T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/6855
Karar No : 2024/1940
TEMYİZ EDEN (DAVALI): … İlçe Özel İdaresi
VEKİLİ: Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI): …
VEKİLİ: Av. …
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Aksaray İli, Ortaköy İlçesinde bulunan … adına olan içkili lokantanın kapatılmasına ilişkin Ortaköy İlçe Özel İdare Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı kararının ve 27/10/2018 tarihli mühürleme işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen 19/09/2019 tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacının daha önce ruhsatı iptal edilen ve mühürlenerek kapatılan işyeri ile aynı adreste faaliyet gösteren içkili lokantanın, işyerinin bulunduğu Balcı Mahallesi Ortaköy Belediyesine bağlandığından işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali işlemini yapma yetkisinin Ortaköy Belediye Başkanlığında olduğunun anlaşıldığı, Ortaköy İlçe Özel İdaresi'nin yetkili organı tarafından alınmış bir kapatma kararı bulunmaksızın Ortaköy İlçe Jandarma Komutanlığınca iş yerinin mühürlenerek kapatıldığı, uyuşmazlıkta işyeri açma ve çalışma ruhsatı verme ve işyerini kapatma konusunda Ortaköy Belediye Başkanlığı'nın yetkili olduğu sonucuna varıldığından, Ortaköy İlçe Özel İdaresi tarafından davacıya ait işyerinin ruhsatının iptal edilmesi ve mühürlenmesi yönünde tesis edilen dava konusu işlemlerde yetki yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından, ...'in, 02/03/2018 tarihinde daha önce ruhsatı iptal edilen ve mühürlenerek kapatılan işyeri ile aynı adreste … açmak üzere başvuruda bulunduğu, işyerinin içkili yer bölgesinde bulunmadığından bahisle talebinin reddedildiği, bu işlemin iptaline karşı açılan davada davanın reddine kararı verildiği ve bu kararın kesinleştiği, işyerinin bulunduğu Balcı Köyü'nün Ortaköy Belediye Meclisi'nin … tarih ve … sayılı kararı ile Balcı Mahallesi olarak Ortaköy Belediyesi'ne bağlandığı, Ortaköy Belediye Başkanlığının 24/10/2018 tarihli yazısı ile işyerinin kapatılmasına ilişkin kararların 5393 sayılı Kanunun 12. maddesinin birinci fıkrası uyarınca takip eden yılın Ocak ayından itibaren alınabileceği gerekçesi ile yetkili olmadığının belirtildiği, bu nedenle, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ: …
DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun, 2. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde; idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar "iptal davası" olarak tanımlandıktan sonra ilk inceleme konularının düzenlendiği 14. maddenin 3/c bendin de, dilekçenin ehliyet yönünden inceleneceği, 15. maddenin 1/b bendinde ise, bu hususta kanuna aykırılık görülmesi halinde davanın reddedileceği hükme bağlanmıştır.
Ancak, yargısal denetim amacıyla her idari işleme karşı herkes tarafından iptal davası açılmasının idari işlemlerde istikrarsızlığa neden olmaması ve idarenin işleyişinin bu yüzden olumsuz etkilenmemesi için, dava konusu edilecek işlem ile dava açacak kişi arasında belli ölçüler içinde menfaat ilişkisi bulunması koşuluna ihtiyaç vardır. Her olay ve davada, yargı merciine başvurarak dava açan kişinin menfaatinin, iptali istenen işlemle ne ölçüde ihlal edildiğinin takdiri de yargı mercilerine bırakılmıştır.
İptal davası açılabilmesi için gerekli olan menfaat ilişkisi kişisel, meşru, güncel bir menfaatin bulunması halinde gerçekleşecektir. Başka bir anlatımla, iptal davasına konu olan işlemin davacının menfaatini ihlal ettiğinden söz edilebilmesi için, davacıyı etkilemesi, yani davacının kişisel menfaatini ihlal etmesi, işlem ile davacı arasında ciddi ve makul bir ilişkinin bulunması gerekmektedir. Aksi halde, kişilerin kendisine etkisi bulunmayan, menfaatlerini ihlal etmeyen idari işlemler hakkında da iptal davası açma hakkı doğar ve bu durum idarenin işleyişini olumsuz etkiler.
İdari işlemlerin hukuka uygunluğunun yargı yoluyla denetimini amaçlayan iptal davasının görüşülebilmesi için ön koşullardan olan "dava açma ehliyeti" iptal davasına konu kararın niteliğine göre idari yargı yerince değerlendirilmektedir.
