T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/699
Karar No : 2023/5379
Temyiz İsteminde Bulunan (Davalı) : ... İl Özel İdaresi
Vekili : Av. ...
Karşı Taraf (Davacı) : ... Mermer Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi
İstemin Özeti : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının hukuka aykırı olduğu öne sürülerek, 2577 sayılı Yasanın 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
Savunmanın Özeti : Savunma verilmemiştir.
Danıştay Tetkik Hakimi : ...
Düşüncesi : İdare Mahkemesi kararının temyize konu kararın kısmen gerekçeli olarak onanması, kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir
TÜRK MİLLETİ ADINA
Hüküm veren Danıştay Sekizinci Dairesince işin gereği görüşüldü:
Dava, Burdur İli, Yeşilova İlçesi, ... Köyü sınırları dahilinde davacı uhdesinde bulunan IR:... nolu II-B Grubu Maden Ruhsat sahasının başka bir şirket tarafından şantiye binası yapılmak suretiyle gerçekleşen işgaline son verilmesi amacıyla Burdur İl Özel İdaresine yapılan başvuruların reddine ilişkin ... tarih ... ve ... tarih ... sayılı işlemlerin istemiyle dava açılmıştır.
... İdare Mahkemesinin Danıştay Sekizinci Dairesi'nin 10/06/2019 tarih ve E:2014/527, K:2019/5410 sayılı bozma kararına uyularak, olayda, 18.09.2012 tarihinde Ruhsat İnceleme ve Denetim Komisyonunca yapılan incelemede ... Mermer Tur. San Tic. A.Ş'ye ait olan şantiye yapılarının bu şirkete verilen işyeri açma ve çalışma ruhsat sahası içinde kalmadığı, davacı şirkete ait ruhsat alanı içerisinde kaldığı tespit edilmiş olup, davalı idarece davacı şirketin başvuruları söz konusu sahanın ... Mermer Tur. San Tic. A.Ş tarafından MİGEM nezdinde rezerve edildiği gerekçesiyle reddedildiği, ancak ... Mermer Tur. San Tic. A.Ş tarafından MİGEM nezdinde yapılan IV. Grup maden arama ruhsat başvurusunun bu şirket tarafından gerçekleştirilen ihlali ortadan kaldırmayacağını, davacı şirket uhdesinde bulunan sahanın ... Mermer Tur. San. Tic. A.Ş. tarafından şantiye binası yapılmak suretiyle işgal edildiği, Maden Kanunu uyarınca ... Mermer Tur. San Tic. A.Ş.'nin söz konusu sahada madencilik faaliyetleri yapabileceğine ilişkin yetki belgesine sahip olmadığı anlaşıldığından, davacının başvurusunun reddine ilişkin işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemler iptal edilmiştir.
3213 sayılı Maden Kanunu'nun dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 7. maddesinin 7. fıkrasında; "Madencilik faaliyeti yapılan alanların, izne tabi alan olmaları halinde, ilgili olduğu kanun hükümlerine göre gerekli izinlerin alınması zorunludur. Ancak, Genel Müdürlükçe işletme ruhsatı verildikten sonra, işletme ruhsat alanının diğer kanunlara göre izne tabi alan haline gelmesi durumunda ilgili kanunların öngördüğü yükümlülüklerin yerine getirilmesi suretiyle kazanılmış haklar korunarak faaliyetler sürdürülür. Diğer kanunlara göre izne tabi alanlar, Genel Müdürlüğün görüşü alınarak belirlenir" "9. fıkrasında; "Maden üretim faaliyetleri ile bu faaliyetlere dayalı ruhsat sahasındaki tesisler için işyeri açma ve çalışma ruhsatları il özel idareleri tarafından verilir." 10. fıkrasında ise; İlgili bakanlıkların mevzuatı gereği yapacakları inceleme ve denetimlerde; ruhsat alanlarında ilgili Kanun esaslarına uygun çalışılmadığının tespiti halinde, mevzuat çerçevesinde yapılacak işlemler Genel Müdürlüğe bildirilir. Çevre ve insan sağlığına zarar verdiği tespit edilen madencilik faaliyetleri gerekli önlemler alınıncaya kadar durdurulur" hükmüne yer verilmiştir.
