T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2023/6687
Karar No : 2024/5
DAVACI : …
VEKİLİ : Av. …
DAVALILAR : 1- … Genel Müdürlüğü / …
2- … Valiliği / …
DAVANIN_ÖZETİ : Davacının, hakkında davalı idare bünyesinde tutulan istihbarat ve GBT kayıtlarının silinmesi istemli başvurusu üzerine, istihbarat kayıtlarının silinmesi isteminin zımnen reddi ile GBT kayıtlarının silinmesi isteminin reddine dair Sakarya İl Emniyet Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işleminin ve bu işlemin dayanağı olarak gösterilen İçişleri Bakanlığı Kaçakçılık, İstihbarat, Harekat ve Bilgi Toplama (KİHBİ) Daire Başkanlığınca çıkarılan 04/06/2007 tarihli ve 3 sayılı Bilgi Toplama Yönergesinin 9/b ve 16. maddelerinin iptali ve yürütmesinin durdurulması istenilmektedir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : 2577 sayılı Kanun'un 3. ve 5. maddelerine uygun bulunmayan dava dilekçesinin reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca hazırlanan Tetkik Hakiminin raporu ve sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra davacının yürütmenin durdurulması istemi hakkında bir karar verilmeksizin dava dilekçesi öncelikle 2577 sayılı Kanun'un 14. maddesinin 3. fıkrasının (g) bendi uyarınca anılan Kanun'un 3. maddesine uygun olup olmadığı yönünden incelenerek gereği görüşüldü:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 3. maddesinde, idari davaların, Danıştay, idare mahkemesi ve vergi mahkemesi başkanlıklarına hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle açılacağı; dilekçelerde tarafların ve varsa vekillerinin veya temsilcilerinin ad ve soyadları veya unvanları ve adreslerinin, davanın konusu ve sebepleri ile dayandığı delillerin gösterileceği belirtilmiş; 5. maddesi, 1. fıkrasında da, her idari işlem aleyhine ayrı ayrı dava açılacağı; ancak aralarında maddi veya hukuki yönden bağlılık ya da sebep sonuç ilişkisi bulunan birden fazla işleme karşı bir dilekçe ile dava açılabileceği kurala bağlanmıştır.
Aynı Kanun'un 14. maddesinde, dilekçelerin 3. ve 5. maddelere uygun olup olmadıkları hususu ilk inceleme konuları arasında sayılmış; 15. maddesinde de, dilekçelerin, 3. ve 5. maddelere uygun olmaması halinde uygun şekilde yeniden düzenlenmek veya noksanlıkları tamamlanmak üzere reddine karar verileceği kuralı getirilmiştir.
Yargılama hukukunun temel ilkelerinden biri taleple bağlılıktır. Bu ilke uyarınca iptali istenen idari işlemle sınırlı olarak mahkemelerce inceleme yapılması gerekmekte olup, talebin incelemeye konu olabilecek nitelikte açık, her türlü tereddütten uzak, belirli ve somut olması gerektiği kuşkusuzdur.
Dava, davacı tarafından, istihbarat ve GBT kayıtlarının silinmesi istemiyle yapılan başvurunun ardından Sakarya İl Emniyet Müdürlüğünce, istihbarat kayıtlarının silinmesi isteminin zımnen reddine, GBT kayıtlarının silinmesi isteminin ise, davacı hakkındaki suçların, KİHBİ Daire Başkanlığının 04/06/2007 tarih ve 3 sayılı Bilgi Toplama Yönergesinin 9/b maddesinde belirtilen suçlardan olduğu, Yönergenin 16/b-1 maddesinde ise 9/b maddesi kapsamına giren suçlara ait bilgi formlarının iptal koşullarının belirlendiği belirtilerek, Yönergenin 16/b-1 maddesinde sayılan koşulların gerçekleşmemiş olduğundan bahisle reddine ilişkin … tarih ve … sayılı bireysel işlemin tebliği üzerine açılmıştır.