Dava dosyasının incelenmesinden, Aksaray İli, Ortaköy İlçesi, … Mahallesi, Kırşehir karayolu üzerinde bulunan içkili lokanta, müzikhol ve düğün salonu olarak çalışan işyerini işleten ...'in işletme hakkını … adlı kişiden devraldığı, Ortaköy Belediyesi tarafından … tarih ve … sıra nolu iş yeri açma ve çalışma ruhsatının faaliyet konusu bölümündeki içkili yazısı kaldırılarak, lokanta ve düğün salonu olarak iş yeri açma ve çalışma ruhsatının … adına düzenlendiği, daha sonra Ortaköy Belediye Başkanlığı'nca verilen … tarih ve … sıra nolu iş yeri açma ve çalışma ruhsatıyla Yeşil Vadi Restoran içkili lokanta, müzikhol ve düğün salonu olarak davacı adına devrinin yapıldığı ve iş yeri açma ve çalışma ruhsatının Ortaköy Belediye Başkanlığı tarafından verildiği, İş Yeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik’in 30. maddesinde belirtilen kriterlerin dikkate alınmadığı ve yetkili idareden usulüne uygun ruhsat alınmadığından bahisle Ortaköy Kaymakamlığı İlçe Özel İdare Müdürlüğü'nce Yeşil Vadi Restoran ünvanlı iş yerinin … tarih ve … sayılı davalı idare oluruyla kapatılmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle bakılan işbu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in ilgili maddelerine açıkça aykırı olarak düzenlendiği tespit edilen ... adına düzenlenen … tarih ve … sayılı ruhsatın iptal edilerek işyerinin kapatılmasına ilişkin Ortaköy İlçe Özel İdare Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işlemin iptali istemiyle ruhsat sahibi ... tarafından dava açıldığı, … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla davanın reddine karar verildiği ve istinaf yoluna başvurulmaksızın kararın kesinleştiği görüldüğünden, söz konusu ruhsat iptalinin sonucunda tesis edilen işlem de dava konusu mühürleme işlemi olduğundan, söz konusu işyeri nedeniyle davacının hukuken korunabilir makul, meşru, kişisel ve güncel bir menfaat ilişkisinin varlığı tespit edilemediğinden, dava konusu edilen işleme karşı dava açma ehliyetinin bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu durumda, davanın ehliyet yönünden reddi gerekirken, işin esasına girilerek verilen mahkeme kararının kaldırılması işleminin reddine dair kararda hukuki uyarlık görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 20/03/2024 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.
(X) KARŞI OY : İdari işlemlerin hukuka uygunluğunun yargı yoluyla denetimini amaçlayan iptal davasının görüşülebilmesinin ön koşullardan biri olan "dava açma ehliyeti", her idari işleme karşı herkes tarafından iptal davası açılmasının idare ile işlemlerinde istikrarsızlığa neden olmaması ve idarenin işleyişinin buna bağlı olarak olumsuz etkilenmemesi amacıyla dava konusu edilecek işlem ile dava açacak kişi arasında belli ölçütler içinde menfaat ilişkisinin varlığını ifade etmektedir. Her olay ve davada, idari işlem ile dava açacak kişi arasında öngörülen öznel ehliyet koşulu olarak menfaat ihlalinin kişisel, meşru ve güncel bir menfaat olması ölçütleri ekseninde yargı mercilerince değerlendirilerek takdir edilecektir.
Dava dışı ...'in işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin dava konusu uyuşmazlıkta, içkili lokanta, müzikhol ve düğün faaliyet konulu işyerinin mülkiyetinin tapuda davacı … adına olması, davacı ile ruhsat sahibi arasında yapılan 12/09/2018 tarihli mesul müdür iş sözleşmesinde davacının işveren olarak yer aldığı ve …'i mesul müdür olarak görevlendirdiğinin ve dava dilekçesi ile dosyada yer alan bilgi ve belgelerden işyeri açma ve çalışma ruhsatının davacı adına düzenlenmiş olmamasına rağmen davacı adına işletildiğinin anlaşılması hususları birlikte değerlendirildiğinde dava konusu işlemin iptalinin istenilmesinde menfaatinin bulunduğu, dolayısıyla davacının ehliyetli olduğunun kabulü gerekir.
Açıklanan nedenlerle, temyize konu kararın esasının incelenerek bir karar verilmesi gerektiği görüşü ile davanın ehliyet yönünden reddi yolunda verilen Daire kararına katılmıyorum.