T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/6784
Karar No : 2024/602
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : … Turizm ve Turistik Tesisler Sanayi Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul İli, Fatih İlçesi, … Mahallesi, … Caddesi, No:… adresinde bulunan içkili müzikli lokanta hakkında davacı şirket adına Eminönü Kaymakamlığı tarafından düzenlenen içkili istirahat ve eğlence yeri işletme izin belgesinin iptaline dair (05/10/2016 tarihli, 5577 sayılı belge ile bildirilen) Fatih Belediye Başkanlığının … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:… , K:… sayılı kararda; dava konusu ruhsat iptalinin İstanbul Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Müdürlüğü'nün 06/09/2016 tarihli yazısı ile İstanbul Boğazının altından geçerek İstanbul'un iki yakasını birbirine bağlayacak olan Avrasya Tüneli Avrupa Yakası çıkışından Kazlıçeşme'ye kadar olan kesimde yapılan düzenlemeler ile sahil yolunun erişim kontrollü bölünmüş yol olarak düzenlendiği, bu yollardan herhangi bir parsele doğrudan giriş ve çıkış verilemeyeceğinden, bu parsellere yapılacak giriş çıkışların ulaşım ve trafik emniyetini tehlikeye düşüreceğinin belirlendiği belirtilerek, mülkiyeti Devlet Demiryolları Genel Müdürlüğüne ait … ada, … parsel ve … ada, … parselde bulunan taşınmazlara ait işyeri açma ve çalışma ruhsatların iptalinin istenilmesi üzerine tesis edildiği, ancak sözkonusu işyerinin mevcut hali ile kullanımının mümkün olup olmayacağı yönünden inceleme ve araştırma yapılarak, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik çerçevesinde işlem tesis edilmesi gerekirken, böyle bir inceleme ve araştırma yapılmaksızın tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı, öte yandan; usulüne uygun şekilde alınmış işyeri açma ve çalışma ruhsatının ilgililer yönünden kazanılmış hak oluşturduğu, ancak ilgili mevzuat gereği işyeri ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların varlığı halinde anılan Yönetmeliğin 13. maddesine göre işlem yapılabileceği, Avrasya Tüneli'nin sahil yolunun trafik güvenliği gerekçe gösterilerek işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilemeyeceği belirtilerek, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından; İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından İstanbul Boğazının altından geçerek İstanbul'un iki yakasını birbirine bağlayacak olan Avrasya Tüneli Avrupa Yakası çıkışından Kazlıçeşme'ye kadar olan kesimde yapılan düzenlemeler ile sahil yolunun erişim kontrollü bölünmüş yol olarak düzenlendiği, bu yollardan herhangi bir parsele doğrudan giriş ve çıkış verilemeyeceğinden, bu parsellere yapılacak giriş çıkışların ulaşım ve trafik emniyetini tehlikeye düşüreceğinin belirlendiği belirtilerek, mülkiyeti Devlet Demiryolları Genel Müdürlüğüne ait … ada, … parsel ve … ada, … parselde bulunan taşınmazlara ait işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının iptalinin istenilmesi üzerine tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı, işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesinden sonra ise işyerinin faaliyetten men edildiği, yapılan işlemin mevzuat çerçevesinde yapıldığı iddia edilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmüştür.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davacı tarafından, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY: İstanbul İli, Fatih İlçesi, … Mahallesi, … Caddesi, No:… adresinde bulunan içkili müzikli lokanta hakkında davacı şirket adına Eminönü Kaymakamlığı tarafından düzenlenen içkili istirahat ve eğlence yeri işletme izin belgesinin iptaline dair (05/10/2016 tarihli, 5577 sayılı belge ile bildirilen) Fatih Belediye Başkanlığının … tarih ve … sayılı işleminin tesis edilmesi üzerine, bakılmakta olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun’un 3. maddesinde Belediye hudutları ile mücavir alan içinde kalan işyerleri ve işletmelere işyeri açma ve çalışma ruhsatı vermeye belediyenin yetkili olduğu belirtildikten sonra; 4. maddesinde yetkili idarenin, iznin verilmesi için yapacağı beyan ve incelemelerde; a) İnsan sağlığına zarar vermemek, b) Çevre kirliliğine yol açmamak, c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak üzere genel kriterlerine göre düzenlenecek yönetmeliği esas alacağı; 6. maddesinde ise, ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, 4. maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde, verilmiş olan ruhsatın, ilgili mevzuattaki hükümler çerçevesinde yetkili merci veya mülki idare amirince iptal edilerek işyeri kapatılacağı kurala bağlanmıştır.
