DANIŞTAY İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU 2023/67 E. , 2024/207 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2023/67
Karar No : 2024/207
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ... )
KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- ...
2- ... İdaresi Başkanlığı
VEKİLLERİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : Danıştay Onikinci Dairesinin 30/03/2022 tarih ve E:2018/6930, K:2022/1520 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: ... Elektrik Perakende Satış A.Ş.'de satış temsilcisi olarak çalışmakta iken 4857 sayılı İş Kanunu'nun 17. maddesi uyarınca, 10/01/2018 tarihi itibarıyla iş sözleşmesi feshedilen davacının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4. maddesinin birinci fıkrasının (C) bendi kapsamında istihdam edilmesi talebiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile bu işlemin dayanağı olarak gösterilen 30/03/2018 tarih ve 30376 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 02/04/2018 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe giren, Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar ile Sözleşmeli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Kararda Değişiklik Yapılmasına İlişkin 26/03/2018 tarih ve 2018/11587 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'nın 3. maddesi ile aynı Esaslar'a eklenen Geçici 13. maddesindeki ''.. ile 01/07/2014 tarihinden önce özelleştirilen kuruluşlarda, özelleştirme işlemini takip eden altı aylık süre geçtikten sonra iş sözleşmeleri sona erenler'' düzenlemesinin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Onikinci Dairesinin 30/03/2022 tarih ve E:2018/6930, K:2022/1520 sayılı kararıyla;
11/09/2014 tarih ve 29116 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 6552 sayılı Kanun'un 66. maddesiyle 657 sayılı Kanun'un 4. maddesinin birinci fıkrasının (C) bendine eklenen paragrafa; 31/12/2014 tarih ve 29222 (4. mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 01/01/2015 tarihinde yürürlüğe giren ve 20. maddesi ile 03/05/2004 tarih ve 2004/7898 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'nı yürürlükten kaldıran 29/12/2014 tarih ve 2014/7140 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekindeki Özelleştirme Uygulamaları Sonucunda İş Sözleşmeleri Sona Eren İşçilerin Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Geçici Personel Statüsünde İstihdam Edilmelerine İlişkin Esaslar'ın 2. ve Geçici 1. maddelerine; 25/08/2015 tarih ve 29456 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 10/08/2015 tarih ve 2015/8048 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'nın 1. maddesiyle de, 29/12/2014 tarih ve 2014/7140 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'yla yürürlüğe konulan "Özelleştirme Uygulamaları Sonucunda İş Sözleşmeleri Sona Eren İşçilerin Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Geçici Personel Statüsünde İstihdam Edilmelerine İlişkin Esaslar"ın 2. maddesinin birinci fıkrasında yer alan "2 yıl içinde" ibaresi ile üçüncü fıkrasında yer alan "Fesih tarihini müteakip 60 gün içerisinde" ibaresinin yürürlükten kaldırıldığına ilişkin açıklamaya; 30/03/2018 tarih ve 30376 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 02/04/2018 tarihinden geçerli olmak üzere yayım tarihinde yürürlüğe giren ''Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar ile Sözleşmeli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Kararda Değişiklik Yapılmasına İlişkin 26/03/2018 tarih ve 2018/11587 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı''nın 3. maddesi ile aynı Esaslar'a eklenen Geçici 13. maddesine ve aynı Bakanlar Kurulu Kararı'nın 2. maddesiyle Esaslar'a eklenen Ek 9. maddesine; 24/12/2017 tarih ve 30280 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 17. maddesiyle 657 sayılı Kanun'un 4. maddesinin birinci fıkrasının (C) bendinin yürürlükten kaldırıldığına ilişkin açıklama ve anılan maddenin birinci fıkrasının (B) bendinde yapılan değişikliğe; anılan Kanun Hükmünde Kararname'nin 18. maddesiyle 657 sayılı Kanun'a eklenen Geçici 44. madde ile 08/03/2018 tarih ve 30354 mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7079 sayılı Kanun ile 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin söz konusu maddeleri aynen kabul edildiği açıklamasına yer verildikten sonra,
