T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/5281
Karar No : 2024/2636
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Valiliği (E-Tebligat)
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin .. tarih ve E:.., K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İzmir ili, Narlıdere ilçesi, … Mahallesi, Kale Ovası mevkiinde bulunan ve tapunun … pafta, … ada ve … sayılı parselinde kayıtlı tamamı hazineye ait 5.465,00 m² yüzölçümlü taşınmazın 5.405,00 m²'sinin 10/01/2013-09/01/2018 tarihleri arasında davacı tarafından narenciye bahçesi olarak kullanılmak suretiyle fuzulen işgal edildiği gerekçesiyle 418.029,66 TL ecrimisil istenilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:.., K:… sayılı kararda; daha önce davacı tarafından anılan taşınmazın 20/01/2007-19/01/2012 tarihleri arasında işgali nedeniyle 185.230,00 TL ecrimisil tahakkukuna dair … tarih ve … sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istemiyle açılmış olan … İdare Mahkemesinin E:… sayılı dosyasında mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen bilirkişi raporu hükme esas alınarak … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:.., K:… sayılı kararı ile yeniden değerleme oranları esas alınarak 2005 yılı için hesaplanan ecrimisil birim bedeline göre belirlenen ecrimisil bedeli hesaplanarak uyuşmazlığın çözümünde, hak ve nesafet kurallarına uygun olacağı sonucuna varılarak davacıdan 25.890,00-TL ecrimisil istenebileceği dolayısıyla, dava konusu işlemin 25.890,00 TL'lik kısmı yönünden davanın reddine, bu miktarı aşan 159.340,00 TL'lik kısmının iptaline karar verildiğinin görüldüğü, anılan kararın bakılan davada ecrimisil hesaplamaya yeterli görüldüğü, dolayısıyla 2011 yılı için bulunan birim bedeline yeniden değerleme oranları uygulanmak suretiyle 5.405,00 m² üzerinden yapılan hesaplama sonucunda sırasıyla 2013 yılı için 7.265,41 TL, 2014 yılı için 7.763,65 TL, 2015 yılı için 8.548,55 TL, 2016 yılı için 9.025,56 TL, 2017 yılı için 9.371,24 TL, 2018 yılı için 264,51 TL olmak üzere toplam ecrimisil bedelinin 42.238,91 TL olarak hesaplandığı, 10/01/2013-09/01/2018 tarihleri arasında fuzulen işgali nedeniyle davacıdan istenebilecek ecrimisil bedelinin 42.238,91 TL olması gerektiği dikkate alınarak, ecrimisil bedelinin bu miktarı aşan 375.790,750 TL'lik kısmında hukuka uygunluk, 42.238,91 TL'lik kısmında ise hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin 375.790,750 TL'ye ilişkin kısmının iptaline, 42.238,91 TL'lik kısmı yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Ecrimisil bedelinin dört yılda bir güncellenen emlak vergisi m² birim bedelinin dikkate alınarak hesaplanması gerektiği, Mahkemesince 2005 yılı birim bedeline yeniden değerlendirme oranı uygulanmak suretiyle aleyhe hesaplama yapılmak suretiyle verilen kararın iptale ilişkin kısmının usul ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 75. maddesinde, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir.
Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesinde, "ecrimisil", Hazine taşınmazının, İdarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle, İdarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın İdarece talep edilen tazminatı; "fuzuli şagil" ise, kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, Hazine taşınmazının zilyetliğini, yetkili idarenin izni dışında eline geçiren, elinde tutan veya her ne şekilde olursa olsun bu malı kullanan veya tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişiler olarak tanımlanmıştır.
Anılan Yönetmelik hükümlerine dayanılarak çıkarılan 20/08/2011 tarih ve 28031 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmak suretiyle 20/08/2011 tarihinde yürürlüğe giren 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin Tespit ve Takdir Edilmesi" başlıklı 5. maddesinin 3. fıkrasında, "Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde; tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan; belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilir." düzenlemesi yer almıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesi ile "bilirkişi" konusunda atıfta bulunulan 6100 sayılı Kanun'un 266. maddesinde, "Mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir" hükmü yer almaktadır.
