T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2023/6059
Karar No : 2023/8815
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN_KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından; işletmecisi olduğu Malatya ili, Battalgazi ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokak No:… adresindeki "..." unvanlı iş yerinde yasa dışı bahis oynatıldığından bahisle 7258 sayılı Futbol ve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanun uyarınca iş yerinin 3 ay süreyle kapatılmasının istenilmesine ilişkin Battalgazi Kaymakamlığı İlçe Emniyet Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı yazısına istinaden iş yerinin 3 ay süreyle mühürlenerek kapatılmasına dair işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:...…2 sayılı kararıyla; davacı tarafından işletilen "..." unvanlı iş yerinin kapatılmasının ve mühürlenmesinin nedeninin Belediye Kanunu'nun 15. maddesinin (c) bendi ve 10/08/2015 tarih ve 9207 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Yönetmeliği'nin 6. maddesi hükümlerine aykırı fiiller olduğu belirtilmesine karşın mühürleme işlemine dayanak olarak Battalgazi Kaymakamlığı İlçe Emniyet Müdürlüğü'nün Battalgazi Belediyesi Başkanlığı'na hitaben yazdığı sözkonusu iş yerinde bahis oynatılması nedeniyle iş yeri hakkında 7258 sayılı Kanun'un son bendi hükümlerinin yerine getirilmesinin istenmesine dair ...tarih ve ... sayılı yazının gösterildiği, iş yerini kapatma ve mühürlemeye dayanak gösterilen bu mevzuat hükümlerinin gerek düzenleniş amacı, sebep ve koşulları, gerek uygulanma şekli ve sonuçları, gerekse işlem tesisi konusunda yetkili kılınan mercii itibariyle birbirinden tamamen farklı olduğu, zira davacının işlettiği iş yerinin Belediye Kanunu'nun 15. maddesinin (c) bendi ve İşyeri Açma ve Çalışma Yönetmeliği'nin 6. maddesi hükümleri gereğince kapatılması ve mühürlenmesi için evvela işyeri açma ve çalışma ruhsatının yetkili idare olan Battalgazi Belediyesince anılan Yönetmelikte belirtilen koşulların oluşması halinde usulüne uygun olarak iptal edilerek ruhsat iptali kararı doğrutusunda kapatma ve mühürleme yoluna gidilmesi gerektiği, diğer taraftan şayet iş yerinin 7258 sayılı Kanun hükümleri gereğince kapatılması ve mühürlenmesi durumu söz konusu ise 7258 sayılı Kanun gereği Kanun'un 5. maddesi kapsamına giren suçların işlenmesi halinde mahallin en büyük mülki idare amirince aynı maddenin 5. fıkrası uyarınca iş yerinin 3 ay süreyle mühürlenebileceği, belediyelerin 7258 sayılı Yasa uyarınca işyeri kapatma ve mühürleme yetkisini haiz olmadığının anlaşıldığı, bu durumda; davacının 7258 sayılı Kanun'un 5. maddesi kapsamına giren suçların işlenmesi nedeniyle aynı maddenin 5. fıkrası uyarınca işyerinin 3 ay süreyle mühürlenebilmesi için yetkili merciin mahallin en büyük mülki idare amiri olmasına karşın davaya konu iş yeri hakkında Battalgazi Kaymakamlığı İlçe Emniyet Müdürlüğü'nün Battalgazi Belediyesi Başkanlığı'na hitaben yazdığı … tarih ve … sayılı yazı ile sadece 7258 sayılı Kanun'un son bendi hükümlerinin yerine getirilmesinin istendiği, iş yerinin mühürlenmesine ilişkin 7258 sayılı Kanun gereğince müstakil olarak mülki idare amir tarafından herhangi bir karar alınmadığı gibi Belediye Kanunu'nun 15. maddesi ve İşyeri Açma ve Çalışma Yönetmeliği'nin 6. madde hükümleri uyarınca da ilgili belediyece usulüne uygun şekilde ruhsat iptali yoluna gidilmeden iş yerini kapatma ve mühürleme yoluna