T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2023/5048
Karar No : 2023/6608
GÖNDERME KARARI
... vekili Av. ... tarafından Diyarbakır ili, Sur ilçesi, ... Mahallesi, ... ada ... parselde bulunan davacı adına kayıtlı taşınmaz hakkında ... İdare Mahkemesinin E.... sayılı dosyasında açılan davanın sonucu beklenilmeden ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin E.... esasına kayıtlı dosyasıyla bedel tespiti suretiyle taşınmazın kamulaştırılmasına ilişkin işlemin; Sur ilçesinde meydana gelen terör olayları sebebiyle çoğunluğu yakılıp yıkılan taşınmazlar yönünden 26/03/2016 tarihli Bakanlar Kurulu Kararıyla acele kamulaştırma kararı alındığı, birçok kişinin davalı idareyle uzlaşma yoluna giderek kamulaştırma bedelini aldığı, davacının ise davalı idarenin seçeneklerini reddederek yerinde konut talebinde bulunduğu, yerinde konut talebiyle davalı idareyle sözleşme imzalayan davacının konutunun kendisine teslim edilmesini beklerken davalı idarece Acele Kamulaştırma konu başlıklı ... tarihli, ... sayılı işlemi ile yerinde konut yada iş yeri yapılmayacağı, uzlaşma sağlanmayan taşınmazlar yönünden 25/03/2016 tarih ve 29664 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Bakanlar Kurulu Kararı gereği acele kamulaştırmaya konu edileceğinin bildirdiği, ... tarihli, ... sayılı işleme karşı ... İdare Mahkemesinin E.... sayılı dosyasında iptal davası açıldığı, dosyanın derdest olduğu, benzer nitelikte diğer başka davacılar için açılan davalarda lehlerine kararlar alındığı, kamulaştırma işlemlerinin usule uygun yapılmadığı gerekçesiyle iptal kararları verildiği, taşınmazın bedel tespiti suretiyle kamulaştırılmasına işleminin iptali ve yürütmesinin durdurulması istemiyle Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'na karşı açılan davanın; ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla görev yönünden reddi ile Danıştaya gönderilmesi üzerine, dosya hakkında işin gereği görüşüldü:
2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunun 5. maddesinde; idare mahkemelerinin, vergi mahkemelerinin görevine giren davalar ve ilk derecede Danıştayda çözümlenecek olanlar dışındaki dava ve işlerden kaynaklanan uyuşmazlıkları çözümleyeceği belirtilmiştir.
2575 sayılı Danıştay Kanununun 24. maddesinde; "1. Danıştay ilk derece mahkemesi olarak; a) (Değişik: 2/7/2018-KHK-703/184 md.) Cumhurbaşkanı kararlarına, b) Değişik: 2/7/2018-KHK-703/184 md.) Cumhurbaşkanınca çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri dışındaki düzenleyici işlemlere, c) (Değişik: 02/07/2012-6352/45 md.) Bakanlıklar ile kamu kuruluşları veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarınca çıkarılan ve ülke çapında uygulanacak düzenleyici işlemlere, d) Danıştay İdari Dairesince veya İdari İşler Kurulunca verilen kararlar üzerine uygulanan eylem ve işlemlere, e) Birden çok idare veya vergi mahkemesinin yetki alanına giren işlere, f) Danıştay Yüksek Disiplin Kurulu kararları ile bu Kurulun görev alanı ile ilgili Danıştay Başkanlığı işlemlerine karşı açılacak iptal ve tam yargı davaları ile tahkim yolu öngörülmeyen kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan idari davaları karara bağlar." hükmü yer almaktadır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 34. maddesinde ise; imar, kamulaştırma, yıkım, işgal, tahsis, ruhsat ve iskan gibi taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasında veya bunlara bağlı her türlü haklara veya kamu mallarına ilişkin idari davalarda yetkili mahkemenin taşınmaz malların bulunduğu yerdeki idare mahkemesi olduğu belirtilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; davacıya ait taşınmaz hakkında ... İdare Mahkemesinin E.... sayılı dosyasında açılan davanın sonucu beklenilmeden ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin E.... esasına kayıtlı dosyasıyla bedel tespiti suretiyle taşınmazın kamulaştırılmasına ilişkin işlemin iptali ve yürütmenin durdurulmasının istenildiği, bunun üzerine Mahkemesince, dava konusu taşınmazın acele kamulaştırılmasına ilişkin işlemin iptalinin istenildiği,, 25/03/2016 tarihli, 29664 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan (mülga) Bakanlar Kurulunun ... tarihli, ... sayılı kararıyla dava konusu taşınmazın kamulaştırıldığı, Bakanlar Kurulu Kararına karşı açılan davanın da ilk derece yargı yeri olarak Danıştaya gönderilmesi gerektiği gerekçesi ve ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, davanın görev yönünden reddine karar verildiği görülmektedir.
He ne kadar Mahkemesince; davacıya ait taşınmazın acele kamulaştırılmasına ilişkin 25/03/2016 tarihli, 29664 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan (mülga) Bakanlar Kurulunun 21/03/2016 tarihli, 8659 sayılı kararına karşı dava açıldığı belirtilerek dosya Dairemize gönderilmiş ise de, dava dilekçesinde acele kamulaştırma işleminin iptaline ilişkin bir ibarenin bulunmadığı, Dairemizin E:2023/4075 sayılı ve E:2023/4076 sayılı dosyalarının davacıları tarafından da belirtildiği üzere, davacıların bu davaları açmaktaki amaçlarının acele kamulaştırma kararının iptali istemi olduğu şeklinde bir ifadenin dilekçelerde yer almadığı görülmektedir.
Bu durumda; yukarıda yer alan mevzuat hükümleri uyarınca, bakılan davanın, yukarıda yer verilen haliyle 2575 sayılı Kanunun 24. maddesinde Danıştayın ilk derece mahkemesi olarak karara bağlayacağı davalardan olmadığı, 2577 sayılı Kanunun 34. maddesi uyarınca uyuşmazlığa konu taşınmazın bulunduğu Diyarbakır İlinin idari yargı yetkisi bakımından bağlı olduğu Diyarbakır İdare Mahkemesinin davanın görüm ve çözümünde görevli ve yetkili olduğu, davacının, bakılmakta olan davayı açmaktaki iradesinin tam olarak anlaşılamaması durumunda dilekçe ret kararı verilerek, davacının iptalini istediği işlem/işlemler netleştirilmek suretiyle yargılama yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 15. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca davanın görev yönünden reddine, dava dosyasının davayı çözümlemeye görevli ve yetkili olan Diyarbakır İdare Mahkemesine gönderilmesine, 12/07/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.