T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/4861
Karar No : 2024/1904
TEMYİZ EDEN (DAVALI): … Valiliği
VEKİLİ: Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI): … Balık Üretim Su Ürünleri Turizm Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi
VEKİLİ: Av. …
İSTEMİN KONUSU: ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacı tarafından, İzmir ili, Güzelbahçe ilçesi, … Mahallesinde yer alan Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazın 281,00 m²'lik kısmının restoran bahçesi olarak kullanılmak suretiyle fuzulen işgali nedeniyle, 19/10/2011-24/07/2014 tarihleri arasındaki dönem için 214.501,53 TL; aynı taşınmazın 282,00 m²'lik kısmının aynı nedenle fuzulen işgali nedeniyle 25/07/2014- 27/11/2014 tarihleri arasındaki dönem için ise 28.586,32 TL ecrimisil istenilmesine ilişkin … tarihli, … ve … sayılı ecrimisil ihbarnameleri ile … tarihli, … ve … sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamelerinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince verilen kararda; yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporu doğrultusunda 19/10/2011-24/07/2014 tarihleri arasındaki dönem için 111.737,20 TL; 25/07/2014- 27/11/2014 tarihleri arasındaki dönem için ise 11.095,60 TL ecrimisil istenebileceğinden bahisle dava konusu işlemlerin bu tutarlara ilişkin kısmında hukuka aykırılık, bu tutarları aşan kısımlarında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemlerin kısmen kabulüne, kısmen davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından, taşınmazın bulunduğu bölgede hem yazlık hem kışlık olarak kullanılan müstakil evlerin bulunduğu ve belediye hizmetlerinden faydalanıldığı, taşınmazın yer aldığı bölgenin kıymetli olmasına rağmen ecrimisil bedelinin düşük hesaplandığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ: …
DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 75. maddesinde, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir.
Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesinde, "ecrimisil", Hazine taşınmazının, İdarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle, İdarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın İdarece talep edilen tazminat; "fuzuli şagil" ise, kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, Hazine taşınmazının zilyetliğini, yetkili idarenin izni dışında eline geçiren, elinde tutan veya her ne şekilde olursa olsun bu malı kullanan veya tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişiler olarak tanımlanmıştır.
Anılan Yönetmelik hükümlerine dayanılarak çıkarılan 20/08/2011 tarih ve 28031 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmak suretiyle 20/08/2011 tarihinde yürürlüğe giren 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin Tespit ve Takdir Edilmesi" başlıklı 5. maddesinin 3. fıkrasında, "Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde; tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan; belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilir." 5. fıkrasında ise "Emlak vergisine esas asgari metrekare birim değeri belirlenmemiş olan Devletin hüküm ve tasarrufu altında olan yerler için ecrimisil tespit ve takdirinde, birim değeri belirlenen en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas metre kare birim değeri dikkate alınır." hükümleri yer almıştır.
Dava dosyasının incelenmesinden, İzmir ili, Güzelbahçe ilçesi, Merkez Mahallesinde yer alan Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazın 281,00 m²'lik kısmının restoran bahçesi olarak kullanılmak suretiyle fuzulen işgali nedeniyle, 19/10/2011- 24/07/2014 tarihleri arasındaki dönem için 214.501,53 TL; 25/07/2014-27/11/2014 tarihleri arasındaki dönem için ise 28.586,32 TL ecrimisil istenilmesine ilişkin … tarihli, … ve … sayılı ecrimisil ihbarnameleri ile … tarihli, … ve … sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamelerinin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
Uyuşmazlığın çözümü için Mahkemece yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen ve karara dayanak alınan bilirkişi raporunda; davaya konu taşınmazın bitişiğinde yer alan 283.00 m²'lik alan için taşınmaz için kira bedelinin tespiti davasında mahkeme tarafından 15/10/2009 tarihinde başlayan yeni kira döneminde aylık 2.650,00 TL olarak kira belirlendiği, bu bedel esas alınmak üzere yapılan hesaplamaya göre metrekare birim bedelinin 112,37 TL/m² olduğu, bu rakama yeniden değerleme oranları üzerinden dava konusu taşınmaza aynen uygulandığında, metrekare birim bedeli 2011 yılı için 123,68 TL/m², 2012 yılı için 136,37 TL/m², 2013 yılı için 147,00 TL/m², 2014 yılı için ise 152,78 TL/m² olduğu, tespit edilen bu rakamlar doğrultusunda dava konusu 19/10/2011-24/07/2014 tarihleri arasındaki dönem için 111.737,20 TL; 25/07/2014- 27/11/2014 tarihleri arasındaki dönem için ise 11.095,60 TL/m² ecrimisil hesaplandığı anlaşılmaktadır.
İşgal nedeniyle alınan bir tazminat olan ecrimisilin tutarının hesaplanmasında; taşınmazın mevkii, kullanım şekli, elde edilen gelir, altyapı, ulaşım kolaylığı, varsa önceki dönem kira ve emsal ecrimisil bedelleri gibi tüm faktörlerin etkili olduğu, ayrıca 336 Sıra No.lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5. maddesinin 3. fıkrasında yer alan, belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin %3'ünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edileceği hükmü ile emsal ecrimisil ve kira bedellerinin de dikkate alınması gerektiği kuşkusuzdur.
Ecrimisil istenilen dava konusu taşınmaz, Devletin hüküm ve tasarrufu altında kalan bir alan olup, ecrimisil istenilen dönemler dikkate alındığında 20/08/2011 tarihinde yürürlüğe giren 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nden sonraki döneminde kalmaktadır.
Dava konusu ecrimisil düzeltme ihbarnamelerinde 336 sıra sayılı Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5. maddesinin 3. fıkrasının hükmü uyarınca, ecrimisil bedeli hesaplanırken işgale konu alanlar için taşınmazın bulunduğu en yakın yer olan Yalı Mahallesinin 2014 yılı Asgari ölçüde Arsa ve Arazi Emlak Birim Değerinin %3'ünden az olmamak üzere belirlenen metrekare birim bedeli ile aynı taşınmazın daha önceki işgal dönemi için düzenlenen ecrimisil ihbarnamesinde kullanılan metrekare birim bedellerinin yeniden değerleme oranları oranında arttırılarak hesaplandığı görülmüştür.
Bu durumda; temyize konu mahkeme kararında ve dayanağı bilirkişi raporunda taşınmazın emlak vergisine esas değerinin dikkate alınmadığı, taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin %3'ünden az olmamak üzere ecrimsil belirlenmesi gerektiği kuralının açık olduğu göz önünde bulundurulduğunda, gerek duyulması halinde bilirkişilerden ek rapor alınarak taşınmazın emlak vergi değerinin %3'ünden de az olmayacak şekilde birim bedelin dava konusu döneme uyarlamak suretiyle hesaplama yapılarak bir karar verilmesi gerekirken, hatalı değerlendirmeye dayalı olarak verilen Mahkeme kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen onbeş (15) gün içinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere, 19/03/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.