T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/6824
Karar No : 2023/6098
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Nakliye Besicilik Otomotiv İnşaat Taahhüt
Turizm Tekstil ve Madencilik Sanayi Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı (E-Tebligat)
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Bursa İli, Nilüfer İlçesi, … Mahallesi, … Sokak, No:… adresinde "Karting-Kafeterya" ruhsatı ile faaliyet gösteren işyerinde pist sorumlu lisansı bulunmadığının tespit edilmesi üzerine, söz konusu eksikliğin giderilmesi için 12/07/2016 tarihli yazı ile verilen 15 günlük süre içerisinde belirtilen eksikliklerin giderilmediğinden bahisle işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; pist sorumlusu lisansı bulunmadığının tespit edildiğinden bahisle 12/07/2016 tarihinde tebliğ edilen yazı ile bu lisansın alınması için 15 gün süre verildiği, davacı 26/07/2016 tarihinde federasyona başvuruda bulunmuşsa da bahse konu lisansın davalı idareye sunulmadığı gibi Türkiye Otomobil Sporları Federasyonu(TOSFED)'nun 08/08/2014 tarihli yazısında da hobi karting pistinin Hobi Karting Pist Sorumlusu ve Hobi Karting Pisti Yeterlilik Belgesi'nin bulunmadığından bahisle çalışmasının mümkün olmadığı ve kapatılmasının gerektiğinin belirtildiği, 14/08/2014 tarihinde de aynı eksikliğin tespiti sonucunda verilen süre içerisinde eksiklik giderilmediğinden ve bu nedenle aykırılığın devam ettiğinden bahisle, işyerine İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte bir sefere mahsus verilmesi gereken 15 günlük sürenin değişik zamanlarda birden fazla defa verildiği halde giderilmesi gereken eksikliğin giderilmediği görüldüğünden tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, karting-kafeterya ruhsatı ile ticari faaliyet gösteren davacı şirkete 12/07/2016 tarihinde tebliğ edilen yazı ile pist sorumlusu lisansı alınması için 15 günlük süre verildiği, davacının aynı gün TOSFED'e başvuru yaparak gerekli olan başvuru ücret ve harçlarını federasyonun hesabına yatırdığı, başvurudan çok kısa bir süre sonra 15 Temmuz'da darbe girişiminin vuku bulduğu, ardından OHAL ilan edildiği, federasyon tarafından OHAL şartları nedeniyle denetim/lisans işlemlerinin gecikeceğinin davacı şirkete şifahen bildirildiği, davacının işlemleri hızlandırmak için 26/07/2016 tarihinde TOSFED'e yeniden yazılı başvuruda bulunduğu ancak sonuç alamadığı, davalı idarenin durumdan haberdar olmasına rağmen dava konusu işlemle davacının ruhsatını iptal ettiği, TOSFED tarafından geciktirilen pist sorumlusu lisansının verilmemesinin sonuçlarının davacıya yüklenemeyeceği belirtilerek, dava konusu taşınmazda davacı şirketin 2007'den beri davalı idarenin kiracısı olduğu, davalı idarenin 2010 yılından beri davacı şirketi tahliye etmek için açtığı davalarla alamadığı sonucu hukuki dayanaktan yoksun dava konusu işlem ile almaya çalıştığı, pist sorumlusu lisansı ve tesis lisansının olmamasının yaptırımı olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptalinin mevzuatta öngörülmediği, davalı idarenin bu denli ağır bir yaptırım tesis etmiş olmasının ölçülülük ilkesine açıkça aykırı olduğu, işlemin sebep yönünden de sakat olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun’un 1. maddesinde; Kanunun amacının sanayi, tarım ve diğer işyerleri ile her türlü işletmeleri, işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının verilmesi işlerinin basitleştirilmesi ve kolaylaştırılması olduğu, 3. maddesinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı vermeye yetkili merciler belirtildikten sonra, 4. maddesinde; 3. maddede belirtilen mercilerin işyeri açma ve çalışma ruhsatı verirken yapılacak beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar vermemek, çevre kirliliğine yol açmamak, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alacakları, 6. maddesinde ise; ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, 4. maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde verilmiş olan ruhsatın ilgili mevzuattaki hükümler çerçevesinde yetkili merci veya mülki idare amirince iptal edilerek işyerinin kapatılacağı, hüküm altına alınmıştır.