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğinin "İşyeri açılması" başlıklı 6. maddesinde; "Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz." kuralı, "Yetkili idare: Belediye sınırları ve mücavir alanlar dışı ile kanunlarda münhasıran il özel idaresine yetki verilen hususlarda il özel idaresini; büyükşehir belediyesi sınırları ve mücavir alanlar içinde büyükşehir belediyesinin yetkili olduğu konularda büyükşehir belediyesini, bunların dışında kalan hususlarda büyükşehir ilçe veya ilk kademe belediyesini; belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde belediyeyi ve organize sanayi bölgesi sınırları içinde organize sanayi bölgesi tüzel kişiliğini" aynı yönetmeliğin "Tesise diğer kuruluşlarca izin verilmesi durumu" başlıklı 23. maddesinde ise; "Gayrisıhhî müesseselere, diğer kamu kurum ve kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler, tescil ve benzeri işlemler, bu Yönetmelik hükümlerine göre izin ve ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz." kuralı yer almaktadır.
Dosyanın incelenmesinden, davacı şirkete ait maden sahasında ... Mermer Tur. San Tic. A.Ş'nin kurmuş olduğu şantiye alanı ve diğer tesisler nedeniyle oluşan işgaline son verilmesi amacıyla davalı idareye 09.08.2012 tarihli dilekçe ile başvuruda bulunulduğu, başvuru üzerine Ruhsat İnceleme ve Denetim Komisyonunca yapılan incelemede, ... Mermer Tur. San Tic. A.Ş'ye ait olan şantiye yapılarının bu şirkete verilen işyeri açma ve çalışma ruhsat sahası içinde kalmadığının, davacı şirkete ait ruhsat alanı içerisinde kaldığının ve saha üzerinde herhangi bir hakkı olmadığının tespit edildiği, bu tespit üzerine ... Mermer Tur. San Tic. A.Ş'nin bahse konu şantiye alanının davacı şirkete ait ruhsat alanından kaldırılarak kendilerine ait olan ruhsat alanına taşınması ve işgale son verilmesi gerektiğine ilişkin 24.09.2012 tarihli Burdur İl Özel İdaresi Ruhsat ve Denetim Hizmetleri Müdürlüğü işleminin ilgili şirkete tebliğ edildiği, ancak ... Mermer Tur. San Tic. A.Ş. tarafından anılan dava konusu şantiye sahasını da içine alan saha üzerinde maden arama ruhsatı başvurusunda bulunulduğuna ilişkin belge ile 06.12.2012 tarihinde davalı İl Özel İdaresi'ne işyeri açma ve çalışma ruhsatı başvurusunda bulunduğu, ... Mermer Tur. San Tic. A.Ş.'nin bu başvurusu üzerine davalı idarece şikayete konu şantiye alanını da içine alacak şekilde IV. Grup maden sahası olarak Migem nezdinde rezerve edildiği anlaşıldığından söz konusu ihlalin ortadan kalktığı gerekçesiyle davacının başvurusunun ... tarih ve ... sayılı işlem ile reddedildiği, davacı tarafından söz konusu ihlalin kaldırılması istemiyle 24.01.2013 tarihinde yapmış olduğu ikinci başvurusunun da yine ... tarih ve ... sayılı işlemde belirtilen gerekçelerle idarelerince yapılacak bir işlem olmadığı, bu işlemlerin MİGEM tarafından yapılması gerektiği belirtilerek ... tarih ve ... sayılı davalı idare işlemi ile reddi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Davalı idare tarafından, husumetin Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'ne yöneltilmesi gerektiği, taraflarına ait olan yetkinin İşyeri açma ve çalışma ruhsatından ibaret olduğunu, ve 3213 sayılı Maden Kanunu kapsamında işlem tesis etme yetkilerinin bulunmadığını, dava dışı olan ... Mermer Tur. San Tic. A.Ş'nin davacıya ait ruhsat sahasının işgal ettiği ettiği iddaların nedeniyle davanın ihbar edilmesi gerektiği, ve dava konusu işlemin hukuka uygun olduğunu öne sürmekte ve İdare Mahkemesi kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
Mahkeme kararının, Burdur İl Özel İdaresine yapılan başvuruların reddine ilişkin ... tarih .. ilişkin kısmının incelenmesi:
Maden Kanunu uyarınca; Migem (Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü)'nün madencilik faaliyetlerinin denetlenmesi konusunda yetkisi bulunduğu, maden ruhsat alanlarında ilgili Kanun esaslarına uygun çalışılmadığının tespiti halinde, çevre ve insan sağlığına zarar verdiği tespit edilen madencilik faaliyetleri gerekli önlemler alınıncaya kadar durdurubileceğinin, il özel idarelerinin ise işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesinde ve ruhsata uygun faaliyetin tesisinde yetkili olduğu açıktır.
