T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2023/444
Karar No:2023/2776
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Üretim A.Ş.
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Genel Müdürlüğü
VEKİLLERİ : Av. …,
Hukuk Müşaviri Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, Akçay HES Projesi işinin Su Kullanım Hakkı Anlaşmasının 20. maddesine göre belirlenen ortak tesis bedelinin 4. taksit tutarı olan 16.067.120,57-TL'nin ödenmesinin istenilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dava konusu işlemde, "planlama raporunun hazırlandığı 1989 yılından bugüne kadar ortak tesislerden yararlananlarda bir eksilme veya ilave olma durumu olmadığından değişimin de söz konusu olmadığı, ayrıca enerji tesisinin özelliklerinde de herhangi bir değişiklik bulunmadığı, bu durum hakkında ihtisas birimlerince su kullanımları da dikkate alınarak hesap yapıldığı, aynı hisse oranları olduğunun tespit edildiği ve konu hakkında bir tablo hazırlandığı" belirtilerek dava konusu taksit tutarının ödenmesinin istenilmesine ilişkin işlemin tesis edildiği görülmekte ise de; sözü edilen tabloda, yukarıda belirtilen Su Kullanım Anlaşmasının 15. maddesindeki kriterler yönünden, özellikle su kullanım miktarlarına ilişkin bir verinin ve detaylı bir hesaplamanın yer almadığı, yalnızca ÜFE ve TÜFE oranları üzerinde yeniden değerleme yapılmak suretiyle dava konusu taksit tutarına ulaşıldığı, anlaşma maddesinde belirtildiği gibi enerji tesislerinin özellikleri yönünden de bir hesaplama yapılmadığı, yine Akçay HES Projesi işinin Su Kullanım Hakkı Anlaşmasının 20. maddesine göre belirlenen ortak tesis bedelinin 1. taksiti için açılan ve Danıştay Onüçüncü Dairesi'nin 2018/3991 esasına kayden görülmekte olan davada Dairece yapılan ara kararına davalı idarece verilen … tarih ve … sayılı cevabî yazıda; Bozdoğan Akçay Planlama Raporundaki maliyet taksimi, Ayrılabilir Giderler Arta Kalan Faydalar Metodu (Bu metodun uygulanabilirliği de değerlendirilmek suretiyle) kullanılarak yeniden hazırlandığı, henüz maliyet taksimi hesaplarının sonuçlanmadığının belirtildiği, bu durumda, Akçay Hidroelektrik Santralinin Su Kullanımına İlişkin İşletme Esasları Hakkında Anlaşma'nın 15. maddesinde yer alan, "idare tarafından ortak tesislerin enerji hissesi katılım payının, enerji tesisinin özellikleri ve gelişen su kullanımları da göz önünde bulundurularak hesaplanacağı" yönündeki düzenleme doğrultusunda bir hesaplama yapılmadan Akçay HES - Ortak Tesis Bedeli Katılım Payı 4. Taksit Ödemesi konulu işlemin tesis edildiği anlaşıldığından, dava konusu işlemde bu yönüyle hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce, Dairemizin … tarih ve E:…, K:… sayılı bozma kararına uyularak verilen kararda; Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce verilen 02/03/2022 tarih ve E:2021/3608, K:2022/797 sayılı kararda, davacının, hesaplama hatası yapıldığı iddiası dışındaki tüm iddialarının ilk taksite karşı açılan dava ve işbu ikinci taksit işlemine karşı açılan davada incelendiği ve yerinde bulunmadığı, yalnızca hesaplama hatası yapıldığı iddiasına yönelik olarak 2886 sayılı Kanun uyarınca yapılan ortak tesislerin ilk keşif bedelinin hangi yıla ait olduğunun tespit edilemediği ve Türkiye İstatistik Kurumu'nun internet sitesinde ilan edilen TEFE/ÜFE değerleri incelendiğinde, hesaplamada kullanılan bazı günceleme katsayılarının hangi yıla ilişkin olduklarının anlaşılamaması nedeniyle ortak tesis enerji katılım payı hesabının hukukî denetiminin yapılamadığı belirtildiğinden, anılan kararda belirtilen durumların tespit edilmesi ve anlaşılamayan hususların açıklığa kavuşturulması amacıyla 02/11/2022 tarihinde yapılan ara kararı ile ortak tesislerin ihale edildikleri mevzuat hükümlerine göre ihaleye esas ilk keşif bedellerinin hangi yıllara ait oldukları ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanununa göre ihale edilen ortak tesisler için keşif yılının Ocak ayında yayınlanan TEFE/ÜFE değeri ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa göre ihalesi gerçekleştirilen Bozdoğan