasına engel olacak niteliktedir.
Açıklanan nedenlerle, olayda Kanun'da öngörülen şartların gerçekleştiği ve aykırılığın giderilmesi istemi hakkında işin esası incelenerek bir karar verilmesi gerektiği oyuyla, istemin reddi yolundaki karara katılmıyorum.