T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/4773
Karar No : 2024/2183
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Üniversitesi
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : … vasisi …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, Kahramanmaraş İstiklal Üniversitesi İngilizce Mütercim ve Tercümanlık Bölümü'nde öğrenci iken, … Ağır Ceza Mahkemesi'nin, … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla silahlı terör örgütüne üye olma suçundan mahkumiyetine karar verildiğinden bahisle Yüksek Öğretim Kurumları Öğrenci Disiplin Yönetmeliği'nin 9/(1)-a maddesi uyarınca "Yükseköğretim Kurumundan Çıkarma Cezasıyla" cezalandırılmasına yönelik olarak tesis edilen … tarih ve … sayılı Üniversite Yönetim Kurulu Kararı'nın iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; davacı hakkında "Silahlı Terör Örgütüne Üye Olma" suçunu işlediğinden bahisle yapılan yargılama neticesinde, ...Ağır Ceza Mahkemesi'nin, ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla 9 yıl hapis cezasıyla cezalandırılmasına karar verildiği ve anılan kararın 23/01/2019 tarihinde kesinleştiği, davacının 2020 YKS yerleştirme sonuçlarına göre 03/09/2020 tarihinde Kahramanmaraş İstiklal Üniversitesi İngilizce Mütercim ve Tercümanlık Bölümü'ne öğrenci kaydı yaptırdığı, üniversiteye kayıt için sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde adli sicil kaydının olduğunun anlaşılması sonrasında davacı hakkında başlatılan soruşturma neticesinde, Yüksek Öğretim Kurumları Öğrenci Disiplin Yönetmeliği'nin 9/(1)-a maddesi uyarınca "Yükseköğretim Kurumundan Çıkarma Cezasıyla" cezalandırılması üzerine bakılan davanın açıldığı, dava dosyasında mevcut bilgi ve belgelerin birlikte incelenmesinden, ... Ağır Ceza Mahkemesi'nin...tarih ve E: ..., K: ...sayılı ilamıyla davacının "Silahlı Terör Örgütüne Üye Olma" suçundan, 9 yıl hapis cezasıyla cezalandırılmasına karar verildiği, kararın temyiz edilmesi üzerine Yargıtay kararı ile 23/01/2019 tarihinde kesinleştiği, bu durumda, yukarıda anılan mevzuat uyarınca, herhangi bir öğrencinin, suç işlemek amacıyla örgüt kurmak, böyle bir örgütü yönetmek veya bu amaçla kurulan örgüte üye olmak, üye olmamakla birlikte örgüt adına faaliyette bulunmak veya yardım etmek fiillerini işlediğinin Mahkeme kararıyla ortaya konulması ve bu kararın da kesinleşmiş olması kaydıyla yükseköğretim kurumundan çıkarma cezası ile cezalandırılabileceği açık olup, davacının suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olmak fiilini işlediğinin kesinleşmiş yargı kararıyla sabit olduğu ve davalı idarece, anılan bu ceza mahkemesi kararı esas alınarak, yürütülen disiplin soruşturması neticesinde davacının "Yükseköğretim Kurumundan Çıkarma Cezasıyla" cezalandırılmasına karar verildiği anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ...Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; Anayasa Mahkemesinin 08/09/2022 tarih ve E:2022/54, K:2022/99 sayılı kararı ile; öğrencilere disiplin cezası verilmesi hususunda Yönetmeliğe yetki veren Kanun maddesinin (işlem tarihi itibariyle yürürlükte olan 2547 sayılı Kanunun 54/a, 65/a-9 maddeleri) Anayasa'ya aykırı olduğuna karar vererek iptal edildiği, fakat kararın yürürlüğe giriş tarihinin dokuz ay sonraya ertelendiği, her ne kadar Anayasa Mahkemesi tarafından kararın yürürlüğe girmesinin dokuz ay ertelendiği görülmekte ise de;; Anayasa Mahkemesinin verdiği kararlarda yasa koyucunun yeniden düzenleme yapabilmesini sağlamak amacıyla ve iptal edilen yasal düzenleme nedeniyle hukuki bir kaos yaşanmaması için bazen verdiği kararların yürürlüğünü erteleyebildiği, ancak bu, Anayasa Mahkemesi kararıyla iptal edilen yasal düzenlemeye göre yapılan işlemlerin hukuka uygun olmasını sağlamayacağından Anayasa Mahkemesi tarafından verilen karar ve gerekçesinin yargı organları tarafından derhal dikkate alınması gerektiği, Anayasa Mahkemesi tarafından Yükseköğretim öğrencilerine disiplin cezası verilmesi konusunda