2577 sayılı Kanun'un 5. Maddesi Uyarınca Yapılan Değerlendirme:
3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun "Merkez, taşra ve yurt dışı teşkilatı" başlıklı 16. maddesinde, "Emniyet Genel Müdürlüğü, merkez ve taşra teşkilatından oluşur.
A) Merkez teşkilatı;
a) Teftiş Kurulu Başkanlığı,
b) Başkanlıklar,
c) (Mülga:6/12/2019-7196/2 md.)
d) Hukuk Müşavirliği,
e) Daire Başkanlıklarından,
Meydana gelir.
Daire başkanlıkları, ihtiyaca göre kurulan en az üç şube müdürlüğü veya koruma müdürlüğünden, şube müdürlükleri veya koruma müdürlükleri en az üç büro amirliğinden meydana gelir.
B) Taşra teşkilatı;
İllerde il emniyet müdürlükleri, ilçelerde ilçe emniyet müdürlükleri veya ilçe emniyet amirlikleri ile güvenlik hizmetlerine ilişkin diğer birimlerden oluşur. ..." hükmüne yer verilmiştir.
2559 sayılı Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu'nun Ek 7. maddesinin 1. fıkrasında, "Polis, Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğüne, Anayasa düzenine ve genel güvenliğine dair önleyici ve koruyucu tedbirleri almak, emniyet ve asayişi sağlamak üzere, ülke seviyesinde ve sanal ortamda istihbarat faaliyetlerinde bulunur, bu amaçla bilgi toplar, değerlendirir, yetkili mercilere veya kullanma alanına ulaştırır." hükmü; 2. fıkrasında, "Birinci fıkrada belirtilen görevlerin yerine getirilmesine yönelik olarak, 4.12.2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun, casusluk suçları hariç, 250 nci maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerinde yazılı suçlar ile bilişim suçlarının işlenmesinin önlenmesi amacıyla hâkim kararı veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Emniyet Genel Müdürünün, Emniyet Genel Müdürlüğü İstihbarat Dairesi Başkanının veya bilişim suçlarıyla sınırlı olmak üzere bilişim suçları ile ilgili daire başkanının yazılı emriyle, telekomünikasyon yoluyla yapılan iletişim veya internet bağlantı adresleriyle internet kaynakları arasındaki veri trafiği ile iletilen veriler tespit edilebilir, dinlenebilir, sinyal bilgileri değerlendirilebilir, kayda alınabilir." hükmü; 8. fıkrasında, "Hâkim kararları ve yazılı emirler, Emniyet Genel Müdürlüğü İstihbarat Dairesi Başkanlığı görevlileri ile bilişim suçlarıyla sınırlı olmak üzere bilişim suçlarıyla ilgili daire başkanlığı görevlilerince yerine getirilir." hükmü yer almıştır.
17/01/2020 tarih ve 31011 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde Değişiklik Yapılmasına Dair 56 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 12. maddesinde, "Mevzuatta Emniyet Genel Müdürlüğü İstihbarat Dairesi Başkanlığına ve İstihbarat Dairesi Başkanına yapılmış atıflar sırasıyla Emniyet Genel Müdürlüğü İstihbarat Başkanlığına ve İstihbarat Başkanına yapılmış sayılır." hükmüne yer verilmiştir.
Emniyet Genel Müdürlüğü İstihbarat Başkanlığına ilişkin olarak yukarıdaki mevzuat hükümleri haricinde "Emniyet İstihbarat Dairesi Başkanlığı Merkez ve Taşra Üniteleri Kuruluş Görev ve Çalışma Yönetmeliği" de bulunmaktadır.
Öte yandan, Emniyet Genel Müdürlüğü teşkilatı içinde yer alan İstihbarat (Dairesi) Başkanlığı ile benzer nitelikte görev ve yetkileri bulunan Kaçakçılık, İstihbarat Harekat ve Bilgi Toplama (KİHBİ) Dairesi Başkanlığı, 10/07/2018 tarih ve 30474 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 256. maddesinde, İçişleri Bakanlığının hizmet birimleri arasında sayılmış; 262. maddesinde ise, görev ve yetkilerine yer verilmiştir.
