T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2023/458
Karar No:2023/3212
TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) : 1. … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
2. ...Belediyesi Personel A.Ş.
VEKİLLERİ : Av. ...
Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...Taşımacılık Akaryakıt İnşaat Gıda İthalat İhracat
Sanayi Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesi'nin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Esenyurt Belediyesi Personel Anonim Şirketi'nce 01/08/2022 tarihinde açık ihale usulüyle gerçekleştirilen ...ihale kayıt numaralı "Muhtelif Araç Kiralama Hizmet Alımı" ihalesinin iptal edilmesine ilişkin 11/08/2022 tarihli işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; ihalelerin iptal edilmesine ilişkin işlem ve kararlardan, sadece şikâyet başvurusu yöntemi izlenenlerin itirazen şikâyete konu edilebileceği, savunma dilekçesi ve Mahkemelerinin 20/10/2022 tarihli ara kararına yönelik sunulan cevabi yazı ve eklerinin incelenmesinden, şikayet başvurularının bulunduğu görülmekle birlikte, dava konusu ihalenin iptal edilmesine ilişkin 11/08/2022 tarihli işlemin şikâyet başvurusu üzerine tesis edilmediği, ödenek yetersizliği, tek geçerli teklifin sunulması ve istenilen araçların model yılı ve kilometresi ile ilgili İhale dökümanının rekabeti arttıracak şekilde yeniden düzenlenmesi gerekçelerine yer verilerek tesis edildiğinin görüldüğü, dava konusu ihalenin, Esenyurt Belediyesi'nin 2022 yılı bütçe ödeneklerinin yetersiz kalması ve buna bağlı olarak Belediye Meclisi'nin 04/08/2022 tarihli Kararı ile ek ödenek talebinin kabul edilmemesi gerekçesiyle iptal edilmesinin, "ödeneği bulunmayan hiçbir iş için ihaleye çıkılamaz" ilkesine aykırılık oluşturduğu, ihalenin tek geçerli teklif ile sonuçlandırılmasının mümkün olduğu, ihale uhdesinde kalan teklif yaklaşık maliyetin altında olduğundan, herhangi bir kamu zararından da söz edilemeyeceği, bu yönüyle ihalenin iptal gerekçelerinin kabul edilebilir bir yönünün bulunmadığı sonucuna varıldığından, dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı ...Belediyesi Personel A.Ş. tarafından, usûle ilişkin olarak, itirazen şikâyet başvurusu yapılmadan ve süresi geçtikten sonra dava açıldığı, esasa ilişkin olarak ise, ödenek yetersizliği sebebiyle ihalenin iptal edildiği, işlemin hukuka uygun olduğu, davalı Esenyurt Belediye Başkanlığı tarafından ise, dava konusu işlemin tarafı olmadıklarından hasım mevkiinden çıkarılmaları gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
USUL YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY:
...Belediyesi Personel Anonim Şirketi tarafından 01/08/2022 tarihinde gerçekleştirilen açık ihale usulüyle ...ihale kayıt numaralı "Muhtelif Araç Kiralama Hizmet Alımı" ihalesi davacının uhdesinde kaldığı hâlde, Belediye Meclisi'nin 04/08/2022 tarihli kararı ile ek ödenek talebinin kabul edilmediği, ödenek yetersizliği sebebiyle ihalenin iptal edilmesinin yerinde olduğu, ayrıca tek geçerli teklifin sunulması ve istenilen araçların model yılı ve kilometresi ile ilgili ihale dökümanının rekabeti arttıracak şekilde yeniden düzenlenmesi ve ödenek sorunun giderilmesi sonrasında yeniden ihale düzenleneceği gerekçelerine yer verilmek suretiyle ihalenin ihale yetkilisi tarafından 11/08/2022 tarihli işlemle iptal edildiği, bunun üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesinin 3. fıkrasının (b) bendinde, "Dilekçeler, Danıştay'da daire başkanı'nın görevlendireceği bir tetkik hâkimi, idare ve vergi mahkemelerinde ise mahkeme başkanı veya görevlendireceği bir üye tarafından: (...) (b) İdari merci tecavüzü, (...) yönlerinden sırasıyla incelenir."; 15. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendinde, "Danıştay veya idare ve vergi mahkemelerince yukarıdaki maddenin 3. fıkrasında yazılı hususlarda kanuna aykırılık görülürse, 14. maddenin; (...) (e) 3/b bendinde yazılı hâlde dilekçelerin görevli idare merciine tevdiine, (...) karar verilir." kurallarına yer verilmiştir.
