T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/6506
Karar No : 2024/2764
TEMYİZ EDEN TARAFLAR: 1- (DAVALI) … Valiliği
2- (DAVACI) … Tarım Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek taraflarca aleyhlerine olan hüküm fıkralarının bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem : Yalova İli, … Mahallesi, … Çiftliği mevkiinde bulunan … ada, … parsel sayılı hazineye ait taşınmazın 9.395,43 m²'si üzerinde iç ve dış mekan süs bitkisi yetiştirmek üzere tarımsal amaçlı üretim tesisi kurmak suretiyle 18/08/2017-24/08/2020 tarihleri arasında fuzulen işgal edildiğinden bahisle 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75'inci maddesi uyarınca 564.471,00-TL ecrimisil bedeli tahakkuk ettirilmesine ilişkin Yalova Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı ecrimisil ihbarnamesinin ve bu işleme yapılan itiraz üzerine düzenlenen … tarih ve … sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; Mahkemece yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporu uyarınca toplam alanı 12.377,06 m² olan mülkiyeti hazineye ait taşınmazın 9.395,43 m²si üzerinde iç ve dış mekan süs bitkisi yetiştirmek üzere tarımsal amaçlı üretim tesisi kurmak suretiyle işgal edildiği, arazinin sulu bir tarım arazisi olduğu, uygulama imar planında kısmen tarımsal niteliği korunacak alan ve kısmen de yol alanı olarak ayrıldığı, taşınmaza dışarıdan ulaşımın mümkün olmadığı, 18/08/2017-24/08/2020 tarihleri arasındaki 3 yıl 7 günlük dönem içinde kullanıldığı ve işgalin devam ettiği, sulu tarım arazisi niteliğindeki taşınmazın süs bitkisi yetiştirmek amacıyla işgal edildiği ve ecrimisil hesabında o yörede ekimi yapılabilecek mutad ürünlerin esas alındığı, buna göre belirtilen tarihler arasında 3 yıl 7 günlük mahrum kalınan net gelir yöntemi ile bulunan ecrimisil bedelinin 120.300,61-TL olacağı tespitine yer verildiği, bu durumda, dava konusu işgal nedeniyle istenilebilecek ecrimisil bedelinin 120.300,61-TL olabileceğinin anlaşıldığı, dava konusu işlemlerin 444.170,39-TL'lık kısmında hukuka uyarlık, 120.300,61-TL'lik kısmında ise hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemlerin 444.170,39-TL'lik kısmının iptaline, 120.300,61-TL'lik kısmı yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI : Davacı tarafından, idarece emsal taşınmazların Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğünce yapılan kiralamalarda esas alınan kiralama bedelleri dikkate alınarak ecrimisil hesaplaması yapılması gerekirken bu hususa uyulmadığı, kararın davanın reddine ilişkin kısmının hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI : Davalı idare tarafından, ecrimisil hesabında idarelerince esas alınan usulün 336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliğinin 5/3. maddesi olduğu, bu şekilde yapılmasının mevzuata uygun olduğu, bilirkişi tarafından yapılan hesaplamanın ise gerçeği yansıtmadığı gibi hesaplama yönteminin de hatalı olduğu, bilirkişi tarafından emsal kiralama olarak gösterilen TİGEM ile yapılan kira sözleşmelerinin de yine gerçeği yansıtmadığı ve yargılama aşamasında olduğu, kararın işlemin iptaline ilişkin kısmının hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
DAVACININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
DAVALININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin kısmen kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının işlemin iptaline ilişkin kısmının bozulması, davanın reddine ilişkin kısmının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
Davacının temyiz istemi yönünden yapılan değerlendirme;
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Davalı idarenin temyiz istemi yönünden yapılan değerlendirme;
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun, dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan haliyle 75. maddesinin 1. fıkrasında; "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9. maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik'in 85. maddesinin 2. fıkrasında; "...ecrimisilin tespit ve takdirinde; İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur. İşgalin şekli, Hazine taşınmazının konumu ve taşınmazdan elde edilen gelir gibi unsurlar itibariyle asgari ecrimisil tutarlarını belirlemeye Bakanlık yetkilidir..." hükmüne; 5. fıkrasında; "Bakanlık, uygulamada birliği sağlamak amacıyla, ecrimisilin tespit ve takdirine ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkilidir." hükmüne yer verilmiştir.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75 ve Geçici 3'üncü maddeleri ile 19/06/2007 günlü, 26557 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 01/07/2007 tarihinde yürürlüğe giren Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik hükümlerine dayanılarak hazırlanan, 20/08/2011 günlü, 28031 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin Tespit ve Takdir Edilmesi" başlıklı 5. maddesinin 3. fıkrasında; Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde; tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan; belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edileceği; 5. fıkrasında, emlak vergisine esas asgari metrekare birim değeri belirlenmemiş olan yerler için, birim değeri belirlenen en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas metre kare birim değerinin dikkate alınacağı; 10. fıkrasında, ecrimisilin tespit ve takdirinde, İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı gelir elde edilip edilmediği gibi hususların göz önünde bulundurulacağı; 11. fıkrasında, ecrimisil tespit ve takdir edilirken, Hazine taşınmazının değerini etkileyebilecek; imar durumu, yüzölçümü, niteliği, verimi (tarım arazilerinde), alt yapı hizmetlerinden yararlanıp yararlanmadığı, konumu, taşınmazın kullanım şekli ve işgalden dolayı gelir elde edilip edilmediği gibi her türlü ölçütlerin dikkate alınacağı; 12. fıkrasında da; aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurların göz önünde bulundurulacağı düzenlemelerine yer verilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden; dava konusu işlemler ile 336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliğinin 5/3. maddesi uyarınca tarımsal amaçlı kullanıma esas emlak vergi değerinin %1,5'u üzerinden belirlenmek suretiyle hesaplama yapıldığı ve 564.470,42-TL ecrimisil tahakkuk ettirildiği, keşif ve bilirkişi incelemesi yapılarak düzenlenen bilirkişi raporunda ise taşınmazın kullanım durumuna göre mahrum kalınan gelire ve yıllara göre hesaplanan bedel üzerinden 120.300,61-TL olmak üzere hesaplama yapıldığı, bu hesaplama uyarınca İdare Mahkemesince dava konusu işlemin kısmen iptali, kısmen davanın reddine karar verildiği görülmektedir.
Bu durumda; işgal edilen dönemler için belirlenen m² emlak vergi değerinin 336 sıra nolu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5. maddesinin 3. fıkrasına aykırı şekilde taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin tarımsal alanda %1,5'una isabet eden bedelden az olarak belirlendiğinden, temyize konu İdare Dava Dairesi kararının iptale ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine, davalının temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının davanın reddine ilişkin kısmının ONANMASINA, dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmının BOZULMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunanlar üzerinde bırakılmasına,
4. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 06/05/2024 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.