Somut olayda, davacı tarafından yapılan 27/04/2023 tarih ve 5066 sayılı başvuruda, hakkında Emniyet Genel Müdürlüğü İstihbarat (Dairesi) Başkanlığınca tutulan istihbarat kayıtlarının ve İçişleri Bakanlığı Kaçakçılık, İstihbarat, Harekat ve Bilgi Toplama (KİHBİ) Dairesi Başkanlığınca tutulan GBT kayıtlarının silinmesi olmak üzere iki ayrı istemin bulunduğu, Sakarya İl Emniyet Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işlemiyle, GBT kayıtlarının silinmesi isteminin KİHBİ Dairesi Başkanlığının 04/06/2007 tarih ve 3 sayılı Bilgi Toplama Yönergesinin 9/b ve 16/b-1 maddeleri gerekçe gösterilmek suretiyle açıkça reddedildiği, istihbarat kayıtlarının silinmesi isteminin ise zımnen reddedildiği görülmektedir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden, Emniyet Genel Müdürlüğü bünyesinde yer alan İstihbarat Başkanlığı ile İçişleri Bakanlığı bünyesinde yer alan KİHBİ Dairesi Başkanlığının farklı mevzuata tabi oldukları, anılan kurumlarca tutulan kayıtların da kendi mevzuat hükümleri uyarınca tutulduğu anlaşıldığından, davacı hakkında Emniyet Genel Müdürlüğü İstihbarat (Dairesi) Başkanlığınca tutulan istihbarat kayıtlarının silinmesi isteminin zımnen reddi işleminin iptali isteminden kaynaklanan uyuşmazlık ile KİHBİ Dairesi Başkanlığınca KİHBİ Yönergesi uyarınca tutulan GBT kayıtlarının silinmesi isteminin reddi işlemi ve bu işlemin dayanağı olarak gösterilen KİHBİ Yönergesinin ilgili hükümlerinin iptali isteminden kaynaklanan uyuşmazlık arasında (farklı mevzuat hükümleri esas alınmak suretiyle çözüme kavuşturulacak olması nedeniyle) maddi ve hukuki yönden bağlılık ya da sebep-sonuç ilişkisi bulunmadığı, bu haliyle dava dilekçesinin 2577 sayılı Kanun'un 5. maddesine uygun düzenlenmediği sonucuna varılmaktadır.
Bu durumda, davacı tarafından, Emniyet Genel Müdürlüğü İstihbarat (Dairesi) Başkanlığınca tutulan istihbarat kayıtlarının silinmesi isteminin zımnen reddi işleminin iptali istemiyle ayrı dilekçeyle bir dava; KİHBİ Dairesi Başkanlığınca tutulan GBT kayıtlarının silinmesi isteminin reddi işlemi ile bu işlemin dayanağı olarak gösterilen KİHBİ Yönergesinin ilgili hükümlerinin iptali istemiyle ayrı dilekçeyle başka bir dava olmak üzere iki ayrı dava açılması gerekmektedir.
2577 sayılı Kanun'un 3. Maddesi Uyarınca Yapılan Değerlendirme:
Dava dilekçesi ve eklerinin incelenmesinden; dilekçenin "konu" kısmının (2) numaralı paragrafının başında, hakkında tesis edilen bireysel işlemin dayanağı olan KİHBİ Daire Başkanlığı Bilgi Toplama Yönergesinin 9/b ve 16/b-1 maddelerinin iptali istemine, paragrafın sonunda ise Yönergenin 9/b maddesinde yer alan yaralama ve dolandırıcılık suçuna ilişkin satırların ve 16. maddesinin tamamının iptali istemine yer verildiği; "sonuç" kısmında, Yönergenin 9/b maddesinde yer alan yaralama ve dolandırıcılık suçuna dair satırların ve 16. maddesinin tamamının iptali istemine yer verildiği, dilekçe içeriğinde (5. sayfa) ise, Yönergenin 16/1-b maddesinin iptalinin istenildiği anlaşılmaktadır.
