T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/6667
Karar No : 2023/5389
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı - …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacıya ait "..." isimli iş yeri için düzenlenen … tarih ve … numaralı işyeri açma ve çalıştırma ruhsatının iptal edilmesine ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen …. tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dava konusu işlemin dayanağı olan, ''işyerinde konsomatris çalıştırılmak suretiyle ruhsata aykırı faaliyette bulunulduğu'' fiiline yönelik yapılan incelemede, mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların giderilmesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilmesi, verilen süre içinde de belirtilen bu noksanlık ve aykırılıkların giderilmediği hususunun tespit edilmesi halinde işyeri açma ve çalıştırma ruhsatının iptaline karar verilmesi gerekirken uyuşmazlıkta anılan usul şartlarına uyulmadan davacıya ait işyerinin çalışma ruhsatının iptaline karar verildiğinden, tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı, işyerinde açma ve kapama saatlerine uymadan çalışıldığı ve 4207 sayılı Kanuna aykırı olarak hareket edildiğine ilişkin fiiller yönünden yapılan incelemede, 2559 sayılı Kanun'un 6. maddesinde, ''umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinden; açık ve kapalı bulunacağı saatlere uymayan iş yerlerinin para cezasıyla cezalandırılacağı'' hususunun belirtildiği, 4207 sayılı Kanun'un 5. maddesinde de ''yasaklı alanlarda tütün ürünleri kullanıldığı hususunun tespiti halinde işletme sorumlularına, mahalli mülki amir tarafından para cezası verileceğinin ancak anılan cezaları gerektiren fiillerin bir yıllık dönemde üçüncü kez tekerrür edilmesi halinde iş yerinin on günden bir aya kadar kapatılacağı'' hususunun düzenlendiği, bunun haricinde işyerinde açma ve kapama saatlerine uyulmaması veya 4207 sayılı Kanun'a aykırı olarak hareket edilmesi fiillerinin, işyeri açma ve çalıştırma yönetmeliğinin 13. maddesi kapsamında, ruhsata aykırı faaliyet olarak değerlendirilerek, işyeri açma ve çalıştırma ruhsatının iptaline karar verilmesini gerektirdiğine ilişkin düzenlemenin mevzuatta bulunmadığı, anılan fiiller nedeniyle davacıya ait işyeri açma ve çalıştırma ruhsatının iptal edilmesinde bu yönden de hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu işlemin mülki amirin bildirimi üzerine mevzuata uygun olarak tesis edildiği, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile sonucu itibarıyla usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçesi değiştirilmek suretiyle onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
Dosyanın incelenmesinden, davacıya ait işyerinde yapılan muhtelif tarihli denetimlerde, "işyerinde sürekli olarak konsomatris çalıştırmak suretiyle amacı dışında faaliyet gösterildiğinin, 4207 sayılı Kanuna aykırı olarak hareket edildiğinin, açma ve kapama saatlerine uymadan çalışıldığının ve anılan işyeri ve çevresinde asayişe müessir olayların çok fazla meydana geldiğinin'' tespit edildiğinden bahisle, bu durumun ilçe emniyet müdürlüğünün … tarih ve … sayılı yazısıyla davalı idareye bildirildiği, bu bildirime istinaden … tarih ve … sayılı işlem ile uyuşmazlık konusu işyerine verilen … tarih ve … numaralı işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline karar verilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İdare Mahkemesince, dava konusu işlemin dayanağı olan, işyerinde açma ve kapama saatlerine uymadan çalışıldığı ve 4207 sayılı Kanuna aykırı olarak hareket edildiğine ilişkin fiiller yönünden yapılan değerlendirme ve gerekçede hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Dava konusu işlemin dayanağı olan, "işyerinde sürekli olarak konsomatris çalıştırmak suretiyle amacı dışında faaliyet gösterildiği"ne ilişkin fiil yönünden yapılan incelemede,
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 15/I. maddesinde, sıhhi müesseseler ile umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini ruhsatlandırmak ve denetlemek belediyelerin görevleri arasında sayılmıştır.
2559 sayılı Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu'nun 6. maddesinde, "Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinden; a) Faaliyetten geçici olarak men edildiği halde süresinden önce açılan, b) Açık ve kapalı bulunacağı saatlere uymayan, c) Bu Kanununun 12. maddesinde belirtilen yasaklara uymadığı tespit edilen, d) Mevzuat hükümlerine aykırı olarak işletilen, iş yerlerinin işletmecilerine beş yüzmilyon Türk Lirası ile bir milyar Türk Lirası arasında idari para cezası verilir. Bu maddede öngörülen idari para cezaları, belediye sınırları içinde belediye encümeni, belediye sınırları dışında il daimi encümeni tarafından verilir. Verilen idarî para cezalarına dair kararlar ilgililere 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre tebliğ edilir. Bu cezalara karşı tebliğ tarihinden itibaren en geç yedi gün içinde yetkili idare mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz, idarece verilen cezanın yerine getirilmesini durdurmaz. İtiraz üzerine verilen karar kesindir..." hükmüne yer verilmiştir.