30/03/2018 tarih ve 30376 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 02/04/2018 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe giren ''Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar ile Sözleşmeli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Kararda Değişiklik Yapılmasına İlişkin 26/03/2018 tarih ve 2018/11587 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı''nın 3. maddesi ile aynı Esaslar'a eklenen Geçici 13. maddesindeki; ''...ile 01/07/2014 tarihinden önce özelleştirilen kuruluşlarda, özelleştirme işlemini takip eden altı aylık süre geçtikten sonra iş sözleşmeleri sona erenler...'' ibaresi yönünden;
Dosyanın incelenmesinden; 10/01/2018 tarihinde 4857 sayılı Kanun'un 17. maddesi uyarınca iş sözleşmesi feshedilen davacının, 16/01/2018 tarihli başvurusuyla, 657 sayılı Kanun’un 4. maddesinin birinci fıkrasının (C) bendi uyarınca geçici personel olarak istihdam edilme talebinde bulunması üzerine, davacının davaya konu başvurusunun, davalı idarelerden Özelleştirme İdaresi Başkanlığının 04/04/2018 tarihli dava konusu işlemiyle, 30/03/2018 tarih ve 30376 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 02/04/2018 tarihinden geçerli olmak üzere yayım tarihinde yürürlüğe giren ''Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar ile Sözleşmeli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Kararda Değişiklik Yapılmasına İlişkin 26/03/2018 tarih ve 2018/11587 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı''nın 3. maddesiyle Esaslar'a eklenen Geçici 13. maddesindeki ''...ile 01/07/2014 tarihinden önce özelleştirilen kuruluşlarda, özelleştirme işlemini takip eden altı aylık süre geçtikten sonra iş sözleşmeleri sona erenler...'' ibaresinin gerekçe gösterilmek suretiyle reddi üzerine, bakılan davanın açıldığı,
Bu durumda; her ne kadar Geçici 13. madde hükümleri uyarınca davacının talebinin reddi yönünde işlem tesis edilmiş ise de, iptali istenilen düzenleyici işlemin, başvuru tarihi itibarıyla yürürlükte bulunmaması (henüz yürürlüğe girmemiş olması) nedeniyle, dava konusu işlemin dayanağını oluşturamayacağı,
Bu itibarla, başvurusunun reddine dayanak teşkil etmeyen düzenleyici işlemin iptali istemi bakımından, davacının hukuki yararı bulunmadığı,
Davacının, 657 sayılı Kanun’un 4. maddesinin birinci fıkrasının (B) fıkrası kapsamında istihdam edilmesi talebiyle yaptığı başvurunun reddine dair bireysel işlem yönünden;
TEDAŞ'ın 02/04/2004 tarihinde özelleştirme programına alındığı; davacının, TEDAŞ'ın özelleştirme programına alınması üzerine oluşturulan 21 dağıtım bölgesinden biri olan ... Elektrik Dağıtım A.Ş.'de 29/12/2006 tarihinde çalışmaya başladığı,
29/12/2014 tarih ve 2014/7140 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekindeki Özelleştirme Uygulamaları Sonucunda İş Sözleşmeleri Sona Eren İşçilerin Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Geçici Personel Statüsünde İstihdam Edilmelerine İlişkin Esaslar'ın 2. maddesinde açıkça belirtilen "Programa alınma tarihinden sonra özelleştirme programındaki kuruluşlarda istihdam edilmeye başlanılan personel bu esaslardan yararlanamaz." kuralının, 30/03/2018 tarih ve 30376 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 02/04/2018 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe giren ''Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar ile Sözleşmeli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Kararda Değişiklik Yapılmasına İlişkin 26/03/2018 tarih ve 2018/11587 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı''nın 2. maddesiyle Esaslar'a eklenen Ek 9. maddesinin dördüncü fıkrasında da mevcudiyetini koruduğu,
Bu itibarla, TEDAŞ'ın özelleştirme programına alındığı tarih olan 02/04/2004 tarihinden sonra 29/12/2006 tarihinde, TEDAŞ'ın özelleştirme programına alınması üzerine oluşturulan 21 dağıtım bölgesinden biri olan ... Elektrik Dağıtım A.