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "İşyeri açma ve çalışma ruhsatının kesinleşmesi" başlıklı 13. maddesinde "İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idareler tarafından ruhsatın verildiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde kontrol edilir. İşyerinin bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde ruhsat kesinleşir. Kontrol görevini yerine getirmeyen yetkili idare görevlileri hakkında kanunî işlem yapılır. İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsat iptal edilerek işyeri kapatılır. Ayrıca ilgililerin yalan, yanlış ve yanıltıcı beyanı varsa haklarında kanunî işlem yapılır." düzenlemesi, "Aranılacak şartlar" başlıklı 14. maddesinde, sıhhî işyerlerinin ruhsatlandırılması sırasında bu Yönetmelikte belirtilen genel şartların yanı sıra sınıflarına ve özelliklerine göre Ek-1’de belirtilen şartlar aranacağı hüküm altına alınmıştır.
Yönetmelik'in "Sıhhî Müesseseler İçin Sınıflarına ve Özelliklerine Göre Aranacak Nitelikler" başlıklı Ek-1'inin (A) bendinde iş yerlerinde aranacak asgarî ortak şartlar belirtilmiş, "Tiyatro, Sinema, Düğün Salonları, Sirk, Lunaparklar ve Gösteri Merkezleri" başlıklı (H) bendinin (e) alt bendinde ise sirkler ve lunaparklar için özel şartlar sayılmıştır.
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'te umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin ruhsat verilmeden önce mevzuatta belirtilen hususlar bakımından inceleneceği, Yönetmelik'te tanımlanmamış bir işyerine, benzer işyerlerine yönelik hükümlerin uygulanacağı kural altına alınmıştır. Benzer işyeri olarak nitelendirilebilecek lunaparklara yönelik özel hükümlerin, uygulanabilirliği ölçüsünde hobi karting pistinin ruhsatlandırılmasında da bağlayıcı olduğu açıktır.
Öte yandan, 15/10/1999 tarih ve 23847 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Özel Beden Eğitimi ve Spor Tesisleri Yönetmeliği'nin 10. maddesinde; "Gerçek veya tüzel kişiler, spor tesisi açmak için faaliyette bulunacakları spor dalı veya dalları için ilgili spor dalı federasyonundan yeterlilik belgesi almak zorundadırlar." hükmü, 26. maddesinde; "Tesis, gençlik ve spor teşkilatınca her zaman denetlenebilir. Bu Yönetmelik hükümlerine, ahlak ve adaba aykırı, ideolojik ve siyasi amaçlı faaliyetlerin yapıldığı tespit edildiğinde, güvenliği bozucu tutum ve davranışlar görüldüğünde bu Yönetmeliğin 12. maddesine göre tespit edilen komisyonca karar alınır ve valinin onayına sunulur. Onayı müteakip çalışma izin belgesi iptal edilir." hükmü yer almaktadır.
Türkiye Otomobil Sporları Federasyonu (TOSFED) Ana Statüsü'nün Görev ve Yetkiler başlıklı 6. maddesinin (m) fıkrasında "Türkiye genelinde kurulan hobi karting pistlerinin güvenlik esasları ile ilgili talimatlar çıkararak bu pistlerin güvenlik önlemleri açısından kontrolünü gerçekleştirmek ve yeterlilik belgesi işlemlerini yapmak" kuralına, TOSFED tarafından 31/10/2013 tarihinde yayımlanan Hobi Karting Pist Talimatı'nın, 4. maddesinin (n) fıkrasında "Pist Sorumlusu Lisansı: Hobi Karting Pisti İşletmecisinin bünyesinde çalışan kişinin alması gereken lisansı" ve (ö) fıkrasında Yeterlilik Belgesi Lisansı (YBL): TOSFED tarafından atanan Denetçiler tarafından denetlenmiş, pistin bu yönetmelikte belirlenen güvenlik kriterlerine uygun olduğunu, amacı kazaların önlenmesi ve verilen hizmet dahilindeki güvenliğin arttırılması konusunda pist işletmecisine yol gösteren belge" ve 5. maddesinin (2) nolu bendinde "İşletmede görev yapacak olan Pist sorumlusu TOSFED eğitimlerine katılmalı ve pist sorumlusu lisansı sahibi olmalıdır. Bu belgenin denetimlerde bulundurulması zorunludur." kuralına, 11. maddesinin (1) nolu bendinde "Tesislerde çalıştırılacak personelin her türlü ücret vergi ve sigorta primlerinin tamamının ödenmesi tesis sahibinin sorumluluğundadır. Lisanslı pistlerde görevli en az 1 kişinin, her yıl TOSFED tarafından organize edilen eğitim seminerlerine katılması ve lisans alması zorunludur..." kuralına yer verilmiştir.