Dosyanın incelenmesinden, davalı idarece 19/01/2018 tarihli Ecrimisil Kıymet Takdir Kararıyla, tarımsal amaçlı kullanım olduğundan taşınmazın emlak vergi değerinin %1,5'ine göre, 2018 yılı için 20,175 TL/m² olarak belirleme yapılarak geriye doğru yeniden değerlendirme oranı uygulanmak suretiyle 2013 yılı için 13,531 TL/m², 2014 yılı için 14,084 TL/m², 2015 yılı için 15,668 TL/m², 2016 yılı için 16,594 TL/m² ve 2017 yılı için 17,255 TL/m² bedel üzerinden, 10/01/2013-09/01/2018 tarihleri arasındaki dönem için toplam 418.029,66 TL ecrimisil takdir edildiği anlaşılmıştır.
Uyuşmazlığın çözümünde dayanak alınan … tarih ve … sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istemiyle ... İdare Mahkemesinin E:… sayılı dosyasında açılan davada, mahkemece yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen ve bu dosyada da hükme esas alınan raporda ise; davalı idarenin önceki dönemde 2005 yılı için belirlediği 0,73 TL/ m2 birim bedelin emsal alınmasının daha doğru olacağının kabulü ile yeniden değerlendirme oranı kullanılarak yıllar itibarıyla ecrimisil bedelleri belirlendiğinde dava konusu taşınmazın kesinleşmiş önceki dönem ecrimisil bedeli emsal ve esas alındığı, davalı idarenin 2006 yılı için belirlediği 2,5178 TL/m2 birim bedeli esas alınarak yeniden değerleme oranları kullanmaksızın hesapladığı, söz konusu birim bedele göre hesaplama yapmak gerekirse, yıllara göre yeniden değerleme oranları kullanarak belirlenen toplam ecrimisil değerinin belirlenmesi gerektiği görüşünün hükme esas alınarak, yeniden değerleme oranları kullanılmak suretiyle 2005 yılı için elde edilen ecrimisil birim bedeline göre hesaplama yapıldığı görülmektedir.
Dava konusu taşınmazın önceki ecrimisil istenen dönemi olan 20/01/2007-19/01/2012 tarihleri arasında fuzulen işgal edildiğinden bahisle 185.230,00 TL ecrimisil istenilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı ecrimisil ihbarnamesine karşı açılan davada; ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla, bilirkişi heyetince taşınmazın işgal dönemindeki fiili durumuna göre işgal edenin elde ettiği yarar da dikkate alınarak yeniden değerlendirme oranları kullanılmak suretiyle 2005 yılı için elde edilen ecrimisil birim bedeline göre belirlenen ecrimisil bedeli hükme esas alınarak, dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin 25.890,00 TL'lik kısmı yönünden davanın reddine, 159.340,00 TL'lik kısmının iptaline karar verilmiş olup, bu karar davalı idare tarafından temyiz edilmesi üzerine Danıştay Dördüncü Dairesinin 01/04/2024 tarih ve E:2023/9264, K:2024/2259 sayılı kararıyla onanmıştır.
İşgal nedeniyle alınan bir tazminat olan ecrimisilin tutarının hesaplanmasında; taşınmazın mevkii, kullanım şekli, elde edilen gelir, altyapı, ulaşım kolaylığı, varsa önceki dönem kira ve emsal ecrimisil bedelleri gibi tüm faktörlerin etkili olduğu, ayrıca Milli Emlak Genel Tebliği (336 Sıra No)'nun 5. maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan, belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım amaçlı kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin %1,5'inden az olmamak üzere, ecrimisil tespit ve takdir edileceği düzenlemesi ile emsal ecrimisil ve kira bedellerinin de dikkate alınması gerektiği kuşkusuzdur.
Bu durumda; İdare Mahkemesince, dava konusu taşınmazın tarımsal amaçlı kullanıldığı göz önünde bulundurularak, gerek duyulması halinde mahallinde keşif yapılmak suretiyle bilirkişilerden rapor alınıp, taşınmazın emlak vergi değerinin %1,5'inden de az olmayacak şekilde hesaplama yapılarak bir karar verilmesi gerekirken, hatalı değerlendirmeye dayalı olarak verilen Mahkeme kararının iptaline yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:.., K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 29/04/2024 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.