T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/6772
Karar No : 2023/7253
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : … Grup Gıda Nakliyat İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited
Şirketi
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : …Bölge İdare Mahkemesi … İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İzmir ili, Bornova İlçesi, … Mahallesi, … Sokak, No:… adresinde, unlu mamuller, şuruplu ve sütlü tatlılar pasta ve pastacılık ürünleri imalatı alanında faaliyet gösteren davacı şirketin 2013/236 sayılı işyeri açma ve çalıştırma ruhsatının iptaline ilişkin … gün ve … sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacı şirketin kiracısı olduğu ruhsatlı yapıda, yapının ruhsat ve eki mimari projesine aykırı olarak binanın girişine göre yan ve arka bahçe mesafesine, üstü ve yanları kapalı 418,87 m² kapalı alan oluşturulduğunun tespiti ve verilen süre içinde bu aykırılığın giderilmemesi nedeniyle davalı idarece davacı şirkete ait işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edildiği; 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca belediyece, yapı ruhsatı ve eki mimari projesine aykırı olarak ilave yapı yapıldığının tespit edilmesi nedeniyle idari para cezası ve yıkım kararı verilebileceği ve ruhsata aykırılık giderilmediği takdirde masraflarının ilgilisinden tahsil edilmek suretiyle belediye tarafından giderilebileceği hükmü gereğince, idarece aykırılık teşkil eden imalatların kaldırılması suretiyle giderilmesine yönelik olarak herhangi bir işlem tesis edilmeyerek son derece ağır bir yaptırım olan işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali şeklinde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacının her aşamada belediyenin işlemlerinden haberdar olmasına rağmen yıkım kararını uygulamadığı, imar mevzuatı ve işyeri açma ve çalışma ruhsatları arasında hangi mevzuatın öncelikli olarak uygulanacağına dair bir düzenleme bulunmadığı, verilen karar ile davacının ödüllendirildiği, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 4. maddesinde; "3. maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar.
a) İnsan sağlığına zarar vermemek,
b) Çevre kirliliğine yol açmamak,
c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak. " hükmüne,
3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesinde; "Bu Kanun hükümlerine göre ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılar hariç; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur. Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır. Bu tebligatın bir nüshası da muhtara bırakılır. Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten mühürün kaldırılmasını ister. Ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonunda anlaşılırsa, mühür, belediye veya valilikçe kaldırılır ve inşaatın devamına izin verilir. Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir. ... " hükmüne yer verilmiştir.
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 13. maddesinde; "İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idareler tarafından ruhsatın verildiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde kontrol edilir. İşyerinin bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde ruhsat kesinleşir. Kontrol görevini yerine getirmeyen yetkili idare görevlileri hakkında kanunî işlem yapılır. İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsat iptal edilerek işyeri kapatılır. Ayrıca ilgililerin yalan, yanlış ve yanıltıcı beyanı varsa haklarında kanunî işlem yapılır." düzenlemesine yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, davacı şirketin İzmir İli, Bornova İlçesi, … Mahallesinde bulunan, …ada, … parsel sayılı taşınmazdaki işyerinin kiracısı olduğu, Bornova Belediyesince verilen … tarih ve … sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile unlu mamuller, şuruplu ve sütlü tatlılar pasta ve pastacılık ürünleri imalatı faaliyetinde bulunduğu, işyerinde yapılan denetimde; yapının tasdikli mimari projesine aykırı olarak binanın girişine göre yan ve arka bahçe mesafesine, üstü ve yanları kapalı 418,87 m² kapalı alan oluşturulduğunun tespiti üzerine 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca kaçak ve ruhsatsız kısmın durdurularak mühürlendiği, buna ilişkin … günlü ve … kayıt nolu yapı tatil zaptının düzenlendiği, … ada, … parsel sayılı taşınmazda ruhsatsız olarak yapılan kısmın bir aylık süre içinde ruhsata uygun hale getirilmemesi nedeniyle Bornova Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararı ile ruhsatsız olarak yapılan kısmın yıkılmasına karar verildiği, davacı şirketin, işyerinin yapı tatil zaptına sebep olan aykırılıkları on beş (15) günlük süre içinde gidermemesi halinde işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edileceğinin bildirildiği, … tarih ve …nolu tespit tutanağı ile yapı tatil zaptına esas olan aykırılıkların verilen süre içinde giderilmediğinin tespit edildiği ve davacı şirkete ait işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Mahkemece her ne kadar ruhsat eki mimari projeye aykırılık halinde, aykırılığın kaldırılması için 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesine göre işlem tesis edilmesi gerektiği, imara aykırılık sebebi ile son derece ağır bir yaptırım olan işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de, imara ve mimari projesine aykırılığı tespit edilen yapılar hakkında imar mevzuatı uyarınca tesis edilen veya edilecek olan işlemlerin bu yapıda faaliyet göstermekte olan işyerleri hakkında işyeri açma ve çalışma ruhsatlarına ilişkin mevzuat kapsamında işlem tesisine engel oluşturmayacağı açıktır.
Zira; yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, bir işyerine işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenebilmesi için işyerinin bulunduğu yapının imar mevzuatına uygun olmasının zorunlu olduğu ve işyeri açma ve çalışma ruhsatına bağlanan faaliyetin yer aldığı yapının ruhsatlandırıldığı mevcut imar durumunun sürekliliği korunarak imara aykırı bir durumun ortaya çıkmasının önlenmesinin amaçlandığı, tespit edilen imara aykırılıkların verilen on beş günlük süre içerisinde giderilmemesi halinin işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali ve işyerinin mühürlenmesi şeklinde yaptırıma bağlandığı anlaşıldığından, aksi yöndeki Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kabulüne,
2.Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 25/12/2023 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.
(X) KARŞI OY:
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin "İşyeri Açılması" başlıklı 6. maddesinde, "Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır." kuralına yer verilmiştir.
Davacı şirketin, … tarih ve … sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile unlu mamuller, şuruplu ve sütlü tatlılar pasta ve pastacılık ürünleri imalatı faaliyetinde bulunduğu, işyerinde yapılan denetimde; yapının tasdikli mimari projesine aykırı olarak binanın girişine göre yan ve arka bahçe mesafesine, üstü ve yanları kapalı 418,87 m² kapalı alan oluşturulduğunun tespit edilerek 3194 sayılı İmar Kanunun 32. maddesi uyarınca kaçak ve ruhsatsız kısmın durdurularak mühürlendiği, işyerinin yapı tatil zaptına sebep olan aykırılıkları on beş (15) günlük süre içinde gidermemesi halinde işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edileceğinin bildirildiği, yapı tatil zaptına esas olan aykırılıkların verilen süre içinde giderilmediğinin tespit edilmesi üzerine dava konusu edilen işlemle davacı şirkete ait işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edildiği anlaşılmıştır.
Olayda davacıya ait ruhsatlı işyerininin bitişiğinde kaçak olarak yapılan yapıda davacıya ait motor ve jeneratörlerin bulunduğu, bu kısmın ruhsatsız şekilde kullanıldığı hususu, davalı idare ekiplerince yapılan denetimde tespit edilmiş olduğundan, sadece ruhsatsız faaliyet gösteren kısmın kapatılarak, bu kısımda faaliyet göstermesinin engellenmesi gerekirken, davacıya ait işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemin iptali yolundaki kararda sonucu itibariyle hukuka aykırılık bulunmadığı, Bölge İdare Mahkemesi kararının bu gerekçe ile onanması gerektiği oyuyla karara katılmıyorum.