Bu haliyle, dava dilekçesinin "konu", "sonuç" ve içerik kısımları arasında çelişki bulunduğu, Yönergenin 9/b maddesinin tamamının mı, yoksa yalnızca yaralama ve dolandırıcılık suçuna ilişkin satırlarının mı iptalinin istenildiği, ayrıca Yönergenin 16. maddesinin tamamının mı, yoksa 16/b-1 maddesinin mi iptalinin istenildiği hususlarının müphem kaldığı, dolayısıyla dilekçenin 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.
Öte yandan, davacı hakkında tesis edilen … tarih ve … sayılı bireysel işlemin anılan Yönergenin 9/b ve 16/b-1 maddeleri uyarınca tesis edildiği, dolayısıyla anılan maddelerin davacının menfaatini ilgilendirdiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, davacı tarafından, KİHBİ Daire Başkanlığı Bilgi Toplama Yönergesinin 9/b ve 16. maddelerinin tamamının mı, yoksa yalnızca 9/b maddesinde yer alan yaralama ve dolandırıcılık suçuna ilişkin satırları ile 16/b-1 maddesinin mi dava konusu edildiğinin (davacı hakkında tesis edilen bireysel işlemin anılan Yönergenin 9/b ve 16/b-1 maddeleri uyarınca tesis edildiği, dolayısıyla anılan maddelerin davacının menfaatini ilgilendirdiği hususu da dikkate alınmak suretiyle) açıkça belirtilmesi, iptali istenilen kısımlar yönünden tek tek hukuka aykırılık sebeplerinin belirtilmesi, menfaatinin ne şekilde etkilendiğinin her bir madde yönünden açıklanması ve istemin dilekçenin, konu, içerik ile sonuç kısımlarında uyumlu bir şekilde ifade edilmesi; ayrıca yukarıda açıklandığı üzere, davacının … tarih ve … sayılı başvurusu üzerine tesis edilen Sakarya İl Emniyet Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işleminin, Emniyet Genel Müdürlüğü İstihbarat (Dairesi) Başkanlığınca tutulan istihbarat kayıtlarının silinmesi isteminin zımnen reddine ilişkin kısmının iptali istemiyle ayrı bir dilekçe, anılan işlemin KİHBİ Dairesi Başkanlığınca tutulan GBT kayıtlarının silinmesi isteminin reddine ilişkin kısmının ve dayanağı KİHBİ Yönergesinin dava konusu edilen hükümlerinin iptali istemiyle ayrı bir dilekçe düzenlenmesi;
belirtilen eksiklikler giderilmek suretiyle 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine uygun olarak yenilenen, Danıştay Başkanlığına hitaben yazılmış açık ve anlaşılabilir iki ayrı ikişer nüsha dilekçeyle dava açılması gerekmektedir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1) 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15. maddesi, 1. fıkrası, (d) bendi uyarınca bu kararın tebliğinden itibaren 30 (otuz) gün içinde 3. ve 5. maddeye uygun şekilde, yukarıda belirtilen hususlar göz önüne alınarak gerekli harç ve posta ücreti yatırılmak suretiyle Dairemiz nezdinde dava açmakta serbest olunmak üzere DAVA DİLEKÇESİNİN REDDİNE,
2) Aynı Kanun'un 15. maddesinin 5. fıkrasına göre dilekçenin reddi üzerine yeniden verilecek dilekçede de aynı yanlışlıkların yapılması halinde davanın reddedileceğinin davacıya duyurulmasına,
3) Davanın yenilenmemesi halinde, yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, kullanılmayan … TL yürütmenin durdurulması harcı ile posta gideri avansından artan miktarın istemi halinde davacıya iadesine, 18/01/2024 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.