T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2023/5815
Karar No : 2023/7693
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Bakanlığı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
2- … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Trabzon ili, Akçaabat ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda Akçaabat Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile kabul edilen ve Trabzon Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile onaylanan Akçaabat ilçesi Merkez ve Mahalleleri 1/1000 ölçekli Revizyon İlave Uygulama İmar Planının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dava dosyasında yer alan bilgi ve belgeler ile taşınmaz mahallinde gerçekleştirilen keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu planının üst ölçekli planlar doğrultusunda yapıldığı ve planların kademeli birlikteliği ilkesine uygun olduğu, uyuşmazlığa konu 10 metrelik yolun ise servis yolu niteliğinde olduğu bu nedenle bu tür yolların konumlandırılması ile geometri ve yönlerinin 1/1000 ölçekli uygulama imar planına bırakılmasının doğru bir yaklaşım olduğu, söz konusu 10 metrelik yolun kuzeydoğu-güneybatı bağlantısını sağladığı, alandaki kadastral boşluk esas alınarak belirlendiği, ayrıca 1995 onay tarihli uygulama imar planında da benzer şekilde yer aldığı dikkate alındığında, dava konusu imar planı ile dava konusu taşınmaza getirilen, yapılaşma koşulları ve kullanım kararlarında şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına, kamu yararına aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Uyuşmazlık konusu taşınmazın otopark ve yol olarak planlanmasının uygun olmadığı, taşınmaz üzerinde vergi dairesi müdürlüğü bulunduğu, tahsis şekline uygun olarak planlanması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI :
… Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından, savunma verilmemiştir.
… Belediye Başkanlığı tarafından, temyiz isteminin reddine karar verilmesi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyize konu kararın, otopark alanına ilişkin kısmının onanmasına, 10 metre yol alanına yönelik kısmının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : Uyuşmazlık konusu taşınmaz, 1995 tarihli 1/5000 ölçekli nazım imar planında resmi kurum alanı olarak, 1/1000 ölçekli uygulama imar planında da Hmax:12,50 metre yapılaşma koşullu resmi kurum alanı olarak planlanmıştır.
Dava konusu edilen ve Akçaabat Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile kabul edilen ve Trabzon Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile uyuşmazlık konusu taşınmaz E:1.80, Yençok:28.00 metre otopark ve 10 metre yol alanı olarak planlanmış, dayanağı 20.11.2019 onay tarihli 1/5000 ölçekli nazım imar planında ise parselin büyük bir kısmı otopark, küçük bir kısmı mezarlık alanı olarak planlanmıştır.
Davacı tarafından, dava konusu edilen 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile taşınmazın önceki kullanımına uygun planlanması gerektiği, taşınmaz üzerinde vergi dairesi hizmet binası bulunduğu, planın bu şekilde kesinleşmesi halinde belediye tarafından kamulaştırma yapılması zorunluluğu doğacağı, plan hazırlanırken görüş alınmadığı gerekçesiyle yapılan itirazın reddi üzerine bakılmakta olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanunu'nun 5. maddesinde nazım imar planı; varsa bölge planlarının mekâna ilişkin genel ilkelerine ve varsa çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklüklerini, nüfus yoğunlukları ve eşiklerini, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, plan hükümleri ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak, uygulama imar planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava konusu işlemle taşınmaza getirilen otopark alanı kullanımı yönünden;
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile belirlenen otopark alanı fonksiyonuna ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının anılan kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Dava konusu işlemle taşınmaza getirilen 10 metre en kesitli imar yolu yönünden;
Yukarıda yer verilen hüküm uyarınca, planlar arasındaki hiyerarşi kapsamında nazım imar planından sonra yapılacak olan uygulama imar planının, nazım imar planına uygun yapılması gerekmektedir.
10 metre ve üzerindeki genişlikte olan taşıt yollarının genişliği ve niteliği itibarıyla ulaşım sistemlerinin ve ulaşım problemlerinin çözümünün belirlenmesi açısından 1/5000 ölçekli nazım imar planlarında öngörülmesi gerekmektedir. Danıştay Altıncı Dairesinin yerleşmiş içtihadı da bu yöndedir.