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin "İşyerlerinin açılması" başlıklı 6. maddesinin 2. fıkrasında, "İşyeri ruhsatları yetkili idarelerin en üst amiri veya görevlendireceği yetkili tarafından bu Yönetmelikte öngörülen sürede imzalanır; ruhsat için ayrıca, meclis veya encümen tarafından bir karar alınmaz." kuralı, 13. maddesinde, "İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsat iptal edilerek işyeri kapatılır. Ayrıca ilgililerin yalan, yanlış ve yanıltıcı beyanı varsa haklarında kanunî işlem yapılır." kuralı, 36. maddesinde, "...Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinde, genel kadın olarak tescil edilenler çalıştırılamaz... Müşteri ile beraber yiyip içerek müşterinin eğlenmesini sağlayan konsomatrisler sadece pavyon ruhsatlı yerlerde çalışabilir." kuralı, 39. maddenin 2. fıkrasında ise, 36. maddeye aykırılığın veya 2559 sayılı Kanunun 6. maddesinde belirtilen hususların tespiti hâlinde, yetkili idare tarafından anılan maddede belirtilen usûle göre idari para cezası uygulanacağı kuralı yer almaktadır.
Buna göre, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in yukarıda yer verilen hükümleri uyarınca, pavyon ruhsatı olmadığı halde 22/09/2018 tarihli tutanak ile konsomatris çalıştırdığı tespit edilen davacı işletme hakkında yaptırım olarak idari para cezası uygulanacağı, ruhsat iptali yoluna gidilemeyeceği açık olup, aksi yönde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Bu durumda, dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırlık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin reddine,
2. Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının Başkan
… ve üye …'nin karşı oyu ve oyçokluğuyla yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, 11/10/2023 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.
(X) KARŞI OY :
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 13. maddesinde, "İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsat iptal edilerek işyeri kapatılır. Ayrıca ilgililerin yalan, yanlış ve yanıltıcı beyanı varsa haklarında kanunî işlem yapılır." kuralı, 36. maddesinin 6. fıkrasında ise, "Müşteri ile beraber yiyip içerek müşterinin eğlenmesini sağlayan konsomatrisler sadece pavyon ruhsatlı yerlerde çalışabilir." kuralı yer almaktadır.
Dosyanın incelenmesinden, davacıya ait işyerinde, Melikgazi İlçe Emniyet Müdürlüğüne bağlı kolluk görevlileri tarafından 22/09/2018 tarihinde yapılan denetim sonucunda, işyerinde konsomatris çalıştırıldığına ilişkin tutanak tutulduğu, Müdürlüğün … tarih ve … sayılı yazısıyla, farklı tarihlerde yapılan denetimlerde, işyerinde işyeri açma ve çalışma ruhsatındaki faaliyet konusuna aykırı olarak 7 kez konsomatris çalıştırıldığının tespit edildiğinin davalı idareye bildirildiği, anılan tespit ve bildirime istinaden dava konusu işlemle uyuşmazlık konusu ruhsatın iptal edildiği görülmektedir.
Uyuşmazlıkta, davacıya ait işyerinin işyeri açma ve çalışma ruhsatında faaliyet konusunun içkili lokanta olarak belirtildiği, işyerinde kolluk tarafından yapılan denetim sonucunda, işyerinde faaliyet konusuna aykırı olarak 7 kez konsomatris çalıştırıldığının tespit edildiği, yukarıda yer verilen Yönetmelik hükmüne göre konsomatrislerin sadece pavyon ruhsatlı yerlerde çalışabileceği, dolayısıyla, söz konusu aykırılığın anılan Yönetmelikte ifade edilen mevzuata uygun olmayan bir unsur olarak değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Öte yandan, Asayiş Şube Müdürlüğünün işyerine ilişkin sunduğu raporda, konsomatris çalıştırmaya ilişkin farklı tarihlerde 7 kez işlem yapıldığının görüldüğü hususları birlikte değerlendirildiğinde, davacıya ait işyerinde mevzuata aykırı olarak konsomatris çalıştırma faaliyetinin süreklilik arz ederek ruhsatta yer alan faaliyet konusunun (içkili lokanta) önüne geçerek asıl faaliyet konusu haline geldiği anlaşılmaktadır. Bu haliyle davacının davranışına verilecek para cezası yaptırımının caydırıcı olmayacağı açıktır.
Bu durumda, davacı tarafından işyerinde ruhsat konusuna ve mevzuata aykırı olarak süreklilik arz edecek şekilde konsomatris çalıştırılmasına devam edilmesi ve bunun asıl faaliyet konusu haline getirilmesi nedeniyle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği oyuyla Daire kararına katılmıyoruz.