Yönetmelikle düzenleme yapma yetkisi veren Kanun maddesinin iptali sonrasında yasa koyucu tarafından dokuz aylık sürede yeniden düzenleme yapılsa dahi, yeni düzenlemenin, Anasaya Mahkemesi kararından önce yönetmelik hükümleri esas alınarak tesis edilen işlemleri hukuka uygun hale getirmeyeceğinden; devam eden davalar yönünden Anayasa Mahkemesi kararının yürürlüğe girmesi için tanınan dokuz aylık sürenin bekletici mesele yapılmasının bir gereği olmadığı kanaatine varıldığı, bu nedenle ve özetle; kanuni bir dayanak olmaksızın veya verilen cezaların kanuni dayanaklarının sonradan ortadan kalkması halinde ceza verilemeyeceği veya verilen cezaların kanuni dayanaklarının sonradan ortadan kalkması halinde cezaların ortadan kaldırılması gerektiği gözönüne alındığında; davacıya disiplin cezası verilmesine dair olan işbu dava konusu işlemin Anayasa Mahkemesinin anılan iptal kararı sebebiyle kanuni dayanaktan yoksun hale geldiği anlaşıldığından; dava konusu işlemde hukuka uyarlık, davanın reddine yönelik ilk derece mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle; istinaf başvurusunun kabulüne, ...İdare Mahkemesince verilen ...tarih ve E:..., K:...sayılı "davanın reddine" ilişkin kararın kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, davacının 03/09/2020 tarihi itibariyle öğrenci olarak kayıt yaptırdığı, hakkında mahkemece verilmiş mahkumiyet kararı olduğunun tespit edildiği, başlatılan soruşturma neticesinde usule ve mevzuata uygun olarak işlem tesis edildiği, temyiz isteminin kabulü gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dava; Kahramanmaraş İstiklal Üniversitesi öğrencisi olan davacının silahlı terör örgütüne üye olma suçundan mahkumiyetine karar verildiğinden bahisle Yüksek Öğretim Kurumları Öğrenci Disiplin Yönetmeliği'nin 9/(1)-a maddesi uyarınca "Yükseköğretim Kurumundan Çıkarma Cezasıyla" cezalandırılmasına yönelik olarak tesis edilen işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının ''Anayasa Mahkemesinin kararları'' başlığını taşıyan 153. Maddesinde "...Kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi veya Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü ya da bunların hükümleri, iptal kararlarının Resmî Gazetede yayımlandığı tarihte yürürlükten kalkar. Gereken hallerde Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün yürürlüğe gireceği tarihi ayrıca kararlaştırabilir. Bu tarih, kararın Resmî Gazetede yayımlandığı günden başlayarak bir yılı geçemez. İptal kararının yürürlüğe girişinin ertelendiği durumlarda, Türkiye Büyük Millet Meclisi, iptal kararının ortaya çıkardığı hukuki boşluğu dolduracak kanun teklifini öncelikle görüşüp karara bağlar. İptal kararları geriye yürümez. Anayasa Mahkemesi kararları Resmî Gazetede hemen yayımlanır ve yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzelkişileri bağlar. " hükmü yer almıştır.
Anayasa Mahkemesi'nin 22.01.1990 tarih ve 20410 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 12.12.1989 tarih ve E:1989/11, K:1989/48 sayılı kararında; ''Türk Anayasal sisteminde, "Devlete güven" ilkesini sarsmamak ve ayrıca devlet yaşamında bir karmaşaya neden olmamak için iptal kararlarının geriye yürümezliği kuralı kabul edilmiştir. Böylece hukuksal ve nesnel alanda etkilerini göstermiş, sonuçlarını doğurmuş bulunan durumların, iptal kararlarının yürürlüğe gireceği güne kadar ki dönem için geçerli sayılması sağlanmıştır.'' ifadeleri yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 'Mahkeme kararları' başlıklı 66. maddesinde; "...Mahkemece iptaline karar verilen kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi veya Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü veya bunların belirli madde veya hükümleri, iptal kararının Resmî Gazetede yayımlandığı tarihte yürürlükten kalkar. Mahkeme gerekli gördüğü hâllerde, Resmî Gazetede yayımlandığı günden başlayarak iptal kararının yürürlüğe gireceği tarihi bir yılı geçmemek üzere ayrıca kararlaştırabilir." hükmü düzenlenmiştir.
