T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/5022
Karar No : 2024/2635
TEMYİZ EDEN TARAFLAR : 1-…Bakanlığı (E-Tebligat)
VEKİLİ : Av. …
2- … Turizm ve Yatırım Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin .. tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Antalya ili, Manavgat İlçesi, … Mahallesi sınırları içinde bulunan taşınmazın 20.427 m²'lik kısmının 02/05/2013-07/08/2015 tarihleri arasında şemsiye, şezlong alanı, aktivite alanı, restaurant cafe, bar olarak kullanılarak işgal edilmesi nedeniyle 704.090,70 TL ecrimisil bedeli istenilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı yazı ile bildirilen 20/08/2015 tarihli ecrimisil ihbarnamesi ile … tarih ve … sayılı yazı ile bildirilen 21/10/2015 tarihli ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .. İdare Mahkemesince verilen .. tarih ve E:.., K:… sayılı kararda; uyuşmazlığa konu taşınmazın vasfı, konumu, mevkii, işgal biçimi itibariye kullanım olup olmadığı, kullanım şekli, kullanım amacı ve süresi ile işgal miktarı, elde edilecek gelir, emsal taşınmazlar, çevre koşulları, ticari sirkülasyon gibi hususların değerlendirilerek istenilmesi gereken ecrimisil miktarının saptanması amacıyla mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen bilirkişi raporu, yapılan hesaplama ve dava dosyasında yer alan mevcut bilgi ve belgelerin incelenmesinden, ecrimisil bedelinin 367.350,04 TL olabileceği anlaşılmakla idarece fazladan tahakkuk ettirilen 336.740,66 TL ecrimisilde hukuka uygunluk, istenilen ecrimisilin 367.350,04TL'lik kısmında ise hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, 704.090,70 TL ecrimisil bedeli istenilmesi yönündeki dava konusu işlemin 336.740,66 TL tutarındaki kısmının iptaline, 367.350,04 TL'lik ecrimisil bedeli istenilmesi yönündeki kısmı yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesince; usul hukukunun en temel ilkelerinden biri olan "taleple bağlılık" ilkesi uyarınca, idari yargı mercilerinde açılan davalarda; İdare Mahkemelerinin, davacının istemi ile bağlı olduğu, istemi genişletecek veya daraltacak biçimde karar verilemeyeceği, ecrimisil bedeli istenilmesine ilişkin 20/08/2015 tarihli ecrimisil ihbarnamesi ile 21/10/2015 tarihli ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istemiyle dava açıldığı halde, Mahkemece sadece idarece 20/08/2015 tarihli ecrimisil ihbarnamesinin iptali istemi hakkında karar verildiği, söz konusu ihbarnameye yapılan itiraz üzerine düzenlenen ve nihai işlem olan 21/10/2015 tarihli ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istemi hakkında inceleme yapılmadığı ve hüküm kurulmadığı anlaşıldığından, davacının tüm talepleri karşılanmaksızın eksik olarak verilen kararda bu yönüyle hukuki isabet görülmediği belirtilerek, taraflarca yapılan istinaf istemlerinin kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI : İstinaf Mahkemesince işin esası hakkında karar vermesi gerektiği, 2577 sayılı Kanun'un 45. maddesinin 5. fıkrası uyarınca İdare Mahkemesi kararı kaldırılarak dosyanın Mahkemesine gönderilmesinin Kanun'a aykırı olduğu, ecrimisile konu edilen alanın hukuki ilişkiye dayanılarak kullanıldığı, işgalci olmadığı, bilirkişi raporunun eksik ve hatalı olduğu, sözleşme gereği ödeme yapıldığı, büfe gölgeliği olarak 414 m²'lik alanın kapalı alana dahil edilemeyeceği ileri sürülmektedir.
TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI : Her iki ecrimisil ihbarnamenin konusunun ve bedelinin aynı olduğu, Mahkemesince bedel üzerinden hüküm kurulduğu, 30.440 m² alanın kullanıldığı, emsal kiranın m² birim bedelinin 25 TL olarak kullanılması ve İstinaf Mahkemesince işin esasına girilerek davanın reddine karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
DAVACININ SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
DAVALININ SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin kabulü ile Bölge İdare Mahkemsi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinde, idare ve vergi mahkemelerinin kararlarına karşı, başka kanunlarda farklı bir kanun yolu öngörülmüş olsa dahi, mahkemenin bulunduğu yargı çevresindeki bölge idare mahkemesine, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde istinaf yoluna başvurulabileceği, aynı maddenin 3. fıkrasında, bölge idare mahkemesinin, yaptığı inceleme sonunda ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulursa istinaf başvurusunun reddine karar vereceği, karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise gerekli düzeltmeyi yaparak aynı kararı vereceği, 4. fıkrasında, bölge idare mahkemesinin ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vereceği ve bu halde bölge idare mahkemesinin işin esası hakkında yeniden bir karar vereceği, 5. fıkrasında ise, bölge idare mahkemesinin, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunu haklı bulduğu, davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması hallerinde, istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vererek dosyayı ilgili mahkemeye göndereceği ve bölge idare mahkemesinin bu fıkra uyarınca verilen kararlarının kesin olduğu kuralına yer verilmiştir.
2577 sayılı Kanun'un 45. maddesini değiştiren 28/06/2014 tarih ve 29044 sayılı Resmî Gazete'de yayınlanan 6545 sayılı Türk Ceza Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 19. maddesinin gerekçesinde, "...Bölge idare mahkemesi, yaptığı inceleme sonunda ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulursa istinaf başvurusunun reddine karar verecektir. Karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise gerekli düzeltmeyi yapacak ve yine istinaf başvurusunun reddine karar verecektir. Bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verecektir. Bu hâlde bölge idare mahkemesi işin esasına girecek ve esas hakkında yeniden bir karar verecektir. İşin esasına girilerek yapılacak inceleme sırasında ihtiyaç duyulması hâlinde kararı veren mahkeme veya başka bir yer idare ya da vergi mahkemesi istinabe olunabilecektir. Bu durumda, istinabe olunan mahkeme gerekli işlemleri öncelikle ve ivedilikle yerine getirir. Yukarıda belirtildiği gibi istinaf incelemesinde kural, ilk derece mahkemesince verilen kararda tespit edilen maddi veya hukuki eksikliklerin istinaf mercii tarafından tamamlanarak nihai kararın da istinaf mercii tarafından verilmesidir. Ancak bu kuralın bir istisnası söz konusudur. Şayet ilk derece mahkemesinin 2577 sayılı Kanun'un 14. ve 15. maddeleri uyarınca ilk inceleme üzerine vermiş olduğu bir karara karşı istinaf başvurusu yapılmış ve istinaf mercii bu başvuruyu haklı görmüş ise, istinaf mercii bu kararı bozacak ve dosyayı kararı veren mahkemeye geri gönderecektir. Bunun gibi, ilk derece mahkemesindeki davaya görevsiz ya da yetkisiz mahkeme tarafından yahut reddedilmiş ya da yasaklanmış hakim tarafından bakılmış olması hâlinde de, istinaf mercii kararı bozmak suretiyle dosyayı geri gönderecektir. Bölge idare mahkemesinin bu kararları kesindir..." açıklamalarına yer verilmiştir.
Söz konusu düzenlemeler dikkate alındığında istinaf merciinin, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulursa istinaf başvurusunun reddine, aksi hâlde ise kararın kaldırılmasına karar vermesi, istinaf mercii tarafından ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verildiği durumlarda ise kural olarak, mahkeme kararında tespit edilen maddî veya hukukî eksiklikler tamamlanarak nihaî karar verilmesi gerekmektedir. İstisnaî olarak da, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunu haklı bulduğu, davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakıldığı hallerde ise dosyayı ilgili mahkemeye göndereceği açıktır.
Yukarıda yer verilen açıklamalar bir arada değerlendirildiğinde, bölge idare mahkemelerinin, sadece ilk derece mahkemelerinin ilk inceleme üzerine verdikleri kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunu haklı bulması veya davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması hallerinde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vererek dosyayı ilgili mahkemeye gönderebileceği, bunun dışındaki hallerde ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vererek ve karardaki maddi veya hukuki eksiklikleri de gidererek işin esası hakkında yeniden bir karar vermesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlık konusu olayda da, ilk derece Mahkemesi tarafından ilk inceleme üzerine verilmiş bir karar olmadığından veya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış bir dava bulunmadığından, Bölge İdare Mahkemesince dava konusu ecrimisil ihbarnamesi ile ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin hukuka uygunluğu yönünden bir inceleme yapılarak karar verilmesi gerekirken aksi yöndeki İdare Dava Dairesi kararında hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz istemlerinin kabulüne,
2. Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin .. tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 29/04/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.