T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/6800
Karar No : 2023/6085
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı (E-Tebligat)
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : … Un ve Unlu Mamülleri Gıda Üretim
Sanayi Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Eskişehir ili, Odunpazarı İlçesi, ... Yıl Mahallesi, … Toptancılar Sitesi … numaralı adreste "un ve unlu mamüller imalat ve satış" ruhsatı ile faaliyet gösteren davacı tarafından, üretimde şebeke suyu kullanılmadığı, yer altı suyu kullanıldığı, kullanılan suyun içilemez olduğu ve ruhsata aykırı olarak ekmek üretimi yapıldığının tespiti üzerine, işyerinin faaliyetinin derhal durdurulmasına, aksi halde ruhsatının iptal edileceğinin bildirilmesine ilişkin Odunpazarı Belediye Başkanlığının … tarih ve E…. sayılı işlemi ile 25/10/2016 tarihli mühürleme işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .. İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; işyerinin bulunduğu toptancılar sitesindeki işyerlerinin hiçbirinde şehir şebeke suyu bulunmadığı, site yönetimi tarafından yer altından çıkarılan suyun sisteme verildiği ve bu suyun düzenli olarak halk sağlığı laboratuvarlarında kimyasal ve bakteriyolojik kontrollerinin yapıldığı iddiasına davalı idare tarafından bir savunmada bulunulamadığı, davacı tarafından dosyaya 04/11/2016 tarihinde sunulan Eskişehir Valiliği Halk Sağlığı Müdürlüğü Laboratuvarı analiz raporunda da, dava konusu işyerinin bulunduğu bölgede kullanılan suyun, İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmeliği'ne uygun olduğunun belirtildiği, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına ilişkin Yönetmelik'te, işyerlerinde kullanılacak suyun kontrollerinin nerede yapılacağına ilişkin özel bir düzenleme bulunmaması ve işyerinde kullanılan suyun Yönetmelik'e uygun olduğu yönündeki iddianın davalı idare tarafından aksinin ispatlanamadığı birlikte düşünüldüğünde, işyerinin faaliyetlerinin derhal durdurulmasına ilişkin işlemde hukuka uygunluk görülmediği; işyerinin 08/08/2016 tarihli "un ve unlu mamüller imalat ve satış" ruhsatı bulunduğu, 3. sınıf gayrisıhhi müessese niteliğinde olduğu, ekmek fırını niteliğinde olmadığından, ekmek üretiminde bulunulmaması gerekmekte ise de, bu kurala aykırılığın tespiti halinde uygulanacak olan yaptırımı düzenleyen İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına ilişkin Yönetmelik'in 23. maddesinin 6. fıkrası gereğince, mevzuata aykırılığın giderilmesi için bir defaya mahsus işyerine onbeş gün süre tanınması ve verilen süre içinde noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde verilmiş olan ruhsatın, yetkili idare tarafından iptal edilerek işyerinin kapatılması gerekirken, bu usule uyulmayarak doğrudan işyerinin faaliyetlerinin durdurulduğu anlaşılmakla, işlem bu yönüyle de hukuka uygun olmadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : İşyerinde kullanılan suyun su analiz sonucuna göre içilemez olduğu, ayrıca işyerinde ekmek üretimim yapıldığının tespit edildiği, bu nedenle işlemlerin tesis edildiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 4. maddesinde, "3 üncü maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar.
a) İnsan sağlığına zarar vermemek,
b) Çevre kirliliğine yol açmamak,
c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak."; 6. maddesinde, "İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, 3 üncü maddede belirtilen merciler tarafından ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına ruhsatın veriliş tarihini izleyen bir ay içinde kontrol ettirilirler. Bu süre içinde kontrol ettirilmemesi halinde, ilgili, çalışma ruhsatı almış sayılır ve kontrol görevini süresinde yerine getirmeyen kamu görevlileri hakkında yasal hükümler uygulanır.
Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, 4 üncü maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde; verilmiş olan ruhsat, ilgili mevzuattaki hükümler çerçevesinde yetkili merci veya mülki idare amirince iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ayrıca işlem yapılır." kuralına yer verilmiştir.
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 21. maddesinin son fıkrasında, "Ruhsatın verilmesinden sonra yetkili idare tarafından yapılacak denetim sonucunda toplum ve çevre sağlığı açısından zararlı olan işletmelerin faaliyeti, noksanlıklar ve aykırılıklar giderilinceye kadar derhal durdurulur."; 23. maddesinde ise, "İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese açmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler; işin özelliğine göre bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra bu Yönetmeliğin eki Örnek 2’de yer alan başvuru formunu doldurarak yetkili idareye ibraz eder.