gidildiği anlaşıldığından tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI :Davalı idare tarafından; iş yerindeki hukuka aykırılıkların resmi belge ve kayıtlarla ortaya konulduğu, dava konusu işlemin tesisinde Battalgazi Kaymakamlığı İlçe Emniyet Müdürlüğü tarafından 7258 sayılı Kanun uyarınca iş yerinin kapatılmasının istenilmesine ilişkin yazının esas alındığı, Belediye Başkanlığı husumetiyle iptal kararı verilemeyeceği, işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının görev yönünden bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Malatya ili, Battalgazi ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokak No:… adresindeki "..." unvanlı iş yerinde Battalgazi Kaymakamlığı İlçe Emniyet Müdürlüğünce yapılan denetimde yasa dışı bahis siteleri üzerinden yasa dışı bahis oynatıldığının tespit edilmesinin akabinde, 7258 sayılı Futbol ve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanun'un 5. maddesinin son bendi hükümlerinin yerine getirilmesinin Battalgazi Kaymakamlığı İlçe Emniyet Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı yazısı ile Battalgazi Belediye Başkanlığından istenilmesi üzerine, iş yerinin 3 ay süreyle mühürlenerek kapatılmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun “Dilekçeler üzerine ilk inceleme” başlıklı 14. maddesinde, dava dilekçelerinin maddenin 3. fıkrasında belirtilen hususlar bakımından sırasıyla inceleneceği belirtilmiş; “İlk inceleme üzerine verilecek karar” başlıklı 15. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde ise, 14. maddenin 3. fıkrasının (a) bendine göre adli yargının görevli olduğu konularda açılan davaların reddine karar verileceği hükmü yer almıştır.
7258 sayılı Futbol ve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanun’un (Değişik: 12/7/2013-6495/3) 5. maddesinde, "Kanunun verdiği yetkiye dayalı olmaksızın; a) Spor müsabakalarına dayalı sabit ihtimalli ve müşterek bahis veya şans oyunlarını oynatanlar ya da oynanmasına yer veya imkân sağlayanlar üç yıldan beş yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır.
b) Yurt dışında oynatılan spor müsabakalarına dayalı sabit ihtimalli veya müşterek bahis ya da şans oyunlarının internet yoluyla ve sair suretle erişim sağlayarak Türkiye’den oynanmasına imkân sağlayan kişiler, dört yıldan altı yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır.
c) Spor müsabakalarına dayalı sabit ihtimalli veya müşterek bahis ya da şans oyunlarıyla bağlantılı olarak para nakline aracılık eden kişiler, üç yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır.
ç) Kişileri reklam vermek ve sair surette spor müsabakalarına dayalı sabit ihtimalli veya müşterek bahis ya da şans oyunlarını oynamaya teşvik edenler, bir yıldan üç yıla kadar hapis ve üç bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır.
d) Spor müsabakalarına dayalı sabit ihtimalli veya müşterek bahis veya şans oyunlarını oynayanlar mahallin en büyük mülki idare amiri tarafından beş bin liradan yirmi bin liraya kadar idari para cezası ile cezalandırılır. (...)
Bu madde kapsamına giren suçların işlendiği işyerleri mahallin en büyük mülki idare amiri tarafından ihtarda bulunmaksızın üç ay süreyle mühürlenerek kapatılır. İş yeri açma ve çalışma ruhsatına sahip işyerlerinin ruhsatları mahallin en büyük mülki idare amirinin bildirimi üzerine ruhsat vermeye yetkili idare tarafından beş iş günü içinde iptal edilir." hükümlerine yer verilmiştir.
