T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/4883
Karar No : 2024/2705
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Defterdarlığı … Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Şanlıurfa İli, … köyü, … mevkiinde bulunan, mülkiyeti hazineye ait … parsel numaralı taşınmazın 115.000,00 m²'si üzerinde fıstık ve bağ yapmak suretiyle işgal edildiğinden bahisle Şanlıurfa Defterdarlık Milli Emlak Müdürlüğü'nce düzenlenen 38.293,08-TL tutarındaki 30/06/2010 tarihliecrimisil ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince verilen kararda; Mahkemelerinin 25/02/2016 tarihli ara kararıyla "Ecrimisil miktarının belirlenmesinde esas alınan tüm verilere ilişkin (emsal kira bedelleri, kurum ve oda görüşleri vb.) belgelerin ile bağ ve fıstıklık olarak işgal edilen alanın yüzölçümünün belirlenmesine ilişkin verilere dair (uydu görüntülerinden ölçüm, fiziki ölçüm vb.) belgelerin Mahkememize gönderilmesine," karar verildiği, davalı idare tarafından ise bu hususları aydınlatıcı nitelikte hiçbir bilgi ve belgenin dosyaya sunulmadığı, bu haliyle dava konusu ecrimisil miktarı belirlenirken taşınmazın işgal edilen kısmının teknik verilerden faydalanarak tam ve net olarak davalı idarece tespit edilmediği, ecrimisil bedelinin belirlenmesinde gözönünde bulundurulması gereken hususlara yönelik bir çalışma yapılmadığı, mevzuatta belirtildiği şekliyle "aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar" gözönüne alınmak suretiyle bir belirleme yapılması gerekirken yapılmadığı görülmüş olup, işgal edilen taşınmazın yüzölçümü tam olarak belirlenmeden ve ecrimisil miktarı mevzuatta belirtilen hususlara uyulmadan tesis edilen işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından,eksik inceleme sonucu verilen kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ: …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile eksik inceleme ve araştırma sonucunda verilen kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 75. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte bulunan halinde, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malların, gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, 13 üncü maddesinde gösterilen komisyonca takdir ve tespit edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz. Ecrimisil fuzuli şagil tarafından rızaen ödenmez ise, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil olunur." hükmü yer almaktadır.
Aynı Kanunu'nun 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 85. maddesinin 1. fıkrasında: "Hazine taşınmazlarının kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde, tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde "Taşınmaz Tespit Tutanağı"na dayanılarak, tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere bedel tespit komisyonunca ecrimisil tespit ve takdir edilir." denilmiş, aynı maddenin 2. fıkrasında ise: "Ecrimisilin tespit ve takdirinde; İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur. İşgalin şekli, Hazine taşınmazının konumu ve taşınmazdan elde edilen gelir gibi unsurlar itibariyle asgari ecrimisil tutarlarını belirlemeye Bakanlık yetkilidir." düzenlemesi getirilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, Şanlıurfa İli, Merkez İlçesi, … köyü, … mevkiinde bulunan, mülkiyeti hazineye ait … parsel numaralı taşınmazın 115.000,00 m²'si üzerinde fıstık ve bağ yapmak suretiyle işgal edildiğinden bahisle Şanlıurfa Defterdarlık Milli Emlak Müdürlüğü'nce düzenlenen 38.293,08-TL tutarındaki 30/06/2010 tarihli ecrimisil ihbarnamesinin iptal iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesiyle "bilirkişi" konusunda atıfta bulunulan 6100 sayılı Yasa'nın 266. maddesinde, "Mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir"; 288. maddesinde ise, Hakimin, uyuşmazlık konusu hakkında bizzat duyu organları yardımıyla bulunduğu yerde veya mahkemede inceleme yaparak bilgi sahibi olmak amacıyla keşif yapılmasına karar verebileceği belirtilmiştir. Bilirkişiye başvurulmasındaki amacın, hukuka uygun karar verebilmek için gerekli verilere ulaşmak olduğu göz önünde tutulduğunda, bilirkişilerin uyuşmazlık konusunda özel ve teknik bilgiye sahip olan kişiler arasından seçilmesi gerektiği kuşkusuz olup, bilirkişilerce düzenlenen raporda, sorulara verilen cevapların şüpheye yer vermeyecek şekilde açık, rapor içeriğinin ise hükme esas alınabilecek nitelikte olması gerekmektedir.
Ecrimisilin; işgal nedeniyle alınan bir tazminat olduğu dikkate alındığında, ecrimisil tutarı hesaplanırken; taşınmazın mevkii, kullanım şekli, fuzuli şagile sağladığı gelir, taşınmaz başka bir tesise hizmet vermek üzere işgal edilmişse bir bütün olarak sağladığı katkı, altyapı, ulaşım kolaylığı gibi tüm faktörler ile emsal taşınmazlar için tespit edilmiş olan kira ve/veya ecrimisil tutarlarının bilirkişilerce değerlendirilmesi gerektiği kuşkusuzdur. İdarenin takdir ettiği ecrimisil tutarına davacının itirazı devam etmekte ve gerek işgalin sübutunda gerekse ecrimisil tutarında tereddüt oluşmuşsa, mahkemece yapılması gereken, alanında uzman bilirkişilere inceleme yaptırmaktır.
Bu durumda, bir emlâkçı ya da gayrimenkul değerleme uzmanının da aralarında yer aldığı bilirkişilerce, uyuşmazlığa konu alanın, yukarıda belirtilen nitelikleri taşıyan, emsal oluşturabilecek yerlerin kira bedeli ve aynı taşınmazın daha önce fuzulen işgal edilmesi nedeniyle istenilen ecrimisil tutarları da dikkate alınarak yapılacak inceleme sonucu düzenlenecek rapor esas alınmak suretiyle ecrimisil bedelinin belirlenmesi ve buna göre yeniden bir karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeye dayalı olarak verilen İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen onbeş (15) gün içinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere, 30/04/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.