T.C.
D A N I Ş T A Y
DOKUZUNCU DAİRE
Esas No : 2023/4768
Karar No : 2024/1025
TEMYİZ EDEN (DAVALI): … Vergi Dairesi Müdürlüğü-…
KARŞI TARAF (DAVACI): …
VEKİLİ: Av. …
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacı adına, ... Halı Teks. Yapı Pvc. Mob. San. ve Ltd. Şti'nin sahte belge kullanma ve haksız katma değer vergisi iadesi alma fiillerine iştirak ettiğinden bahisle 2016/Şubat-Haziran dönemlerine ilişkin katma değer vergisi üzerinden kesilen bir kat vergi ziyaı cezalarının kaldırılması istemi istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; olayda, davacı hakkında iştirak hükümleri uyarınca kesilen cezaların dayanağı olan ... Halı Teks. Yapı Pvc. Mob. San. ve Tic. Ltd. Şti. hakkında bilerek sahte belge kullanma ve muhasebe hileleri yaparak haksız katma değer vergisi iadesi alma fiilleri nedeniyle yapılan tarhiyatlara karşı açılan davanın … Vergi Mahkemesi'nin … Esas sayılı dosyasında devam ettiği, davacının bilerek sahte belge kullanma ve muhasebe hileleri yaparak haksız katma değer vergisi iadesi alma fiillerine ne suretle iştirak ettiği, sahte olduğu tespit edilen belgelerin temininde, muhasebe hilelerinin gerçekleşmesinde ve çifte çek istimalinde hangi eylemiyle iştirak fiilini gerçekleştirdiği ve hakkında olumsuz tespitler bulunan şirketlerle davacı arasında akrabalık ilişkisi dışında nasıl bir bağ bulunduğu hususlarının açıkça ortaya konulamadığı anlaşıldığından davacı adına kesilen vergi ziyaı cezalarında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne, dava konusu vergi ziyaı cezalarının kaldırılmasına karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Olayda, sahte fatura düzenleme fiiline iştirak ettiğinden bahisle davacı adına ceza kesilmiş ise de, anılan ... Halı Teks. Yapı Pvc. Mob. San. ve Tic. Ltd. Şti. adına yapılan tarhiyatın kaldırılması istemiyle açılan dava henüz karara bağlanmadan, ortada iştirake konu olabilecek bir fiilin mevcut olduğunun kabul edilmesinin mümkün olmadığı, bu durumda, ... Halı Teks. Yapı Pvc. Mob. San. ve Tic. Ltd. Şti. adına aynı dönem için tarh edilen cezalı katma değer vergilerinin kaldırılması istemiyle açılan davanın derdest olması sebebiyle iştirak edildiği ileri sürülen fiilin varlığından bahsetmeye olanak bulunmadığı anlaşıldığından, iştirak edildiği kabul edilen fiilin varlığı mahkeme kararıyla hükme bağlanmadan önce davacı adına iştirak nedeniyle kesilen dava konusu cezalarda hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın belirtilen gerekçe ile kabulüne, dava konusu vergi ziyaı cezalarının iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacının, ... Halı Teks. Yapı Pvc. Mob. San. ve Tic. Ltd. Şti'nin sahte belge kullanma ve haksız katma değer vergisi iadesi alma fiillerine iştirak ettiğinin tespiti üzerine tesis edilen işlemlerde yasal isabetsizlik bulunmadığı ileri sürülerek kararın bozulması istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NIN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY: Davacı adına, ... Halı Teks. Yapı Pvc. Mob. San. ve Ltd. Şti'nin sahte belge kullanma ve haksız katma değer vergisi iadesi alma fiillerine iştirak ettiğinden bahisle 2016/Şubat-Haziran dönemlerine ilişkin katma değer vergisi üzerinden kesilen bir kat vergi ziyaı cezalarının kaldırılması istenilmektedir.