Olayda, 18.09.2012 tarihlinde Ruhsat İnceleme ve Denetim Komisyonunca yapılan incelemede ... Mermer Tur. San Tic. A.Ş'ye ait olan şantiye yapılarının bu şirkete verilen işyeri açma ve çalışma ruhsat sahası içinde kalmadığı, davacı şirkete ait ruhsat alanı içerisinde kaldığı tespit edilmiş olup, davalı idarece davacı şirketin başvuruları söz konusu sahanın ... Mermer Tur. San Tic. A.Ş tarafından MİGEM nezdinde rezerve edildiği gerekçesiyle reddedilmiştir.
Bu durumda, davacının başvurusunun reddine ilişkin işlemin yetkisiz idare tarafından tesis edildiği görülmekle hukuka uyarlık bulunmadığından, dava konusu işlemin iptaline dair karara yönelik Mahkeme kararı neticesi itibarıyla hukuka uygun bulunmuştur.
Mahkeme kararının, Burdur İl Özel İdaresine yapılan başvuruların reddine ilişkin ... tarih ... ilişkin kısmının incelenmesi:
Maden Kanunu uyarınca; madencilik faaliyeti yapılan alanların, izne tabi alan olmaları halinde, ilgili olduğu kanun hükümlerine göre gerekli izinlerin alınması zorunlu olduğu, Maden üretim faaliyetleri ile bu faaliyetlere dayalı ruhsat sahasındaki tesisler için işyeri açma ve çalışma ruhsatları il özel idareleri tarafından verileceği, maden ruhsat alanlarında ilgili Kanun esaslarına uygun çalışılmadığının tespiti halinde, mevzuat çerçevesinde yapılacak işlemler Genel Müdürlüğe bildirilir. Çevre ve insan sağlığına zarar verdiği tespit edilen madencilik faaliyetleri gerekli önlemler alınıncaya kadar durdurulacağı açıktır.
Olayda, davacının ihlalin kaldırılması başvurusunun il özel idaresi tarafından, " ... İhlalin kaldırılması ile ilgili iş ve işlemlerin 3213 sayılı Maden Kanunu ve Uygulama Yönetmelikleri kapsamında Maden İşleri Genel Müdürlüğü tarafından yapılması gerekmektedir...." gerekçesiyle reddedilmiştir.
Bu durumda, davacının başvurusunun reddine ilişkin işlemin Kanuna uygun tesis edildiği görülmekle hukuka aykırılık bulunmadığından, dava konusu işlemin iptaline dair karara yönelik mahkeme kararı hukuka uygun bulunmamaktadır.
Öte yandan, dava konusu maden işletme ruhsatlı saha ile ilgili olarak, 19.12.2011 tarihinde MİGEM tarafından yapılan mahalli tetkikte de, davacı uhdesinde bulunan ruhsat sahasında şikayete konu alanların ... Mermer Tur. San Tic. A.Ş'nin tarafından faaliyette bulunulduğunun tespit edildiği de göz önüne alınarak, ... Mermer Tur. San Tic. A.Ş menfaatini etkileyecek nitelikte olup davanın ihbarı için geçerli koşulların oluştuğu anlaşıldığından Mahkemece yeniden karar verilirken davanın res'en ... Mermer Tur. San Tic. A.Ş'e ihbar edilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, davacının temyiz isteminin reddiyle ... İdare Mahkemesince verilen ve hüküm fıkrası itibariyle hukuka uygun bulunan kararın, Burdur İl Özel İdaresine yapılan başvuruların reddine ilişkin ... tarih ... ilişkin kısmının yukarıda belirtilen gerekçeyle onanmasına, Burdur İl Özel İdaresine yapılan başvuruların reddine ilişkin ... tarih ... ilişkin kısmının BOZULMASINA temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 (onbeş) gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere, 02/11/2023 tarihinde oybirliği ile karar verildi.