4734 sayıl Kamu İhale Kanunu'nun 53. maddesinin (b) bendinin (1) numaralı alt bendinde, "b) Bu Kanun'a göre yapılacak ihaleler ile ilgili olarak Kurum'un görev ve yetkileri aşağıda sayılmıştır: 1) İhalenin başlangıcından sözleşmenin imzalanmasına kadar olan süre içerisinde idarece yapılan işlemlerde bu Kanun ve ilgili mevzuat hükümlerine uygun olmadığına ilişkin şikâyetleri inceleyerek sonuçlandırmak."; 54. maddesinin 1. ve 2. fıkralarında, "(1) İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikayet ve itirazen şikayet başvurusunda bulunabilirler. (2) Şikayet ve itirazen şikayet başvuruları, dava açılmadan önce tüketilmesi zorunlu idari başvuru yollarıdır."; 55. maddesinin 1. fıkrasında, "Şikayet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır. İlanda yer alan hususlara yönelik başvuruların süresi ilk ilan tarihinden, ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan diğer hükümlerine yönelik başvuruların süresi ise dokümanın satın alındığı tarihte başlar."; 56. maddesinin 1. fıkrasında, "İdareye şikayet başvurusunda bulunan veya idarece alınan kararı uygun bulmayan aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından 55 inci maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen hallerde ve sürede, sözleşme imzalanmadan önce itirazen şikayet başvurusunda bulunulabilir. İhalenin iptaline ilişkin işlem ve kararlardan, sadece şikayet ve itirazen şikayet üzerine alınanlar itirazen şikayete konu edilebilir ve bu kararlara karşı beş gün içinde doğrudan Kuruma başvuruda bulunulabilir."; 57. maddesinde, "Şikâyetler ile ilgili Kurum tarafından verilen nihai kararlar Türkiye Cumhuriyeti Mahkemelerinde dava konusu edilebilir ve bu davalar öncelikle görülür."; kurallarına yer verilmiştir.
İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ'in 2. maddesinin 3. fıkrasında, "İhalede geçerli teklif kalmaması nedeniyle veya ihalede geçerli teklif olmakla birlikte bazı tekliflerin değerlendirme dışı bırakılması nedeniyle ihalede rekabetin oluşmadığı ve/veya kaynakların etkin kullanımının gerçekleşmediği gerekçesiyle ihalenin idare tarafından iptal edildiği durumlarda, aday veya istekliler tarafından başvuru veya teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına veya ihalenin iptali ile birlikte başvuru veya teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına karşı yapılan başvurular, ihalenin iptal edilmesi işlemine karşı yapılan başvuru olarak değerlendirilmez. Bu başvurular ihalenin iptaline yönelik bir başvuru olarak değerlendirilmediğinden, başvuruların öncelikle idareye yapılması, idareye yapılan şikâyet başvurusu üzerine idare tarafından alınan kararın uygun bulunmaması veya on günlük süre içerisinde idare tarafından bir karar alınmaması hâllerinde Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunulması gerekmektedir. Ancak ihalenin iptali işleminden önce bir şikâyet başvurusunun olduğu hâllerde, başvuru veya teklifi değerlendirme dışı bırakılan aday veya isteklinin, teklifinin geçerli olduğuna ve bu nedenle ihalenin iptal edilmemesi gerektiğine yönelik olarak 4734 sayılı Kanun'un 56. maddesinin 1. fıkrasında öngörülen beş günlük süre içerisinde doğrudan Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunması da mümkündür." kuralı yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca, ihalenin başlangıcından sözleşmenin imzalanmasına kadar olan süre içerisinde ihale makamı tarafından yapılan işlemlere karşı, istekli veya istekli olabilecekler tarafından doğrudan dava açılamayacağından, bu işlemlere karşı, anılan Kanun hükümlerinde öngörülen usullere göre ihaleyi yapan idareye yapılacak şikâyet başvurusundan sonra, Kamu İhale Kurumu'na yapılacak itirazen şikâyet başvurusu üzerine Kamu İhale Kurulu tarafından verilen kararlara karşı dava açılabilmesi mümkündür.