Türkiye Otomobil Sporları Federasyonu (TOSFED) tarafından hobi amaçlı karting işletmelerinin ilgili kamu, kurum ve kuruluşlarınca verilen ruhsat ve izinlerin yanı sıra bu işletmelere hobi karting yeterlilik belgesi lisansı verilmesi ve denetimlerinin yapılması amacıyla Hobi Karting Pist Talimatı hazırlanmıştır. Bu Talimat, 15/10/1999 tarih ve 23847 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Özel Beden Eğitimi ve Spor Tesisleri Yönetmeliği'nin 10. maddesi, 06/10/2006 tarih ve 26311 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Türkiye Otomobil Sporları Federasyonu Ana Statüsü'nün 6. maddesinin (d) ve (g) bentleri ve Gençlik ve Spor Bakanlığının 11/07/2013 tarih ve 4464 sayılı oluruna dayanılarak hazırlanmış ve 31/10/2013 tarihinde federasyonun kendi sitesinde yayımlanarak uygulamaya alınmıştır.
Dosyanın incelenmesinden; Bursa İli, Nilüfer İlçesi, … Mahallesi, … Sokak, No:… adresinde … tarih ve … sayılı Karting-Kafeterya faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile Nilüfer Karting Pisti unvanı altında faaliyet gösteren işyeri ile ilgili olarak Türkiye Otomobil Sporları Federasyonunun davalı idareye yazdığı … tarih ve … sayılı yazı ile Hobi Karting Pist Talimatı uyarınca her hobi karting pisti için bir kişinin federasyondan alacağı eğitim ve gireceği sınavda başarısı sonucu verilecek lisans çerçevesinde Hobi Karting Pist Sorumlusu ve Hobi Karting Pisti Yeterlilik Belgesi'nin bulunması gerektiği, bu belgeleri bulunmayan işletmelerin Özel Beden Eğitimi ve Spor Tesisleri Yönetmeliği'ne göre kapatılması gerektiğinin bildirildiği, bunun üzerine davalı idarece davacıya 14/08/2014 tarihinde anılan yazıda belirtilen belgeleri tamamlaması için 15 günlük süre verildiğine ilişkin bildirimin yapıldığı, davacının ise hobi karting pist sorumlusu belgesini ve hobi karting pisti lisans belgesini davalı idareye sunduğu ve 2014'e ilişkin sürecin böylelikle tamamlandığı, daha sonra TOSFED tarafından 27/06/2017 tarihli yazıyla davalı idareye, davacıya ait karting pistinin Haziran 2015'den itibaren yapılan uyarılara rağmen Hobi Karting Lisansını yenilemediği ve karting pistinin faaliyetinin durdurulması gerektiğinin bildirildiği, bunun üzerine davalı idare tarafından 12/07/2016 tarihli tebligatla davacıya, bahsi geçen talimat gereği belirtilen eksikliğin İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatları Verilmesine İlişkin Yönetmelik uyarınca 15 gün içerisinde giderilmesi gerektiği, aksi takdirde ruhsatının iptal edileceği hususunun bildirildiği, sürenin sonunda dava konusu 11/08/2016 tarihli işlemle davacının ruhsatının iptal edildiği, bunun üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, işyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilebilmesi için İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "Sıhhî Müesseseler İçin Sınıflarına ve Özelliklerine Göre Aranacak Nitelikler" başlıklı Ek-1'in (A) ve (H) bendinde belirtilen asgari ortak şartlar ve özel şartlar arasında "Pist Sorumlu Lisansı" belgesinin bulunmasının zorunlu olmadığı, zorunlu olmayan bir belgenin eksiklik olarak kabul edilerek 15 gün içinde tamamlanmadığından bahisle ruhsatın iptal edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuki isabet görülmemiştir.
Bu durumda, davacının 06/05/2013 tarihli karting ve kafeterya faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatının Hobi Karting Pist Talimatı uyarınca pist sorumlusu lisansı belgesi bulunmadığından bahisle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından, davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine dair Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 08/11/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.