10/08/2005 günlü, 25902 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin, "İşyerlerinde aranacak genel şartlar" başlıklı 5. maddesinde, "İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri aşağıda belirtilen şartları taşımak zorundadır: a) İş sağlığı ve güvenliği ile ilgili olarak mevzuatta öngörülen tedbirlerin alınmış olması..." düzenlemesine; "Ruhsatın düzenlenmesi" başlıklı 12. maddesinde ise, "Sıhhî işyeri açmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler, işyerlerini bu Yönetmeliğe uygun olarak tanzim ettikten sonra Örnek 1’de yer alan başvuru ve beyan formuyla yetkili idareye müracaat eder. Başvurunun Yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olduğunun tespiti halinde başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye aynı gün içinde verilir. ...İlgilinin beyanına göre tanzim edilen ruhsat müktesep hak doğurmaz." düzenlemesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Dosyanın incelenmesinden; İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından İstanbul Boğazının altından geçerek İstanbul'un iki yakasını birbirine bağlayacak olan Avrasya Tüneli Avrupa Yakası çıkışından Kazlıçeşme'ye kadar olan kesimde yapılan düzenlemeler ile sahil yolunun erişim kontrollü bölünmüş yol olarak düzenlendiği, bu yollardan herhangi bir parsele doğrudan giriş ve çıkış verilemeyeceğinden, bu parsellere yapılacak giriş çıkışların ulaşım ve trafik emniyetini tehlikeye düşüreceğinin belirlendiği belirtilerek, mülkiyeti Devlet Demiryolları Genel Müdürlüğüne ait … ada, … parsel ve … ada, … parselde bulunan taşınmazlara ait işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının iptalinin istenildiği, bunun üzerine önce dava konusu işlem ile davacıya ait dava konusu işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edildiği, daha sonra 08/10/2016 tarihinde işyerinin faaliyetten men edildiği, 17/10/2016 tarihinde ise bahse konu yerin umumun sağlık ve selametini ihlal ettiği, bu hali ile çevre can ve mal güvenliğini tehdit ettiği, ayrıca işyerine ait onaylı proje, ruhsat ve yapı kullanma izin belgesinin bulunmadığı, kaçak yapılaşma nedeniyle 775 sayılı Gecekondu Kanunu kapsamında kaldığından bahisle, işyerinin yıkıldığı anlaşılmıştır.
Yine dosyada mevcut Fatih Belediye Başkanlığı Yapı Kontrol Müdürlüğü tarafından düzenlenen statik raporda; dava konusu binanın tamamının yapısal olarak belirli bir malzeme kullanılarak yapılmadığı, derme çatma olarak inşa edildiği, bu nedenle, betonarme olan kısımlarda bulunan donatıların korozyona uğradığı, beton malzemede ise yer yer kopmaların olduğu, çelik malzeme kullanılarak yapılan kısımların ise yine korozyona uğradığı, binanın bu haliyle çevre can ve mal emniyetini tehdit ettiği tespitlerine yer verilmiştir.
Bu durumda; onaylı proje, yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesi bulunmayan, mevcut haliyle çevre can ve mal emniyetini tehdit eden, ayrıca Avrasya Tüneli Avrupa Yakası çıkışına uzanan sahil yolu trafik ulaşım ve emniyetini tehlikeye düşüreceği anlaşılan ve halihazırda yıkıldığı anlaşılan taşınmaza ait işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararında ise hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 25/01/2024 tarihinde, oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Dava; İstanbul İli, Fatih İlçesi, … Mahallesi, … Caddesi, No: … adresinde bulunan içkili müzikli lokanta hakkında davacı şirket adına Eminönü Kaymakamlığı tarafından düzenlenen içkili istirahat ve eğlence yeri işletme izin belgesinin Fatih Belediye Başkanlığı tarafından iptal edilmesi üzerine açılmıştır.
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 13. maddesinde; işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idareler tarafından ruhsatın verildiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde kontrol edileceği, işyerinin bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde ruhsatın kesinleşeceği, kontrol görevini yerine getirmeyen yetkili idare görevlileri hakkında kanunî işlem yapılacağı, işyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verileceği, verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsat iptal edilerek işyerinin kapatılacağı, ayrıca ilgililerin yalan, yanlış ve yanıltıcı beyanı varsa haklarında kanunî işlem yapılacağı, hüküm altına alınmış.
Uyuşmazlıkta; İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından İstanbul Boğazının altından geçerek İstanbul'un iki yakasını birbirine bağlayacak olan Avrasya Tüneli Avrupa Yakası çıkışından Kazlıçeşme'ye kadar olan kesimde yapılan düzenlemeler ile sahil yolunun erişim kontrollü bölünmüş yol olarak düzenlendiği, bu yollardan herhangi bir parsele doğrudan giriş ve çıkış verilemeyeceğinden, bu parsellere yapılacak giriş çıkışların ulaşım ve trafik emniyetini tehlikeye düşüreceğinin belirlendiği belirtilerek, mülkiyeti Devlet Demiryolları Genel Müdürlüğüne ait … ada, … parsel ve … ada, … parselde bulunan taşınmazlara ait işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının iptalinin istenildiği, bunun üzerine önce dava konusu işlem ile davacıya ait dava konusu işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edildiği, daha sonra ise faaliyetten men edilerek, işyerinin yıkıldığı anlaşılmıştır.
Yukarıda bahsedilen Yönetmelik hükmü gereğince, öncelikle işyerinde varsa noksanlık ve hataların tespit edilerek, bunların giderilmesi için bir defaya mahsus olmak üzere ilgiliye onbeş günlük süre verilmesi gerektiği, verilen süreye rağmen tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsatın iptal edilmesi gerektiği, uyuşmazlık konusu olayda ise, dava konusu işlemin mevzuatta öngörülen süre verilmeden tesis edildiği, bu nedenle işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığı, ayrıca uyuşmazlık konusu taşınmaz, dava konusu işlem tesis edildikten sonra yıkılmış ise de bu durumun işlemin tesis edildiği tarihteki hukuki duruma göre değerlendirilmesine engel teşkil etmeyeceği açıktır.
Bu durumda; temyize konu kararın belirtilen gerekçenin de ilave edilerek onanması gerektiği oyuyla, Dairemiz bozma kararına katılmıyorum.