T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2023/6657
Karar No : 2024/139
DAVACI : ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ... / ...
DAVANIN_ÖZETİ :.Davacı tarafından, (Mülga) 403 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun 25. maddesi, 1. fıkrası, (ç) bendi uyarınca Türk vatandaşlığının kaybettirilmesine ilişkin Bakanlar Kurulu'nun 18/05/1993 tarih ve 93/4442 sayılı kararının iptali istenilmektedir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davanın süre aşımı yönünden reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, 2577 sayılı Kanun'un 14. maddesi uyarınca Tetkik Hakiminin raporu ve sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra dava dosyası 2577 sayılı Kanun'un 14. maddesi, 3. fıkrası, (e) bendi yönünden incelenerek gereği görüşüldü:
Dava, (Mülga) 403 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun 25. maddesi, 1. fıkrası, (ç) bendi uyarınca Türk vatandaşlığının kaybettirilmesine ilişkin Bakanlar Kurulu'nun 18/05/1993 tarih ve 93/4442 sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesi, 1. fıkrasında, dava açma süresinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hâllerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gün olduğu; anılan maddenin 4. fıkrasında, ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı, ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililerin, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabileceği, düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olmasının bu düzenlemeye dayalı işlemin iptaline engel olmayacağı; 8. maddesi, 1. fıkrasında, sürelerin tebliğ, yayın veya ilan tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlayacağı; 14. maddesi, 3. fıkrası, (e) bendinde, dava dilekçelerinin ilk inceleme esnasında süre aşımı yönünden inceleneceği; 15. maddesi, 1. fıkrası, (b) bendinde ise, yasal süresi içerisinde açılmayan davaların reddine karar verileceği hükme bağlanmıştır.
Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan (Mülga) 403 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun 25. maddesi, 1. fıkrası, (ç) bendinde, yurt dışında bulunup da muvazzaf askerlik görevini yapmak veya Türkiye'de savaş ilanı üzerine, yurt dışında bulunup da, yurt savunmasına katılmak için yetkili kılınmış makamlar tarafından usulen yapılacak çağrıya mazeretsiz olarak üç ay içinde icabet etmiyenlerin, Türk vatandaşlığını kaybettiklerine Bakanlar Kurulu tarafından karar verilebileceği hükmüne; aynı Kanun'un 45. maddesinde de, Bakanlar Kurulu kararı ile Türk vatandaşlığına alınanlardan gerekli görülenler ile Türk vatandaşlığını kaybedenlerin tam hüviyetlerinin Resmi Gazete'de yayımlanacağı, bunlardan adresi bilinmeyenler hakkında ilanen tebliğin, bu yayım tarihinden itibaren bir yıl sonra yapılmış sayılacağı hükmüne yer verilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden; doğumla Türk vatandaşlığını kazanan ancak ailevi nedenlerden ötürü Türkiye'den ayrılarak uzun bir süre Suriye Arap Cumhuriyetinde yaşayan davacının muvazzaf askerlik hizmetini yerine getirmesi için yapılan çağrıya icabet etmediğinden bahisle (Mülga) 403 sayılı Kanun'un 25. maddesi, 1. fıkrası, (ç) bendi uyarınca 18/05/1993 tarih ve 93/4442 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla Türk vatandaşlığının kaybettirilmesine karar verildiği, bu kararın 30/05/1993 tarih ve 21596 sayılı Resmi Gazete'de yayımlandığı, davacı tarafından ise işlemden 01/12/2023 tarihinde haberdar olduğu ileri sürülerek 06/12/2023 tarihinde bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda aktarılan mevzuat uyarınca davacının yurt dışında bulunması nedeniyle adresi bilinemediğinden dava konusu Bakanlar Kurulu kararının, Resmi Gazete'de ilanından itibaren bir yılın sonunda davacıya ilânen tebliğ edilmiş sayılacağı açıktır.
Bu durumda, davacı tarafından, 30/05/1993 tarih ve 21596 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 18/05/1993 tarih ve 93/4442 sayılı Bakanlar Kurulu kararına karşı en geç ilânen tebliğ edilmiş sayıldığı tarih olan 30/05/1994 tarihinden itibaren 60 gün içinde dava açılması gerekirken, bu süre geçirildikten çok sonra 06/12/2023 tarihinde açılan işbu davanın süre aşımı nedeniyle esasını inceleme olanağı bulunmamaktadır.
Öte yandan, 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun, "Türk vatandaşlığını kaybedenler veya vatandaşlıktan ıskat edilenler" başlıklı 43. maddesinde, (Mülga) 403 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun 25. maddesi, (a), (ç), (d) ve (e) bentleri uyarınca Türk vatandaşlığını kaybetmiş olan kişilerin başvurmaları halinde, millî güvenlik bakımından engel teşkil edecek bir hali bulunmamak kaydıyla, Türkiye'de ikamet etme şartı aranmaksızın İçişleri Bakanlığı kararı ile yeniden Türk vatandaşlığına alınabileceklerinin düzenlendiği dikkate alındığında; bu kapsamda davacının Türk vatandaşlığına yeniden alınması istemiyle davalı İçişleri Bakanlığı'na başvuruda bulunmasına hukuki bir engel bulunmadığı da anlaşılmaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle,
1- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi, 3. fıkrası, (e) bendi ve 15. maddesi, 1. fıkrası, (b) bendi uyarınca SÜRE AŞIMI NEDENİYLE DAVANIN REDDİNE,
2- Aşağıda dökümü yapılan ... TL yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, artan posta ücretinin istemi halinde davacıya iadesine,
3- Kararın tebliğini izleyen günden itibaren 30 (otuz) gün içinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu nezdinde temyiz edilebileceğinin taraflara duyurulmasına, 13/02/2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.