Ş.'de çalışmaya başlayan davacının, özelleştirmelerden sonra işine son verilenlerin kamu kurum ve kuruluşlarına sözleşmeli personel olarak yerleştirilmesine ilişkin düzenlemelerden yararlanmasına hukuki olanak bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, davalı idarenin dayandığı gerekçenin Daire tarafından değiştirildiği ve adil yargılanma hakkı gözetilmeksizin karar verildiği; idari işlemlerin gerekçeli olması ilkesinin, ilgili bakımından bilgi edinme ve dilekçe haklarının bir gereği iken, işleme karşı dava hakkının yerine getirilebilmesinin de bir ön koşulu olduğu, idarenin yargılama aşamasına geçildiğinde sebep unsuru yönünden değişiklik yapmasının, esasında dava konusu işlemi başka temelde gerçekleştirdiğini belirtmesinin ise dürüstlük kuralına, iyi yönetim ilkelerine ve idari işlemlerin gerekçeli olması ilkesine uygun düşmeyeceği; davalı idarenin davaya konu edilen işleminde dayanak gösterilmeyen, bu anlamda dava boyunca hiç tartışılmamış bir hükme dayalı olarak davanın reddedilmesinin, savunma hakkının engellenmesi anlamına geleceği; hakkı belirleyen/tanımlayan yasal düzenlemede, özelleştirme sebebiyle iş akdi işveren tarafından feshedilen çalışanlara, emeklilik hakkı elde edene kadar çalışma hakkı getirildiği, burada belirtilenlerin dışında, idari işlemlerle haktan yararlanmayı kısıtlayan bir sınırlama getirilmesinin, normlar hiyerarşisi ilkesine aykırılık oluşturacağı; 657 sayılı Kanun'un 4/B fıkrasına eklenen hüküm ile özelleştirme mağdurlarının, yasada belirlenen koşullarda çalışma hakkının sabit olduğu, yasa metninde yer almayan "kuruluşun özelleştirme programına alındığı tarihte çalışıyor olma" sınırlamasının Bakanlar Kurulu eki Karar ile getirilmesinin, çalışma hakkına ölçüsüz bir müdahale, Kanun'da yer almayan bir yetkinin idare tarafından kullanılması anlamında, açıkça yasal temelden yoksun olduğu; davanın reddine sebep olan, “programa alınma tarihinde istihdam ediliyor olmak” ölçütü temelinde yapılan ayrımın, düzenleme ile kendisine verilen sürede özelleştirme kapsam ve programına alma kararı gereklerini yerine getirmeyen idarenin, kısıtlama hakkını da kaybedeceğinin gözönüne alınması gerektiği; özelleştirmeden doğan mağduriyetin, sosyal devlet ilkesi çerçevesinde giderilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI : Davalı idareler tarafından, Danıştay Onikinci Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ... 'IN DÜŞÜNCESİ : Uyuşmazlık konusu olayda; idare tarafından, dava konusu bireysel işlemin ret gerekçesi olarak, açıkça, tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan 30/03/2018 tarih ve 30376 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 02/04/2018 tarihinden geçerli olmak üzere yayım tarihinde yürürlüğe giren ''Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar ile Sözleşmeli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Kararda Değişiklik Yapılmasına İlişkin 26/03/2018 tarih ve 2018/11587 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı''nın 3. maddesiyle Esaslar'a eklenen Geçici 13. maddesindeki ''...ile 01/07/2014 tarihinden önce özelleştirilen kuruluşlarda, özelleştirme işlemini takip eden altı aylık süre geçtikten sonra iş sözleşmeleri sona erenler...'' ibaresi olarak gösterilmiş fakat Daire tarafından, dava konusu düzenleyici işlemin, davacının davalı idarelerden Özelleştirme Başkanlığına başvurduğu tarih itibarıyla dava konusu düzenleyici işlemin yürürlükte olmadığından bahisle bireysel işlemin ret gerekçesinin dava konusu düzenleyici işlem olamayacağı belirtilerek davanın reddine karar verilmiştir.
Bu durumda, öncelikle, uyuşmazlıkla ilgili herhangi bir inceleme yapılmadan davanın reddi yolunda karar verildiğinden adil yargılanma ilkesinin bir parçası olan "gerekçeli karar hakkının" ihlal edildiği; öte yandan, Daire tarafından ileri sürülen gerekçenin geçerli olduğu kabul edilse bile bu durumda yargılama sürecinin sonunda iptal kararı verilmesi gerektiği çünkü yürürlükte olmayan bir düzenlemenin davacıya uygulanmasının da hukuka aykırı olduğu düşüncesiyle davacının temyiz isteminin kabulü ile kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra dosyanın tekemmül ettiği görüldüğünden yürütmenin durdurulması istemi görüşülmeyerek, gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;
"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,
b) Hukuka aykırı karar verilmesi,
c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine,
2.Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Danıştay Onikinci Dairesinin temyize konu 30/03/2022 tarih ve E:2018/6930, K:2022/1520 sayılı kararının ONANMASINA,
3. Kullanılmayan ... -TL yürütme harcının davacıya iadesine
4.Düzenleyici işlem yönünden esasta oybirliği gerekçede oyçokluğu, bireysel işlem yönünden oybirliği ile 05/02/2024 tarihinde, kesin olarak karar verildi.
