T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2023/5055
Karar No : 2023/4575
YETKİLİ YARGI YERİNİN BELİRLENMESİ KARARI
İran uyruklu davacı … vekili Av. … tarafından, müvekkilinin uluslararası koruma başvurusunun reddine ilişkin Denizli Valiliği İl Göç İdaresi Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işleminin iptali istemiyle Denizli Valiliğine karşı açılan davada; Denizli İdare Mahkemesince verilen, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde Ankara İdare Mahkemesinin yetkili olduğuna ilişkin 08/06/2023 tarih ve E:2023/1108, K:2023/1402 sayılı karar ile Ankara 1. İdare Mahkemesince verilen, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde Denizli İdare Mahkemesinin yetkili olduğuna ilişkin 11/08/2023 tarih ve E:2023/3778, K:2023/3052 sayılı karar üzerine ortaya çıkan yetki uyuşmazlığına ilişkin dosya, 2577 sayılı Kanun'un 43. maddesi uyarınca incelenerek gereği görüşüldü:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 32. maddesinin 1. fıkrasında, göreve ilişkin hükümler saklı kalmak şartıyla bu Kanun'da veya özel kanunlarda yetkili idare mahkemesinin gösterilmemiş olması halinde, yetkili idare mahkemesinin, dava konusu idari işlemi veya idari sözleşmeyi yapan idari mercinin bulunduğu yerdeki idare mahkemesi olduğu kurala bağlanmıştır.
6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun "Uluslararası Koruma" başlıklı üçüncü kısmında bulunan "Başvuru" başlıklı 65. maddesinde,
"(1) Uluslararası koruma başvuruları valiliklere bizzat yapılır.
(2) ... Başvuruyla ilgili işlemler valilikçe yürütülür." hükmü;
"Karar" başlıklı 78. maddesinin 1. fıkrasında,
"Uluslararası koruma başvuruları, kayıt tarihinden itibaren en geç altı ay içinde Genel Müdürlükçe sonuçlandırılır. Kararın bu süre içerisinde verilememesi hâlinde başvuru sahibi bilgilendirilir. Genel Müdürlük bu yetkilerini valiliklere devredebilir." hükmü;
"İdari itiraz ve yargı yolu" başlıklı 80. maddesinde,
"(1) Bu Kısımda yazılı hükümler uyarınca alınan kararlara karşı idari itiraz ve yargı yoluna başvurulduğunda aşağıdaki hükümler uygulanır:
a) İlgili kişi veya yasal temsilcisi ya da avukatı tarafından kararın tebliğinden itibaren on gün içinde Uluslararası Koruma Değerlendirme Komisyonuna itiraz edilebilir. Ancak 68 inci, 72 nci ve 79 uncu maddelere göre verilen kararlara karşı sadece yargı yoluna başvurulabilir.
b) İdari itiraz sonucu alınan karar, ilgiliye veya yasal temsilcisine ya da avukatına tebliğ edilir. Kararın olumsuz olması hâlinde, ilgili kişi bir avukat tarafından temsil edilmiyorsa kararın sonucu, itiraz usulleri ve süreleri hakkında kendisi veya yasal temsilcisi bilgilendirilir.
c) Bakanlık, verilen kararlara karşı yapılan idari itiraz usullerini düzenleyebilir.
ç) 68 inci maddede düzenlenen yargı yolu hariç olmak üzere, 72 nci ve 79 uncu maddeler çerçevesinde alınan kararlara karşı, kararın tebliğinden itibaren on beş gün, alınan diğer idari karar ve işlemlere karşı kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde, ilgili kişi veya yasal temsilcisi ya da avukatı tarafından yetkili idare mahkemesine başvurulabilir.
d) 72 nci ve 79 uncu maddeler çerçevesinde mahkemeye yapılan başvurular on beş gün içinde sonuçlandırılır. Mahkemenin bu konuda vermiş olduğu karar kesindir.
e) İtiraz veya yargılama süreci sonuçlanıncaya kadar ilgili kişinin ülkede kalışına izin verilir." hükmü yer almaktadır.
Dava dosyasının incelenmesinden; İran uyruklu olan davacı tarafından yapılan uluslararası koruma başvurusunun Denizli Valiliği İl Göç İdaresi Müdürlüğünün 30/06/2021 tarih ve 5409248.110.5 sayılı işlemiyle reddedildiği, davacı tarafından anılan işleme karşı itiraz başvurusunda bulunduğu, itiraz başvurusunun Uluslararası Koruma Değerlendirme Komisyonunca reddedildiği ve söz konusu Valilik işlemi ve Komisyon kararı kendisine tebliğ edilen davacı tarafından Denizli Valiliği işlemine karşı Denizli İdare Mahkemesinde bakılan davanın açıldığı, davaya ait dilekçenin konu ve sonuç bölümlerinde, Denizli Valiliği İl Göç İdaresi Müdürlüğünü işleminin iptalinin istenildiği, dava dilekçesinin içerisinde de ayrıntılı olarak uluslararası koruma başvurusunun reddine ilişkin işleme karşı hukuka aykırılık sebeplerinin ileri sürüldüğü anlaşılmıştır.
Bu durumda, yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca davacının Uluslararası Koruma Değerlendirme Komisyonuna başvurmak ile doğrudan Valilik işlemine karşı dava açmak arasında seçme hakkının bulunduğu, davacının uluslararası koruma talebinin reddine ilişkin işleme karşı 6458 sayılı Kanun'da seçimlik bir hak olarak tanımlanan itiraz başvurusunda bulunmuş olmasının, Valilik işlemine dava açamayacağı şeklinde yorumlanamayacağı, idari sürecin tamamlanmasından sonra açılan davada iptale konu edilen işlemin de Denizli Valiliği İl Göç İdaresi Müdürlüğününün işlemi olduğu dikkate alındığında, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde 2577 sayılı Kanun'un yukarıda aktarılan 32. maddesinin 1. fıkrası uyarınca davaya konu edilen işlemi tesis eden idarenin bulunduğu yer mahkemesi olan Denizli İdare Mahkemesinin yetkili olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde Denizli İdare Mahkemesinin yetkili olduğuna, dosyanın Denizli İdare Mahkemesine gönderilmesine, kararın Ankara 1. İdare Mahkemesine ve taraflara bildirilmesine, 19/09/2023 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.