T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/5317
Karar No : 2024/2308
TEMYİZ EDEN TARAFLAR : 1- …
VEKİLİ: Av. …
2- … Valiliği (E-Tebligat)
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek taraflarca aleyhlerine olan hüküm fıkralarının bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Kocaeli İli, Çayırova İlçesi, ... Köyü, … ada, … parsel sayılı Hazinenin hüküm ve tasarrufu altındaki 14.703,44 m² yüzölçümlü taşınmazın Ecrimisil Düzeltme Komisyonunun … tarih ve … sayılı kararında belirtildiği üzere "2011 ve 2012 yıllarında 7.183,00 m², 2013 ve sonraki yıllarda 8.921,00 m²'lik alanda seracılık faaliyeti (süs çiçeği ve fidanlık) yapılmak suretiyle" fuzulen işgal edildiğinden bahisle 07/09/2011-06/09/2016 tarihleri arasındaki dönem için belirlenen 440.826,28-TL ecrimisil bedelinin tahsili amacıyla düzenlenen … tarih ve … sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dosyadaki bilgi ve belgeler ile yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonrasında hazırlanan bilirkişi raporlarının birlikte değerlendirilmesi neticesinde, söz konusu taşınmazın işgal edilen 07/09/2011-06/09/2016 dönemine ilişkin olarak toplam 426.683,42-TL ecrimisil bedeli hesaplanması nedeniyle, ecrimisil bedeli olarak 440.826,28-TL tahakkuk ettirilmesine ilişkin 17/03/2017 tarih ve 6628 sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin 426.683,42-TL'lik kısmında hukuka aykırılık görülmemiş olup, fazladan tahakkuk ettirilen 14.142,86-TL ecrimisil bedelinde ise hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabul, kısmen reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
Davacı tarafından, ecrimisile konu taşınmazın daha önce tarla vasfında olduğu, hazineyle müşterek malik olduğu, bu dönemde sera benzeri yapılar yaptığı, 2010 yılında imar uygulaması neticesinde hazinenin payı ayrılarak onun mülkiyetinde bırakıldığı, 2016 yılı itibarıyla oradaki yapıları kullanmak amacıyla idareye başvuru yapıldığı, ecrimisil istenilen dönemde ise taşınmazın kullanılmadığı, kullananların açık ve net olarak tespit edilmeden ecrimisil bedeli tahakkuk ettirilmesinin hukuka aykırı olduğu, ecrimisil hesabının mevzuata uygun yapılmadığı, emsal araştırılmasının gerçekçi olarak yapılmadığı, bu nedenle temyize konu kararın redde yönelik kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı İdare tarafından, işgal edilen alanın tel ile çevrili olduğu, bilirkişi raporunda işlevsel olmadığı belirtilerek ecrimisil hesabına dahil edilmeyen alanın da tel ile çevrili alanda kaldığı, işgal alanına dair tespitlerin gerçeğe uygun olduğu, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek temyize konu kararın iptale ilişkin kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
Davacının temyiz istemi yönünden yapılan incelemede;
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan haliyle 75. maddesinde, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz.'' hükmü yer almaktadır.
Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelikin 85. maddesinin 1. fıkrasında, "Hazine taşınmazlarının kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde, tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde "Taşınmaz Tespit Tutanağı"na dayanılarak, tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere bedel tespit komisyonunca ecrimisil tespit ve takdir edilir" hükmü; aynı maddenin 2. fıkrasında ise, "Ecrimisilin tespit ve takdirinde; İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur. İşgalin şekli, Hazine taşınmazının konumu ve taşınmazdan elde edilen gelir gibi unsurlar itibariyle asgari ecrimisil tutarlarını belirlemeye Bakanlık yetkilidir" düzenlemesine yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, davalı idarece 06/02/2017 tarihinde mahalline yapılan tespit sonucunda mülkiyeti hazineye ait taşınmazda seracılık faaliyet yapmak suretiyle 07/09/2011-31/12/2012 tarihleri arasında 7.183,00m2, 01/01/2013-06/09/2016 tarihleri arasında ise 8.921,00m2'sinin davacı tarafından işgal edildiği, … tarih ve … sayılı Ecrimisil Düzeltme Komisyon Kararıyla, 2011 yılı için 8,36 TL/m², 2012 yılı için 9,21 TL/m², 2013 yılı için 9,93 TL/m², 2014 yılı için 10,32 TL/m², 2015 yılı için 11,37 TL/m² ve 2016 yılı için 12,00 TL/m² bedel üzerinden, işgal edilen dönemler için toplam 440.826,28-TL ecrimisil takdir edildiği, İdare Mahkemesince yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen ve karara dayanak alınan bilirkişi raporunda ise; taşınmazın 07/09/2011-31/12/2012 tarihleri arasında 6.805,00m2, 01/01/2013-06/09/2016 tarihleri arasında ise 8.508,00m2'sinin davacı tarafından işgal edildiği, "taşınmazın bulunduğu civarda emlak piyasasında yapılan araştırmada, birim kira bedelinin 2011 yılı için 8,00-9,00 TL/m² olacağı kanaatine varılıp ortalaması alınmak suretiyle 2011 yılı için 8,50-TL/m², olduğu sonraki yıllar için ise; Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) değişim oranlarında artırım yapılarak 2012 yılı için 9,44 TL/m², 2013 yılı için 9,94 TL/m², 2014 yılı için 10,46 TL/m², 2015 yılı için 11,46 TL/m², 2016 yılı için 12,09 TL/m² bedel üzerinden, işgal edilen dönemler için toplam 426.683,42-TL ecrimisil tespit edildiği anlaşılmaktadır.
Ecrimisilin işgal nedeniyle kira bedeli kadar alınan bir tazminat olduğu, bu nedenle, ecrimisil tutarının hesaplanmasında; taşınmazın, mevkii, kullanım şekli, altyapı, ulaşım kolaylığı, elde edilen gelir ve taşınmazın kullanıcısına katkısı gibi tüm faktörlerin etkili olduğu, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları üzerinden yeniden değerleme oranları dikkate alınarak yapılacak veya yaptırılacak hesaplamaya göre bir karar verilmesi gerektiği açıktır.
Öte yandan, dava konusu işleme esas olmak üzere davalı idare tarafından yapılan işgal alanının tespiti ve kıymet takdiri ile bilirkişilerce yapılan işgal alanı tespitinin ve kıymet takdirinin farklı olması durumunda, bilirkişilerce düzenlenen raporda bu farklılığın nedeninin açıkça ortaya konulması gerektiği gibi davalı idarenin tespit ettiği m² birim bedellerini ve işgal alanı ölçülerini de aşmayacak şekilde ecrimisil bedelinin hesaplanması gerekmektedir.
Bu durumda, bilirkişi raporuyla tespit edilen işgal alanı (2011 ve 2012 yılı için tespit edilen 6.805m2, 2013-2016 arasındaki yıllar için tespit edilen 8.508 m2) dikkate alınmak suretiyle davalı idarenin tespit ettiği 2011 yılı birim bedeli olan 8,36 TL/m2 üzerinden yeniden değerleme oranlarının uygulanması halinde 2012 yılı için 9,01 TL/m2, 2013 yılı için 9,36 TL/m2, 2014 yılı için 10,30 TL/m2, 2015 yılı için 10,87 TL/m2, 2016 yılı için 11,69 TL/m2 olan birim bedelini de aşmayacak şekilde yapılan hesaplama sonucunda toplam ecrimisil bedelinin 407.040,61-TL olması gerektiği anlaşıldığından, eksik incelemeye dayalı bilirkişi raporu hükme esas alınmak suretiyle davanın kısmen reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun redde dair kısmında hukuki isabet görülmemiştir.
Davalı idarenin temyiz istemi yönünden yapılan incelemede ise;
Bölge İdare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, davalı idare tarafından sunulan dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın davalı idare aleyhine olan kısımlarının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacı temyiz isteminin kısmen kabulüne kısmen reddine, davalı idarenin temyiz isteminin ise reddine,
2. Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, iptale ilişkin kısmının ONANMASINA,
3. Anılan İdari Dava Dairesi kararının …-TL'lik kısmının ONANMASINA, …-TL'lik kısmının ise BOZULMASINA
4. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 02/04/2024 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.