Anayasa Mahkemesi'nin 20/09/2022 tarih ve 31959 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 08/09/2022 tarih ve E:2022/54, K:2022/99 sayılı kararıyla, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun; 54. maddesinin (a) bendi, 65. maddesinin (a) fıkrasının (9) numaralı alt bendinde yer alan “...ile öğrencilerin...” ibaresi, aynı alt bentte yer alan “...disiplin işlemleri...” ve “...ile ilgili hususlar...” ibareleri Anayasa'ya aykırı görülerek iptal edilmiş ve Anayasa'nın 153. maddesinin 3. fıkrası ile 6216 sayılı Kanun'un 66. maddesinin 3. fıkrası gereğince, anılan kararın Resmi Gazete'de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesi ayrıca karara bağlanmıştır.
Anayasa Mahkemesi tarafından, Anayasa'nın 153. maddesinin 3. fıkrası uyarınca, iptal kararının Resmi Gazete'de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay süre ile yürürlüğe girmesinin ertelenmiş olması, anılan maddelerde yer alan söz konusu ibarelerin iptal edilmesi nedeniyle doğacak hukuksal boşluğu doldurmak üzere Yasama Organına dokuz ay süre verilmesi amacını taşımakla birlikte, kamu yararını bozacak, olumsuz yönde etkileyecek hukuksal boşluğun doğmasını engellemek için getirilen bu sürenin, yalnızca yasama organına yönelik olduğunu, idarenin bu sürede bir tasarrufta bulunamayacağını kabul etmek, Anayasa Mahkemesi kararlarının yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını bağlayacağını belirten Anayasa'nın 153. maddesine aykırı olacaktır. Zira Yüksek Mahkemenin iptal kararının yürürlüğünün ertelenmesi de bir Anayasa Mahkemesi kararı olup, diğer kararları gibi yasama organı yanında yürütme ve yargı organlarını da bağlar. Anayasa Mahkemesi'nin aynı karar metnindeki "iptal" hükmünü dikkate alıp, yürürlük tarihini belirleyen hükmünü gözardı etmek Anayasa'nın 153. maddesinde ifadesini bulan "Anayasa Mahkemesi kararları...yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzel kişileri bağlar." hükmüne aykırılık teşkil edecektir. İptal kararı nedeniyle ortaya çıkacak olan hukuksal boşluğun kamu düzenini ihlal edici nitelikte görülmesi nedeniyle anılan yasal düzenlemelerin dokuz ay süreyle yürürlükte kalması sağlanmaktadır.
Anayasa Mahkemesi kararının yürürlüğe girmediği dönemde tesis edilen işlemlerin yargısal denetimi işlem tarihi ve yürürlüğü Anayasa Mahkemesi kararıyla korunan düzenlemeye göre yapılmalıdır. Aksi yöndeki uygulamayla, Anayasa'nın 153. madde hükümleri ihlal edilecek ve hukuki boşluğa sebebiyet verilecektir. Bu durum, Anayasa Mahkemesi'nin anılan kararının, Resmi Gazete'de yayımlandığı tarih ile kararın yürürlüğe gireceği tarih arasında idarece disipline aykırı eylemlere karşı hiçbir disiplin cezası verilememesi ve daha önce verilip de henüz yargılama süreci devam eden tüm disiplin cezalarının da iptali sonucunu doğuracak, böylece bu süreçte işlenen ve disiplin cezasını gerektiren tüm fiilerin yaptırımsız kalmasına neden olacaktır.
Bu itibarla, uyuşmazlıkta işin esasına girilmeden, Anayasa Mahkemesinin 08/09/2022 tarih ve E:2022/54, K:2022/99 sayılı kararı gerekçe gösterilerek verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ...Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 05/04/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.