T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2023/6818
Karar No : 2023/6949
DAVACI : …
VEKİLİ: Av. …
DAVALI: … - …
DAVANIN KONUSU: Aydın İli sınırları içerisinde bulunan S:… numaralı IV. grup maden (linyit) işletme ruhsatlı sahada, ruhsata konu maden üretimine devam edilebilmesi için ihtiyaç duyulan ekli listedeki taşınmazların Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 27. maddesi uyarınca acele kamulaştırılmasına ilişkin 18/08/2023 tarih ve 32283 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 17/08/2023 tarih ve 7503 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararının iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI: Kuşadasında yaşayan bir yurttaş olarak bakılan davayı açmakta menfaatinin olduğu, dava konusu işleme konu maden faaliyetinin çevre üzerinde olumsuz etkilerinin olacağı, dava konusu işlem mevzuata aykırı olarak tesis edildiğinden, işlemin iptaline karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince Tetkik Hakimi …'ın açıklamaları dinlendikten ve dosya incelendikten sonra, 2577 sayılı Kanunun 14. maddesi uyarınca işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY: Aydın İli sınırları içerisinde bulunan S:… numaralı IV. grup maden (linyit) işletme ruhsatlı sahalarda, ruhsatlara konu maden üretimine devam edilebilmesi için ihtiyaç duyulan ekli listedeki taşınmazların Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 27. maddesi uyarınca acele kamulaştırılmasına ilişkin 18/08/2023 tarih ve 32283 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 17/08/2023 tarih ve 7503 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının iptali istenilmektedir.
İLGİLİ MEVZUAT VE HUKUKİ DEĞERLENDİRME
Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyetinin Hukuk Devleti olduğu belirtilmektedir. Hukuk Devletinin öğesi olan idarece tesis edilen işlemlerin hukuka uygunluğu ve sonuçta idarenin hukuka bağlılığının yargısal denetimi iptal davaları yoluyla sağlanır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 08.06.2000 tarihli, 4577 sayılı Kanunla değişik 2. maddesinde belirtildiği üzere, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar iptal davası olarak tanımlanmıştır.
Aynı Kanunun 14. maddesinde, dava dilekçelerinin ehliyet yönünden inceleneceği ve 15/1-b maddesinde bu hususta Kanuna aykırılık görülmesi halinde davanın reddine karar verileceği hükmüne yer verilmiştir.
İdari işlemlerin hukuka uygunluğunun yargı yoluyla denetimini amaçlayan iptal davasının görüşülebilmesinin ön koşullardan biri olan "dava açma ehliyeti", her idari işleme karşı herkes tarafından iptal davası açılmasının idare ile işlemlerinde istikrarsızlığa neden olmaması ve idarenin işleyişinin bu yüzden olumsuz etkilenmemesi için, dava konusu edilecek işlem ile dava açacak kişi arasında belli ölçütler içinde menfaat ilişkisinin varlığını ifade etmektedir. Her olay ve davada, idari işlem ile dava açacak kişi arasında öngörülen sübjektif ehliyet koşulu olarak menfaat ihlalinin kişisel, meşru ve güncel bir menfaat olması ölçütleri ekseninde yargı mercilerince değerlendirilerek takdir edilecektir.
Mülkiyet hakkına ilişkin olan ve subjektif nitelik taşıyan kamulaştırma işlemine karşı dava açılabilmesi için kamulaştırmaya konu taşınmaz ile davacı arasında kişisel bir menfaat ilişkisinin bulunması gerekmektedir.
Uyuşmazlıkta, davanın Aydın İli sınırları içerisinde bulunan S:… numaralı IV. grup maden (linyit) işletme ruhsatlı sahada, ruhsata konu maden üretimine devam edilebilmesi için ihtiyaç duyulan ekli listedeki taşınmazların Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 27. maddesi uyarınca acele kamulaştırılmasına ilişkin 18/08/2023 tarih ve 32283 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 17/08/2023 tarih ve 7503 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararının iptali istemiyle açıldığı, davacının UYAP üzerinden incelenen tapu kayıtlarından ise iptali istenilen acele kamulaştırma kararının eki liste kapsamında bir taşınmazının bulunmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemin niteliği göz önünde bulundurulduğunda davacının bakılmakta olan davada dava açma ehliyeti olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN EHLİYET YÖNÜNDEN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam …-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Davalının savunması alınmadığından Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca vekâlet ücretine hükmedilmemesine,
4. Kullanılmayan …-TL yürütmenin durdurulması harcının ve varsa posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
5. 2577 sayılı Yasanın 20/A maddesi kapsamında kalan davada, bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 27/09/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.