KARŞI OY
X- Dava; ... Elektrik Perakende Satış A.Ş.'nde satış temsilcisi olarak çalışmakta iken 4857 sayılı Kanun'un 17. maddesi uyarınca 10/01/2018 tarihi itibarıyla iş sözleşmesi feshedilen davacının, 657 sayılı Kanun’un 4. maddesinin birinci fıkrasının (C) bendi kapsamında istihdam edilmesi talebiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile bu işlemin dayanağı olarak gösterilen 30/03/2018 tarih ve 30376 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 02/04/2018 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe giren ''Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar ile Sözleşmeli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Kararda Değişiklik Yapılmasına İlişkin 26/03/2018 tarih ve 2018/11587 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı''nın 3. maddesiyle aynı Esaslar'a eklenen Geçici 13. maddesindeki ''ile 01/07/2014 tarihinden önce özelleştirilen kuruluşlarda, özelleştirme işlemini takip eden altı aylık süre geçtikten sonra iş sözleşmeleri sona erenler'' düzenlemesinin iptali istemiyle açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinin 4. fıkrasında, ilanı gereken düzenleyici işlemlere karşı ilan tarihini izleyen günden itibaren dava açma süresi içinde dava açılmasa dahi bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililerin, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilecekleri öngörülmüştür. Bu kapsamda, bir düzenleyici işlemin esasının anılan hükme göre incelenebilmesi, uygulama işleminin dayanağını oluşturması halinde mümkün olup, bu incelemenin yapılması ilgililer için de ancak bu halde hukuki bir yarar sağlayacaktır.
Dosyadaki belge ve bilgilerin incelenmesinden; 10/01/2018 tarihinde 4857 sayılı Kanun'un 17. maddesi uyarınca iş sözleşmesi feshedilen davacının, 657 sayılı Kanun’un 4. maddesinin birinci fıkrasının (C) bendi uyarınca geçici personel olarak istihdam edilmesi talebiyle yaptığı 16/01/2018 tarihli başvurunun, davalı idarelerden Özelleştirme İdaresi Başkanlığının 04/04/2018 tarihli işlemiyle; 30/03/2018 tarih ve 30376 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 02/04/2018 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe giren ''Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar ile Sözleşmeli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Kararda Değişiklik Yapılmasına İlişkin 26/03/2018 tarih ve 2018/11587 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı''nın 3. maddesiyle Esaslar'a eklenen Geçici 13. maddesindeki ''...ile 01/07/2014 tarihinden önce özelleştirilen kuruluşlarda, özelleştirme işlemini takip eden altı aylık süre geçtikten sonra iş sözleşmeleri sona erenler...'' ibaresi gerekçe gösterilmek suretiyle reddedildiği görülmektedir.
Daire tarafından yapılan inceleme sonucunda, davacı hakkındaki davaya konu uygulama işleminin, 30/03/2018 tarih ve 30376 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 02/04/2018 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe giren ''Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar ile Sözleşmeli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Kararda Değişiklik Yapılmasına İlişkin 26/03/2018 tarih ve 2018/11587 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı''nın 3. maddesiyle Esaslar'a eklenen Ek 9. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca tesis edildiğine itibar edilerek yargılamasının yapılıp hükme bağlandığı anlaşılmaktadır.
Kararda Dairece; Geçici 13. madde hükmünün, başvuru tarihi itibarıyla yürürlükte bulunmaması (henüz yürürlüğe girmemiş olması) nedeniyle, dava konusu uygulama işleminin dayanağını oluşturamayacağından, iptalini istemede davacının hukuki yararının bulunmadığı gerekçesine yer verilmiş ise de; anılan hükmün, uygulama işleminde davacının başvurusunun reddine gerekçe gösterildiği ve işlem tarihi itibariyle yürürlüğe girmiş olduğu ancak Ek 9. madde hükmü karşısında davacıya uygulanma imkanı bulunmadığı, öte yandan bu durumun uygulama işleminin iptali sonucunu doğurmayacağı, zira Dairece de uygulama işleminin Ek 9. madde hükmü uyarınca tesis edildiğine itibar edilerek yargılamasının yapılıp hükme bağlandığı anlaşıldığından, her ne kadar iptali istenilen Geçici 13. madde hükmü idarece uygulama işleminde dayanak gösterilmiş olsa da uygulama işleminden kaynaklanan uyuşmazlığın çözümünde dayanak alınmayan anılan hükmün esasının uygulama işlemine bağlı olarak incelenmesine imkan bulunmamaktadır.
Bu itibarla, uygulama işleminde dayanak gösterilmesi nedeniyle dava konusu edildiği anlaşılan 30/03/2018 tarih ve 30376 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 02/04/2018 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe giren ''Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar ile Sözleşmeli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Kararda Değişiklik Yapılmasına İlişkin 26/03/2018 tarih ve 2018/11587 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı''nın 3. maddesiyle aynı Esaslar'a eklenen Geçici 13. maddesindeki ''ile 01/07/2014 tarihinden önce özelleştirilen kuruluşlarda, özelleştirme işlemini takip eden altı aylık süre geçtikten sonra iş sözleşmeleri sona erenler'' düzenlemesi yönünden davanın incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, "davanın reddi" yolundaki temyize konu kararın, düzenleyici işleme ilişkin kısmının yukarıda belirtilen gerekçe ile onanması gerektiği oyuyla, çoğunluk kararının gerekçesine katılmıyorum.