T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/6661
Karar No : 2024/1104
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, davalı idare tarafından iptale ilişkin kısmının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Edirne ili, Keşan İlçesi, … Mahallesi, … Geçidi, No:… adresinde "ekmek fırını" olarak faaliyette bulunmak amacıyla işyeri açma ve çalışma ruhsatının yenilenmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Keşan Belediye Başkanlığının … tarih ve … sayılı işleminin iptali ile yoksun kalınan 50.000,00 TL tutarındaki kârın maddi tazminat olarak ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacıya ait 17/05/2001 tarihli "unlu mamul, ekmek imal ve satış yeri" işyeri açma ve çalışma yenileme ruhsatının bulunduğu, anılan işyeri açma ve çalışma ruhsatının aslının ya da bir örneğinin davacı tarafından dosyaya ibraz edilmediği, davacının vergi sorgulaması sonucunda mükellefiyet terk tarihinin 17/07/2012 olduğu, ekmek fırının faal olmadığı, oda kaydının ise vergi mükellefi olmaması nedeni ile 31/05/2013 tarihinde re'sen silindiği, ayrıca Gıda Sicil Sertifakasının da geçerli olmadığı hususları gözönüne alındığında, davacının işyeri ruhsatının yenilenmesi talebinin reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı, idarenin hukuka aykırı eylem veya işleminden söz edilemiyeceğinden, maddi tazminat talebinin de hukuki bir dayanağı bulunmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesince; davacının vergi mükellefiyet kaydının 17/07/2012 tarihinde terkin edildiği, dava dosyasına sunduğu Gıda Sicil Sertifakısının geçerli olmadığının İlçe Tarım Müdürlüğünce bildirildiği ve oda kaydının silindiğinin görüldüğü belirtilerek dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu sonucuna varılarak davanın reddine karar verilmiş ise de, davacı adına düzenlenmiş işyeri açma ve çalışma ruhsatının aslına uygunluğunun noterce tasdik edilmiş olması, söz konusu ruhsatın davalı idarece iptal edildiğine ilişkin herhangi bir bilgi ve belgenin dava dosyasına sunulmamış olması karşısında, hukuken geçerliliğini koruduğu sonucuna varılan söz konusu ruhsatın yenilenmesi hususunda yapılan başvurunun reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk görülmediği, davalı idarece bahse konu işyerinde gerekli incelemenin yapılarak tespit edilecek eksikliklerin giderilmesi için İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'n 13. maddesi uyarınca davacıya süre verilmesi ve verilen süre içerisinde tespit olunacak eksikliklerin giderilmemesi durumunda ruhsatın iptaline karar verilebileceği gerekçesiyle, davacının maddi tazminat talebinin reddine yönelik İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine, davacının istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile davacının işyeri açma ve çalışma ruhsatının yenilenmesi isteminin reddine yönelik kararın kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacının ekmek fırınını kapattığı, mevcut ruhsatın geçersiz hale geldiği, işyerinin 2015 yılında ... Derneğine kiralandığı, Dernek tarafından yapılan ruhsat talebinin işyerinin müstakil bina olmaması sebebiyle fırın ruhsatı verilmesinin mümkün olamayacağı belirtilerek reddedildiği, bunun üzerine Fırıncılar Derneğininin davacıya ihtarda bulunduğu, işyerinin başkasına kiraya verildiği, davacının fırın ruhsatının iptal edildiğini bildiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 4. maddesinde, "3 üncü maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar.
a) İnsan sağlığına zarar vermemek,
b) Çevre kirliliğine yol açmamak,
c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak." kuralı yer almıştır.
10/08/2005 tarih ve 25902 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 5. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde, "Özel yapı şeklini gerektiren sinema, tiyatro, düğün salonu, otel, hamam, sauna; ekmek fırını ile akaryakıt, sıvılaştırılmış petrol gazı, sıvılaştırılmış doğal gaz ve sıkıştırılmış doğal gaz istasyonu için yapı kullanma izin belgesinin alınmış olması," düzenlenmiştir.
Anılan Yönetmelik maddesine, 25/07/2010 tarih ve 27652 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik'le eklenen (m) bendinde, "Büyükşehir belediyesi ile nüfusu 100.000’i geçen belediye sınırları içinde açılacak ekmek fırınlarının bu amaca tahsisli ayrık nizamda müstakil binalarda açılmış olması (Ancak, alışveriş merkezleri içinde bulunan 1000 m2 ve üstü alana sahip hipermarket, süpermarket, grossmarket ve megamarket gibi adlarla açılan işyerleri bünyesinde yer alan fırınlarda ayrık nizamda müstakil bina şartı aranmaz.)," düzenlemesi getirilmiştir.
Yönetmelik'in 5. maddesine eklenen (m) bendinin iptali istemiyle açılan davada, Danıştay Sekizinci Dairesinin 25/06/2014 tarih ve E:2010/9072, K:2014/5707 sayılı kararıyla, hukuka aykırı bulunarak iptaline karar verilmesi üzerine, 26/11/2014 tarih ve 29187 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik'le bu bent, "Ekmek fırınlarının bu amaca tahsisli ayrık nizamda müstakil binalarda açılmış olması (Ancak, alışveriş merkezleri içinde bulunan 1000 m² ve üstü alana sahip hipermarket, süpermarket, grossmarket ve megamarket gibi adlarla açılan işyerleri bünyesinde yer alan fırınlarda ayrık nizamda müstakil bina şartı aranmaz.)" şeklinde yeniden düzenlenmiştir.