Yetkili idareler, ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler için yapılacak beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar verilmemesi, çevre kirliliğine yol açılmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemeleri esas alır.
Başvurunun öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı beş gün içinde düzenlenerek ilgiliye verilir. İlgili, bu belgeye dayanarak işyeri açabilir.
Beyana göre tanzim edilen ruhsat müktesep hak doğurmaz.
İkinci ve üçüncü sınıf işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idare tarafından bir ay içinde kontrol edilir. Bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde, ilgili, çalışma ruhsatı almış sayılır ve kontrol görevini süresinde yerine getirmeyen kamu görevlileri hakkında yetkili idareler tarafından yasal hükümler uygulanır.
Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, ikinci fıkrada belirtilen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde, işyerine bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde verilmiş olan ruhsat, yetkili idare tarafından iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ruhsat vermeye yetkili idareler tarafından ayrıca yasal işlem yapılır.
..." düzenlemesi getirilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, davacıya ait gayrisıhhî müessese sınıfına dahil işyeri için 08/08/2016 tarihinde "un ve unlu mamüller imalat ve satış" ruhsatının düzenlendiği, daha sonra işyerinde 12/10/2016 tarihinde yapılan denetimde şebeke suyu kullanılmadığı, yeraltı suyu kullanıldığı, alınan numunenin analizi sonucunda 12/10/2016 tarihli laboratuvar raporlarına göre suyun nitrat parametresinin uygun olmadığı ve içilemez olduğu, ayrıca ekmek üretimi yapıldığının tespiti üzerine, işyerinin faaliyetinin derhal durdurulmasına ve sonrasında düzenlenen mühürleme tutanağı ile işyerinin kapatılmasına ilişkin dava konusu işlemlerin tesis edildiği anlaşılmıştır.
Uyuşmazlıkta, davalı idare tarafından işyerinde yapılan denetimde unlu mamüller imalatında insan sağlığı yönünden içilemez nitelikteki su kullanıldığının tespit edilmesi üzerine, yukarıda hükümlerine yer verilen 3572 sayılı Kanun ve bu Kanun'a göre çıkartılan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik uyarınca "insan sağlığına zarar verecek nitelikte" ve "toplum ve çevre sağlığı açısından zararlı olan" işyerinin faaliyetinin derhal durdurulması ve sonrasında işyerinin mühürlenerek kapatılmasına yönelik tesis edildiği anlaşılan işlemlerde hukuka aykırılık görülmemiştir.
Unlu mamüller imalatında kullanılan suyun şebeke suyu olmayıp yeraltı suyu olduğu göz önüne alındığında, davalı idarece yapılan tespitin aksinin davacı tarafından belirtilen suyun insan sağlığı açısından zararlı olmadığı ve içilebilir olduğunun yetkililere faaliyete konu kuyu suyundan yerinde numune aldırtmak suretiyle ortaya konulması gerekmektedir.
Bu bağlamda, dosyaya davacı tarafından sunulduğu anlaşılan Eskişehir Valiliği Halk Sağlığı Müdürlüğü Laboratuvarı Analiz Raporlarının, davalı idarenin tespit tarihi dışındaki muhtelif tarihlerde talep sahibinin dilekçesi ekinde bizzat verdiği numune üzerine düzenlendiği, söz konusu numunelerin Halk Sağlığı yetkililerince alınmadığının raporlarda ayrıca belirtildiği dikkate alındığında, söz konusu raporlara itibar edilememiştir.
Öte yandan dava konusu işlemde, davacıya ait un ve unlu mamüller imalat ve satış ruhsatının, ruhsata aykırı olarak ekmek üretimi yapıldığı, faaliyetin durdurulması, aksi halde ruhsatın iptal edileceğinin belirtildiği, ancak idarece ruhsat iptali yolunda herhangi bir işlemin tesis edilmediği anlaşılmakla, bu aşamada ruhsat iptaline ilişkin bir değerlendirme yapılamayacağı da açıktır.
Bu durumda, işyerinin faaliyetinin derhal durdurulmasına ve sonrasında mühürlenerek kapatılmasına ilişkin dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığından, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi ile istinaf isteminin reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 08/11/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.