T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/5313
Karar No : 2024/2762
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Valiliği
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : … Tarım Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. …
MÜDAHİL (DAVACI YANINDA) : … Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Yalova İli, Bahçelievler Mahallesi, … Çiftliği mevkiinde bulunan … ada … parsel sayılı hazineye ait taşınmazın 7.952,59 m² si üzerinde iç ve dış mekan süs bitkisi yetiştirmek üzere tarımsal amaçlı üretim tesisi kurmak suretiyle 28/05/2014-17/08/2017 tarihleri arasında fuzulen işgal edildiğinden bahisle 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75'inci maddesi uyarınca 154.746,95-TL ecrimisil bedeli tahakkuk ettirilmesine ilişkin Yalova Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı ecrimisil ihbarnamesinin ve bu işleme yapılan itiraz üzerine düzenlenen … tarih ve … sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin, ve aynı yerde ayrıca 2.480,18m² si üzerinde iç ve dış mekan süs bitkisi yetiştirmek ve pazarlamak suretiyle ticari amaçlı olarak 28.05.2014-17.08.2017 tarihleri arasında fuzulen işgal edildiğinden bahisle tesis edilen 25.623,39-TL ecrimisil istenilmesine ilişkin Yalova Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işleme karşı yapılan itirazın reddi üzerine düzenlenen … tarih ve … sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; Mahkemelerince yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesi düzenlenen bilirkişi raporunda mülkiyeti hazineye ait taşınmazın 28/05/2014 ve 17/08/2017 tarihleri arasındaki işgal sebebiyle … tarih ve … sayılı 154.746,95-TL tutarlı ecrimisil bedelinin, taşınmazın emsal kira bedeli ve ecrimisiller dikkate alınmak suretiyle hesaplanan 22.190,49-TL'lik kısmının hukuka uygun olarak tespit ve takdir edildiği, dava konusu işlemin 22.190,49-TL'lik kısmında hukuka aykırılık, bu tutarı aşan 132.556,46-TL'lik kısmında ise hukuka uyarlık bulunmadığı, davanın; davacıdan 25.623,39-TL ecrimisil istenilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesi yönünden incelenmesinden ise; taşınmazın emsal kira bedeli ve ecrimisiller dikkate alınmak suretiyle hesaplanan 6.920,98-TL'lik kısmının hukuka uygun olarak tespit ve takdir edildiği anlaşıldığından, dava konusu işlemin 6.920,98-TL'lik kısmında hukuka aykırılık, bu tutarı aşan 18.702,41-TL'lik kısmında ise hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Belirtilen gerekçelerle; davacıdan 154.746,95-TL ecrimisil istenilmesine ilişkin 25/08/2017 tarih ve 5810 sayılı işleme karşı yapılan itirazın reddine dair … tarih ve … sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin 132.556,46-TL'ye ilişkin kısmının iptaline, 22.190,49-TL'lik kısmı yönünden ise davanın reddine, davacıdan 25.623,39-TL ecrimisil istenilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı işleme karşı yapılan itirazın reddine dair … tarih ve … sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin 18.702,41-TL'ye ilişkin kısmının iptaline, 6.920,98-TL'lik kısmı yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından, ecrimisil hesabında idarelerince esas alınan usulün 336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliğinin 5/3. maddesi olduğu, bu şekilde yapılmasının mevzuata uygun olduğu, bilirkişi tarafından yapılan hesaplamanın ise gerçeği yansıtmadığı gibi hesaplama yönteminin de hatalı olduğu, bilirkişi tarafından emsal kiralama olarak gösterilen TİGEM ile yapılan kira sözleşmelerinin de yine gerçeği yansıtmadığı ve yargılama aşamasında olduğu, kararın işlemin iptaline ilişkin kısmının hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir. ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
Davacı yanında davaya katılan müdahil tarafından temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun, dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan haliyle 75. maddesinin 1. fıkrasında; "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9. maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik'in 85. maddesinin 2. fıkrasında; "...ecrimisilin tespit ve takdirinde; İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur. İşgalin şekli, Hazine taşınmazının konumu ve taşınmazdan elde edilen gelir gibi unsurlar itibariyle asgari ecrimisil tutarlarını belirlemeye Bakanlık yetkilidir..." hükmüne; 5. fıkrasında; "Bakanlık, uygulamada birliği sağlamak amacıyla, ecrimisilin tespit ve takdirine ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkilidir." hükmüne yer verilmiştir.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75 ve Geçici 3'üncü maddeleri ile 19/06/2007 günlü, 26557 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 01/07/2007 tarihinde yürürlüğe giren Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik hükümlerine dayanılarak hazırlanan, 20/08/2011 günlü, 28031 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin Tespit ve Takdir Edilmesi" başlıklı 5. maddesinin 3. fıkrasında; Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde; tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan; belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edileceği; 5. fıkrasında, emlak vergisine esas asgari metrekare birim değeri belirlenmemiş olan yerler için, birim değeri belirlenen en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas metre kare birim değerinin dikkate alınacağı; 10. fıkrasında, ecrimisilin tespit ve takdirinde, İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı gelir elde edilip edilmediği gibi hususların göz önünde bulundurulacağı; 11. fıkrasında, ecrimisil tespit ve takdir edilirken, Hazine taşınmazının değerini etkileyebilecek; imar durumu, yüzölçümü, niteliği, verimi (tarım arazilerinde), alt yapı hizmetlerinden yararlanıp yararlanmadığı, konumu, taşınmazın kullanım şekli ve işgalden dolayı gelir elde edilip edilmediği gibi her türlü ölçütlerin dikkate alınacağı; 12. fıkrasında da; aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurların göz önünde bulundurulacağı düzenlemelerine yer verilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden; dava konusu işlemlere esas 17/08/2017 tarihli ecrimisil kıymet takdir kararında "tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan; belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edileceği.." hükmü uyarınca işgal edilen alanın bir kısmının tarım dışı ticari amaçla bir kısmının da tarımsal amaçlı kullanıldığı, Yalova Belediyesinden alınan … tarih ve … sayılı yazılarında belirtilen 2017 yılı 225,00-TL/m² emlak beyan değeri ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar gözönünde bulundurularak, işgal edilen 7.952,59 m² için (tarım dışı ticari olarak kullanılan) emlak birim değerinin %3'ü, 2.480,18 m²(tarımsal amaçlı kullanım) için %1,5'u üzerinden birim bedel belirlenmek suretiyle hesaplandığı ve 154.746,95-TL ve 25.623,39-TL olmak üzere ecrimisil tahakkuk ettirildiği, İdare Mahkemesince yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi düzenlenen bilirkişi raporunda ise; taşınmazdan elde edilecek kira geliri karşılığı olan gelire göre m2 birim bedeli belirlendiği ve işgal edilen alan üzerinden hesaplanmak suretiyle 7.952,59 m² için 22.190,49-TL ve 2.480,18 m² için 6.920,98-TL olmak üzere hesaplama yapıldığı, bu hesaplama uyarınca İdare Mahkemesince dava konusu işlemin kısmen iptaline, kısmen de davanın reddine karar verildiği görülmektedir.
Bu durumda; işgal edilen dönemler için belirlenen m2 emlak vergi değerinin 336 sıra nolu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5. maddesinin 3. fıkrasına aykırı şekilde taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin % 3'ü ve tarımsal alanda %1,5'una isabet eden bedelden az olarak belirlenen değer üzerinden hükmedilen temyize konu İdare Dava Dairesi kararının iptale ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının iptale ilişkin kısmının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 06/05/2024 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.