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 23/12/2015 tarih ve E:2014/3722, K:2015/5499 sayılı kararıyla, anılan bendin iptaline ilişkin Danıştay Sekizinci Dairesinin yukarıda belirtilen kararı bozulmuş, Danıştay Onuncu Dairesinin 04/11/2019 tarih ve E.2019/914, K:2019/7372 sayılı kararıyla bozmaya uyularak davanın reddine karar verilmiştir.
26/11/2014 tarih ve 29187 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'le eklenen geçici 3. maddesiyle, "(Ek: 10/11/2014-2014/7002 K.) Bu maddenin yayımı tarihinden önce yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesi özel yapı şekline uygun olarak düzenlenen ve bu haliyle tapu kütüğüne tescil edilen yapılarda açılacak fırınlarda ayrık nizamda müstakil bina şartı aranmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunan ancak ayrık nizamda müstakil binada bulunmayan ekmek fırınları devredilemez." düzenlemesi getirilmiştir.
Anılan Yönetmelik'in 23. maddesinde, "İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese açmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler; işin özelliğine göre bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra bu Yönetmeliğin eki Örnek 2’de yer alan başvuru formunu doldurarak yetkili idareye ibraz eder.
Yetkili idareler, ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler için yapılacak beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar verilmemesi, çevre kirliliğine yol açılmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemeleri esas alır.
Başvurunun öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı beş gün içinde düzenlenerek ilgiliye verilir. İlgili, bu belgeye dayanarak işyeri açabilir.
Beyana göre tanzim edilen ruhsat müktesep hak doğurmaz.
İkinci ve üçüncü sınıf işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idare tarafından bir ay içinde kontrol edilir. Bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde, ilgili, çalışma ruhsatı almış sayılır ve kontrol görevini süresinde yerine getirmeyen kamu görevlileri hakkında yetkili idareler tarafından yasal hükümler uygulanır.
Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, ikinci fıkrada belirtilen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde, işyerine bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde verilmiş olan ruhsat, yetkili idare tarafından iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ruhsat vermeye yetkili idareler tarafından ayrıca yasal işlem yapılır.
..." düzenlemesi yer almıştır.
Dosyanın incelenmesinden, Edirne ili, Keşan İlçesi, ... Mahallesi, … Geçidi, No:… adresindeki taşınmaza ait ait 1979 tarihli yapı ruhsatının işyeri ve konut olarak belirtildiği, 2001 tarihli yapı kullanma izin belgesinin zemin kat iki adet işyeri olarak alındığı, zemin kattaki işyeri için davacı adına 17/05/2001 tarihinde "ekmek fırını" işyeri açma ve çalışma yenileme ruhsatı düzenlendiği, 17/02/2012 tarihinde davacının vergi mükellefiyetinin terkin edildiği, söz konusu işyeri için ... Derneği tarafından 12/03/2015 tarihinde kira sözleşmesi uyarınca ekmek fırını işletmek amacıyla işyeri açma ve çalışma ruhsatı talebiyle davalı idareye başvurulduğu, bu başvuru üzerine 13/03/2015 tarihinde işyerine gidildiğinde binanın üst katının konut, altının boş vaziyette, camları kırık, kapının açık olduğunun tespitinin tutanağa bağlandığı, 16/03/2015 tarihli yazı ile işyeri için ruhsat verilemeyeceğinin Derneğe bildirildiği, daha sonra işyerinin sahibi olan davacı tarafından 23/07/2015 tarihinde ruhsat başvurusunda bulunulduğu, 30/07/2015 tarihli yazı ile davacıya ruhsat kaydına rastlanılmadığının bildirildiği, davacının 16/02/2016 tarihinde Keşan Kaymakamlığına müracaatının davalı idareye iletilmesi üzerine, davalı idare tarafından ruhsat kaydına rastlanılmadığı, işyerinin faal olması durumunda mutlaka denetleneceği, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in geçici 3. maddesi uyarınca ruhsat yenilenmesinin veya yeni ruhsat verilemeyeceği bilgisinin 01/03/2016 tarihli dava konusu işlem ile davacıya bildirilmesi üzerine, anılan işlemin iptali istemiyle temyizen incelenmekte olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Bölge İdare Mahkemesi kararında; ruhsatın davalı idarece iptal edildiğine ilişkin herhangi bir bilgi ve belgenin dava dosyasına sunulmadığından hukuken geçerliliğini koruduğu sonucuna varılarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de, davacının 17/02/2012 tarihinde vergi mükellefiyetini terkin ettiği, davalı idare tarafından işyerinde 13/03/2015 tarihinde yapılan denetimde de işyerinin üst katının konut, altının boş vaziyette, camları kırık, kapının açık olduğu hususu tespit edilerek tutanağa bağlandığı hususu dikkate alındığında, gerek işletmenin vergi kaydının terkin edilmesi ve gerekse fiilen faaliyetinin sona ermesi nedeniyle işyeri açma ve çalışma ruhsatının varlığından ve geçerliliğini koruduğundan söz edilemeyeceğinden, aksi yöndeki İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
Öte yandan, davacının ruhsat başvurusuna konu işyerinin bulunduğu yapıya ait yapı kullanma izin belgesinin işyeri olarak alındığı, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'te aranan özel yapı şeklini gerektiren ekmek fırını için yapı kullanma izin belgesi alınmış olması şartını taşımadığından, Yönetmelik'in geçici 3. maddesinde tanınan istisnadan faydalanmasına da imkan bulunmadığı hususu dikkate alındığında, dava konusu işlemde hukuka aykırılık, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesince verilen iptal kararında hukuka uygunluk görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 21/02/2024 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.