Ovası Sulaması Sol Anakanalı İkmal İnşaatı için teklifin yapıldığı tarihten bir ay önceki TEFE/ÜFE değerinin ne olduğunun sorularak, anılan ortak tesislerin ihale tarihlerine göre Kanun'da belirtilen tarihlere denk gelen TEFE/ÜFE değerleri esas alınarak her bir ortak tesis için yapılacak hesaplamaların kalemler itibarıyla açıklanması suretiyle ayrıntılı hesaplama dökümü ile birlikte Akçay HES ortak tesis bedelinin hesaplanmasını gösteren hesap cetvelinin gönderilmesinin istenildiği, davalı idarece ara kararımıza cevaben sunulan bilgi ve belgelerden; 21/07/2016 tarihi itibarıyla ortak tesis bedeli 1. taksit tutarının 9.041.884,92 TL, dava konusu 2. taksit tutarının ise 10.386.200,61 TL olarak hesaplandığının görüldüğü, hesap cetvelinin incelenmesinden, Elektrik Piyasasında Üretim Faaliyetinde Bulunmak Üzere Su Kullanım Hakkı Anlaşması İmzalanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik hükmüne dayalı olarak hazırlanan ... Hidroelektrik Enerji Üretim Tesisinin Su Kullanım Hakkı ve İşletme Esaslarına İlişkin Tip Anlaşma'nın "Geri ödeme esasları, hesaplama şekli ve ödemesi" başlıklı 23. maddesinde belirlenen "ilk keşif bedeli X... [keşif artış oranı] (keşif artış oranının % 30'u geçmesi durumunda bu oran 1,30 alınacaktır." kuralı gereğince 1990 yılında 2886 sayılı Devlet İhale Kanununa göre ihale edilen Kemer Regülatörünün ihaleye esas ilk keşif bedelinin (a) 11.523,94 TL, son ihale bedelinin (b) 15.981,35 TL, keşif bedeli x 1,3 (c=ax1,3) 14,981,12 TL ,Türkiye İstatistik Kurumu Başkanlığının 1970 yılından itibaren Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi ve Değişim Oranlarını gösteren tablosunda Baz Yİ-ÜFE katsayısının 0,119419217, Haziran 2016 Güncel Yİ-ÜFE katsayısının 257,27, Güncelleme katsayısı (SKHA tarihindeki Yİ-ÜFE katsayısı /Keşif yılının Ocak ayında yayımlanan Yİ-ÜFE katsayısı formülüyle bulunur.) (h=g/f) 2154,343389, güncel tesis bedeli (ı=dxh) 32.274.481,14 TL, Enerji Hissesi Oranı (i) 0,298, Ortak Tesis Enerji Hissesi Bedelinin (j=ıxi) 9.617.795,38 TL olduğu, İletim Kanalı 6300 m'nin ihaleye esas ilk keşif bedelinin (a) 29.270,38 TL, son ihale bedelinin (b) 38.225,93 TL, keşif bedeli x 1,3 (c=ax1,3) 38.051,49TL ,Türkiye İstatistik Kurumu Başkanlığının 1970 yılından itibaren Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi ve Değişim Oranlarını gösteren tablosunda Baz Yİ-ÜFE katsayısının 0,119419217, Haziran 2016 Güncel Yİ-ÜFE katsayısının 257,27, Güncelleme katsayısı (SKHA tarihindeki Yİ-ÜFE katsayısı /Keşif yılının Ocak ayında yayımlanan Yİ-ÜFE katsayısı formülüyle bulunur.) (h=g/f) 2154,343389, güncel tesis bedeli (ı=dxh) 81.975.984,53 TL, Enerji Hissesi Oranı (i) 0,298, Ortak Tesis Enerji Hissesi Bedelinin (j=ıxi) 24.428.843,39 TL olduğu, Bozdoğan Ovası Sulaması Sol Anakanalı'nın ihaleye esas ilk keşif bedelinin (a) 36.258,37 TL, son ihale bedelinin (b) 113.325,97 TL, keşif bedeli x 1,3 (c=ax1,3) 47.135,88 TL ,Türkiye İstatistik Kurumu Başkanlığının 1970 yılından itibaren Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi ve Değişim Oranlarını gösteren tablosunda Baz Yİ-ÜFE katsayısının 0,119419217, Haziran 2016 Güncel Yİ-ÜFE katsayısının 257,27, Güncelleme katsayısı (SKHA tarihindeki Yİ-ÜFE katsayısı /Keşif yılının Ocak ayında yayımlanan Yİ-ÜFE katsayısı formülüyle bulunur.) (h=g/f) 2154,343389, güncel tesis bedeli (ı=dxh) 101.546.873,60 TL, Enerji Hissesi Oranı (i) 0,448, Ortak Tesis Enerji Hissesi Bedelinin (j=ıxi) 45.492.999,37 TL olduğu, 02/02/2010 tarihinde 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa göre ihale edilen Bozdoğan Ovası Sulaması Sol Anakanalı İkmal İnşaatı'nın ihaleye esas ilk keşif bedelinin (a) 1.643.682,01 TL, keşif artışı ile son ihale bedelinin (b) 1. 643.682,01 TL, keşif bedeli x 1,3 (c=ax1,3) 1. 