Uyuşmazlık incelendiğinde, davaya konu 1/1000 ölçekli uygulama imar planında davacının taşınmazından geçirilen 10 metrelik yolun, dayanağı olan 1/5000 ölçekli nazım imar planında gösterilmediği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, dayanak 1/5000 ölçekli nazım imar planında gösterilmeyen uyuşmazlığa konu 10 metre genişliğindeki yolun planların kademeli birlikteliği ilkesine aykırı olacak şekilde 1/1000 ölçekli uygulama imar planında gösterilmesinin, uygulama imar planını dayanağı nazım imar planına aykırı hale getirdiği bu nedenle yol açtığından dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planının buna ilişkin kısmına yönelik davanın reddine karar verilmesinde isabet bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kısmen kabulüne kısmen reddine,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararın otopark alanı kullanımına ilişkin kısmının ONANMASINA, 10 metre en kesitli imar yoluna ilişkin kısmının BOZULMASINA,
3. Bozulan kısım yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 30/10/2023 tarihinde, kesin olarak, oyçokluğuyla karar verildi.
KARŞI OY (X) :Dava, Trabzon ili, Akçaabat ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda Akçaabat Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile kabul edilen ve Trabzon Büyülşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile onaylanan Akçaabat ilçesi Merkez ve Mahalleleri 1/1000 ölçekli Revizyon İlave Uygulama İmar Planının iptali istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanununun, "Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması" başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendinde, "Kamu kurum ve kuruluşları veya plan müellifleri; ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından plana ilişkin görüşlerini alır. Kurum ve kuruluşlar, görüşlerini en geç otuz gün içerisinde bildirmek zorundadır. Görüş bildirilmesi için etüt ve analiz gibi uzun süreli çalışma yapılması gereken hallerde ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının talebi üzerine otuz günü geçmemek üzere ilave süre verilir. Bu süre içerisinde
görüş bildirilmediği takdirde plan hakkında olumsuz bir görüşün bulunmadığı kabul edilir." hükmüne yer verilmiştir.
Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin 8. maddesinde; "(1) Mekânsal planların, plan değişikliklerinin, revizyon ve ilavelerin hazırlanması sürecinde, kamu kurum ve kuruluşları veya plan müelliflerince planın türüne ve kademesine göre bu Yönetmelikte genel başlıklar halinde belirtilen konularda ilgili kurum ve kuruluşlardan veri, görüş ve öneriler elde edilerek gerekli analiz, etüt, araştırma ve çalışmalar yapılır.
(2) Kurum ve kuruluşlar, görüşlerini en geç otuz gün içerisinde bildirmek zorundadır. Görüş bildirilmesi için etüt ve analiz gibi uzun süreli çalışma yapılması gereken hallerde ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının talebi üzerine otuz günü geçmemek üzere ilave süre verilir. Bu süre içerisinde görüş bildirilmediği takdirde plan hakkında olumsuz bir görüşün bulunmadığı kabul edilir.
(3) Kurum ve kuruluşların plan yapım aşamasında plan alanına yönelik ihtiyaç duydukları eğitim, sağlık, sosyal ve kültürel tesis, emniyet ve güvenlik vb. hizmet alanları ile bu alanlara ilişkin standartları bildirmeleri esastır. Bu amaçla nazım imar planı yapım aşamasında kurumların görüşü alınır. ..." hükmü yer almaktadır.
Dava dosyasının incelenmesinden; taşınmazın 1995 tarihli 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planında resmi kurum alanı olarak planlandığı, dava konusu edilen 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile uyuşmazlık konusu taşınmazın otopark ve 10 metre yol alanı olarak planlandığı, davacı tarafından taşınmaz üzerinde vergi dairesi hizmet binası bulunduğu, planın bu şekilde kesinleşmesi halinde kamu zararı oluşacağı, plan hazırlanırken görüşlerinin alınmadığı iddialarıyla bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, meri imar planlarında resmi kurum alanı fonksiyonlu davaya konu taşınmazın dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile fonksiyonu otopark ve 10 metre yol alanı olarak değiştirildiği, ancak dava konusu revizyon ve ilave uygulama imar planı yapılırken yatırımcı kurum olan Gelir İdaresi Başkanlığından görüş alınmadığı görülmektedir.
Bu durumda, dava konusu imar planının hazırlanması sürecinde yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinde belirtilen gerekli kurum görüşlerinin alınmadığı anlaşıldığından dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmış olup davanın reddine ilişkin Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunu reddeden idari dava dairesi kararının bu gerekçe ile bozulması gerektiği oyuyla Dairemizin çoğunluk kararına katılmıyorum.