Öte yandan, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 1. maddesinde, “Bu Kanunda; toplum düzenini, genel ahlâkı, genel sağlığı, çevreyi ve ekonomik düzeni korumak amacıyla; a) Kabahatlere ilişkin genel ilkeler, b) Kabahatler karşılığında uygulanabilecek olan idari yaptırımların türleri ve sonuçları, c) Kabahatler dolayısıyla karar alma süreci, d) İdari yaptırıma ilişkin kararlara karşı kanun yolu, e) İdari yaptırım kararlarının yerine getirilmesine ilişkin esaslar, belirlenmiş ve çeşitli kabahatler tanımlanmıştır.” hükmüne yer verilerek Kanunun amaç ve kapsamı belirlenmiş; 2. maddesinde, “kabahat” deyiminden, "Kanunun karşılığında idari yaptırım uygulanmasını öngördüğü haksızlığın anlaşılacağı; 5560 sayılı Kanun’un 31. maddesi ile değişik 3. maddesinde, “(1) Bu Kanunun; a) İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde, b) Diğer genel hükümlerinin, idari para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında uygulanacağı"; 16. maddesinde, kabahatler karşılığında uygulanacak olan idari yaptırımların “idari para cezası” ve “idari tedbirler”den ibaret olduğu; “idari tedbirler”in de mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirler olduğu belirtilmiş; “Saklı tutulan hükümler” başlıklı 19. maddesinde, “(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için; a) Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi, b) İşyerinin kapatılması, c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınması, d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması, gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır.” kuralına; “Başvuru yolu” başlıklı 27. maddesinin 1. fıkrasında, “idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari yaptırım kararı kesinleşir.” kuralına yer verilmiş; 27. maddesine 5560 sayılı Kanun ile eklenen 8. fıkrasında ise, idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış; bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu’ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiş; anılan Kanun’un ikinci kısmında yer alan 32 ila 43. maddelerinde, Türk Ceza Kanunu kapsamı dışında kalan çeşitli kabahatler sayılarak, bu eylemlere yaptırımlar öngörülmüştür.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava dosyasının incelenmesinden; dava konusu işlemde 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 15. maddesinin (c) bendinin ve 10/08/2005 tarih ve 9207 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliği'nin 6. maddesi hükümlerinin hukuki dayanak olarak alındığı belirtilmiş ise de, Battalgazi Kaymakamlığı İlçe Emniyet Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı yazısı ile davacıya ait iş yerinde yasa dışı bahis oynatıldığından bahisle 7258 sayılı Kanun'un 5. maddesinin son bendi uyarınca işlem tesis edilmesinin Battalgazi Belediye Başkanlığından istenilmesi üzerine dava konusu işlemin tesis edildiği anlaşılmakta olup, uyuşmazlık; Battalgazi Belediye Başkanlığı Ruhsat ve Denetim Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı, iş yerinin 7258 sayılı Kanun uyarınca 3 ay süreyle mühürlenerek kapatılması işleminden kaynaklanmıştır.
5326 sayılı Kabahatlar Kanunu'nun yayımından sonra, dava konusu iş yerinin mühürlenmesi işlemine dayanak teşkil eden 7258 sayılı Kanun'un yukarıda yer verilen hükümlerinde iş yerlerinin kapatılmasına ilişkin işlemlerin hangi şartlarda yapılabileceği belirtilmiş, ancak bu işlemlere karşı başvurulabilecek kanun yoluna ilişkin düzenleme yapılmamıştır.
Bu haliyle dava konusu işlemin 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım niteliğinde olduğu, 7258 sayılı Kanun'da idari yaptırımlara karşı itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği, Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanunla değişik 3. maddesinde ise idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerin, diğer kanunlarda aksine bir hüküm bulunmaması halinde uygulanacağının açıkça belirtildiği dikkate alındığında, uyuşmazlığın 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 3. maddesi ve 27. maddesinin 1. fıkrası uyarınca adli yargı bünyesinde bulunan sulh ceza mahkemesince çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Bu durumda, Bölge İdare Mahkemesince, davanın görev yönünden reddine karar verilmesi gerekirken, işin esası hakkında karar verilmesinde usul hükümlerine uygunluk görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin KABULÜNE,
2. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin … İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının görev yönünden BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 25/12/2023 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.