Dosyanın incelenmesinden, 27/07/2022 tarihinde idarenin kaydına alınan ...Atık Yönetimi Taşımacılık Temizlik İnşaat Gıda Sanayi Ticaret Limited Şirketi ile ...Akademi Danışmanlık Eğitim Gıda İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından yapılan şikâyet başvurularının idarece reddedildiği, 01/08/2022 tarihinde gerçekleştirilen ihalenin tek geçerli teklif sahibi olan davacı uhdesinde kaldığı, ancak 11/08/2022 tarihinde ihale yetkilisi tarafından, ödenek yetersizliğinden ve ihale dokümanında rekabeti arttırıcı düzenleme yapılması gereğinden söz edilmek suretiyle ihalenin iptal edildiği, davacının ihalenin iptaline ilişkin işlemin iptali istemiyle yaptığı 22/08/2022 tarihli şikâyet başvurusu idarece zımnen reddedildiği hâlde, davacı tarafından itirazen şikâyet başvurusu yapılmaksızın 09/09/2022 tarihli dilekçe ile ihalenin iptal edilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle doğrudan dava açıldığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, ihale gerçekleştirilmeden önce istekli olabilecek sıfatı ile iki ayrı şirket tarafından şikâyet başvurusu yapıldığı, ihale yetkilisi tarafından ihale iptal edilirken, şikâyet dilekçesinde ileri sürülen ihale dokümanının rekabeti kısıtlayıcı hükümler içerdiği yönündeki itiraz da dikkate alınmak suretiyle işlem tesis edildiği hâlde, davacı tarafından itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmaksızın doğrudan dava açıldığı görülmekte olup, 4734 sayılı Kanun'un yukarıda aktarılan hükümleri uyarınca Kamu İhale Kurumu'na itirazen şikâyet başvurusu yapılmadan açılan davada idari merci tecavüzü bulunduğu anlaşıldığından, 2577 sayılı Kanun'un 15. maddesi uyarınca dava dilekçesinin Kamu İhale Kurumu'na tevdii gerekmektedir.
Bu itibarla, Mahkeme tarafından davanın esası incelenerek verilen kararda usûl hükümlerine uygunluk bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalıların temyiz isteminin kabulüne;
2. ... İdare Mahkemesi'nin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
3. 2577 sayılı Kanun'un 15. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendi ile 20/A maddesi uyarınca DAVA DİLEKÇESİNİN KAMU İHALE KURUMUNA TEVDİİNE;
4. Ayrıntısı aşağıda gösterilen ilk derece yargılama giderleri toplamı ...-TL'nin davacı üzerinde bırakılmasına,
5. Davalı Esenyurt Belediye Başkanlığı tarafından yapılan toplam ...-TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalı Belediyeye verilmesine,
6. Davalı ...Belediyesi Personel A.Ş. tarafından yapılan toplam ...-TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalı şirkete verilmesine,
7. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 15. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca vekâlet ücretine hükmedilmemesine,
8. Posta giderleri avansından artan tutarın taraflara iadesine,
9. İlk derece aşamasında kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacıya, temyiz aşamasında kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harcının ise istemi hâlinde ...Belediyesi Personel A.Ş.'ye iadesine,
10. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 21/06/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.