İLGİLİ MEVZUAT:
213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 344. maddesinin 1. fıkrasında, 341. maddede yazılı hallerde vergi ziyaı sebebiyet verildiği takdirde, mükellef veya sorumlu hakkında ziyaa uğratılan verginin bir katı tutarında vergi ziyaı cezası kesileceği, 2. fıkrasında vergi ziyaına 359. maddede yazılı fiillerle sebebiyet verilmesi halinde bu fiillere iştirak edenlere ise bir kat olarak uygulanacağı kuralına yer verildiği, 359. maddesinde ise; vergi kanunları uyarınca tutulan veya düzenlenen ve saklama ve ibraz mecburiyeti bulunan defter, kayıt ve belgeleri yok edenler veya defter sahifelerini yok ederek yerine başka yapraklar koyanlar veya hiç yaprak koymayanlar veya belgelerin asıl veya suretlerini tamamen veya kısmen sahte olarak düzenleyenler veya bu belgeleri kullananların, üç yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılacağının ifade edildiği, gerçek bir muamele veya durum olmadığı halde bunlar varmış gibi düzenlenen belgenin sahte belge olduğu, kaçakçılık suçlarını işleyenler hakkında bu maddede yazılı cezaların uygulanmasının 344. maddede yazılı vergi ziyaı cezasının ayrıca uygulanmasına engel teşkil etmeyeceği, "Cezalarda İndirim" başlıklı 360. maddesinde ise; 359. maddede yazılı suçların işlenişine iştirak eden suç ortaklarının bu suçların işlenmesinde menfaatini bulunmaması halinde Türk Ceza Kanunu'nun suça iştirak hükümlerine göre hakkında verilecek cezanın yarısının indirileceği bu itibarla, vergi kanunlarında düzenlenen vergi suç ve cezaları ile ilgili hususlarda uygulanacak olan Türk Ceza Kanunu'nun 37. maddesi gereğince, bir kişi tarafından işlenebilen bir suçun birden fazla kişi tarafından işlenmesi durumunda her bir failin sorumlu olduğunu, aynı Kanunun 40. maddesinin 1. fıkrasında ise; kasten ve hukuka aykırı olarak işlenen fiilin varlığının iştirakin oluşabilmesi için gerekli olduğu, diğer bir failin cezalandırılmasını engelleyen kişisel nedenlerin göz önünde bulundurulmaksızın her bir failin kendi kusurlu fiilinden dolayı cezalandırılacağı hüküm altına alınmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden; ... Halı Teks. Yapı Pvc. Mob. San. ve Tic. Ltd. Şti. hakkında düzenlenen … tarih ve … sayılı vergi tekniği raporu ile anılan mükellefin, sahte belge kullandığı, muhasebe hileleri yaptığı ve çifte çek istimal etme suretiyle resmi belgede sahtecilik suçunu işlediğinin tespit edildiği ve davacının da fiillere iştirak ettiğinin tespit edildiği, anılan mükellef adına ilgili dönemlere ilişkin düzenlenen vergi ziyaı cezalı tarhiyatı içeren ihbarnamelerin, elektronik tebligat yoluyla tebliğ edildiği, iştirak nedeniyle davacı adına kesilen vergi ziyaı cezalarının ise davacıya tebliğ edilmesi üzerine, davacı tarafından, söz konusu vergi ziyaı cezalarının kaldırılması istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda ilgili hükümlerine yer verilen Vergi Usul Kanunu'nda vergi suçlarına ilişkin düzenlemeler yer almakla birlikte ceza sorumluluğunun unsuru olan suça iştirak halinin tanımı bulunmamaktadır. Ceza hukukunda ceza sorumluluğunun esaslarını düzenleyen genel hukuk hükümlerinin düzenlendiği Türk Ceza Kanunu'nun suça iştirak halini düzenleyen bölümünde ise; suçun kanuni tanımında yer alan fiili birlikte gerçekleştiren kişilerden her birinin fail olarak sorumlu olacağı; suça iştirak için kasten ve hukuka aykırı işlenmiş bir fiilin varlığının yeterli olduğu; suçun işlenişine iştirak eden her bir kişinin, diğerinin cezalandırılmasını önleyen kişisel nedenler göz önünde bulundurulmaksızın kendi kusurlu fiiline göre cezalandırılacağı hususu düzenlenmiş olup, iştirak fiilinde esas olanın fiil olduğu dikkate alındığında, davacı tarafından sahte belge düzenleme fiiline iştirak edilip edilmediğinin asıl borçlu şirket veya mükelleften bağımsız olarak değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Olayda; her ne kadar, Bölge İdare Mahkemesi tarafından; ... Halı Teks. Yapı Pvc. Mob. San. ve Tic. Ltd. Şti. adına yapılan tarhiyatın kaldırılması istemiyle açılan dava henüz karara bağlanmadan, ortada iştirake konu olabilecek bir fiilin mevcut olduğunun kabul edilmesinin mümkün olmadığı, ... Halı Teks. Yapı Pvc. Mob. San. ve Tic. Ltd. Şti. adına aynı dönem için tarh edilen cezalı katma değer vergilerinin kaldırılması istemiyle açılan davanın derdest olması sebebiyle iştirak edildiği ileri sürülen fiilin varlığından bahsetmeye olanak bulunmadığı, iştirak edildiği kabul edilen fiilin varlığı mahkeme kararıyla hükme bağlanmadan önce davacı adına iştirak nedeniyle kesilen dava konusu cezalarda hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle vergi mahkemesi kararını kaldırıp, davanın belirtilen gerekçe ile kabulüne, dava konusu vergi ziyaı cezalarının iptaline karar verilmişse de; yukarıda da belirtildiği üzere davacı tarafından, sahte belge kullanma ve haksız katma değer vergisi iadesi alma fiillerine iştirak edilip edilmediğinin, asıl borçlu mükelleften bağımsız olarak değerlendirilmesi gerektiğinden Bölge İdare Mahkemesince öncelikle davacının iştirak halinde bulunduğu mükellefin sahte belge kullanma ve haksız katma değer vergisi iadesi alma fiilleri bulunup bulunmadığı (iştirak edilen fiil nedeniyle yapılan tarhiyatlara karşı açılan davada dikkate alınarak), ve davacının bu fiile iştirak edip etmediği hususu hakkında değerlendirme yapılmak suretiyle bir karar verilmesi gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
Davalının temyiz isteminin kabulüne,
… Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesine gönderilmesine, 29/02/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.