643.682,01 TL, Türkiye İstatistik Kurumu Başkanlığının 1970 yılından itibaren Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi ve Değişim Oranlarını gösteren tablosunda Baz Yİ-ÜFE katsayısının 164.9356537, Haziran 2016 Güncel Yİ-ÜFE katsayısının 257,27, Güncelleme katsayısı (SKHA tarihindeki Yİ-ÜFE katsayısı /Keşif yılının Ocak ayında yayımlanan Yİ-ÜFE katsayısı formülüyle bulunur.) (h=g/f) 1,559820416, güncel tesis bedeli (ı=dxh) 2.563.848,76 TL, Enerji Hissesi Oranı (i) 0,448, Ortak Tesis Enerji Hissesi Bedelinin (j=ıxi) 1.148.604,24 TL olduğu, bu hesaplamalara göre Akçay HES Projesi Ortak Tesis Katılım Payı Hesabı, Tesisin İşletmeye Alınma Tarihi Temmuz 2011, 1. Taksit Ödemesinin Proje İçin Kalan Ortak Tesis Bedeli (A) 90.418.849,17 TL, (B) 2017 yılı Haziran Yİ-ÜFİ 257,27, (C) 2017 yılı Haziran Yİ-ÜFE 257.27, D=B/C Tefe Çeviri Katsayısı 1.000, Güncel Enerji Hissesi Bedeli (TL) E*D 90.418.849,17 TL, Ödenmesi Gereken Taksit Tutarı 9.041.884,92 TL olduğu, 2. Taksit Ödemesinin Proje İçin Kalan Ortak Tesis Bedeli (A) 81.376.964,25 TL, Ödenmesi Gereken Taksit Tutarı 10.386.200,61 TL, Geriye kalan tutarın 83.089.604,87 TL, 3. Taksit Ödemesinin Proje İçin Kalan Ortak Tesis Bedeli (A) 83.089.604,87 TL, Ödenmesi Gereken Taksit Tutarı gecikme zammı ile birlikte 13.208.975,37 TL, Geriye Kalan Tutarın 89.944.384,81 TL olduğunun görüldüğü, bu durumda, bakılan davada uyuşmazlığın ortak tesis enerji katılım payı tutarının tamamından kaynaklanması nedeniyle 2. taksit tutarı olan 10.386.200,61 TL'nin istenilmesine ilişkin 03/07/2017 tarih ve 452033 sayılı işlemin iptali istemiyle açılan dava sürecinin sonunda Dairelerinin 30/11/2022 tarih ve E:2022/599, K:2022/1414 sayılı kararı ile ortak tesis bedellerine ilişkin hesaplamanın doğru yapıldığı, herhangi bir hesaplama hatası bulunmadığı sonucuna varıldığından, aynı yöntemle hesaplanan 4. taksit tutarının ödenmesinin istenilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulü ile Ankara 15. İdare Mahkemesi’nce verilen kararın kaldırılmasına, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca esastan incelenen davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, kamulaştırma bedellerine nasıl ulaşıldığına ilişkin hiçbir belgenin dosyaya sunulmadığı, malike kamulaştırma bedeli olarak ödenecek bedel yerine tüm giderlerle birlikte kamulaştırma bedelinin hesaba dâhil edildiği, ortak tesis bedelinin hatalı biçimde hesaplandığı, Akçay Hes enerji hissesinin hesaplamasının da yanlış olduğu, Bozdoğan ovası sulaması sol anakanal ikmal inşaatı giderlerinin hesaplamadan çıkarılması gerektiği, planlanan inşaat süresi 4 yıl olmasına karşın inşaatın 22 yılda bitirildiği, bu maliyetin inşaat süresinin uzamasında hiçbir kusuru olmayan kendilerine yüklendiği, ortak tesisler için kendilerince yapılan harcamaların hesaptan düşülmesi gerektiği, dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, davacının kamulaştırma ve ortak tesis bedeli ile enerji hisse oranına ilişkin itirazlarının yerinde olmadığı, bu hususların Danıştay Onüçüncü Dairesi'nin önceki aşamalarda vermiş olduğu bozma kararlarında tartışılarak sonuca bağlandığı ve iddiaların yerinde bulunmadığı, kusurlu imalatlara yönelik davacı iddialarının da yerinde olmadığı, davacının yapmış olduğu harcamaların ortak tesis bedeli hesabından düşülmesine ilişkin olarak mevzuatta düzenleme bulunmadığı, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Anılan Kanun'un 50. maddesinin 4. fıkrasında, "Danıştay'ın bozma kararına uyulduğu takdirde, bu kararın temyiz incelemesi, bozma kararına uygunlukla sınırlı olarak yapılır." hükmü bulunmaktadır.
Aktarılan kurallar göz önünde bulundurulduğunda, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri, Dairemizin bozma kararındaki esaslara uyularak verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine,
2. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun yukarıda özetlenen gerekçeyle kabulü ile Mahkeme kararının kaldırılması ve davanın reddi yolundaki … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, anılan Bölge İdare Mahkemesi kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın davacıya iadesine,
5. 2577 sayılı Kanun'un 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'ne gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesi'ne gönderilmesine, 31/05/2023 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.