T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/7047
Karar No : 2024/1055
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Ankara ili, Çankaya ilçesi, … Mahallesi, ... Cadde … No:… adresinde faaliyet gösteren işyerine, Lokanta faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi istemiyle yapılan 27/02/2020 tarihli başvurunun reddine ilişkin işlem ile anılan işyerinin işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyet gösterdiğinden bahisle 392,00-TL idari para cezası ile cezalandırılmasına ve ruhsat alınıncaya kadar işyerinin kapatılmasına yönelik Çankaya Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; 3194 sayılı İmar Kanunu'nun geçici 16., Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar'ın 6. maddesinin 8. fıkrasına, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 13. maddesine değinilerek, dava konusu işlemlerin, işyeri açma ve çalışma ruhsat başvurusu ekinde sunulan yapı kayıt belgesinin verildiği yapının Çankaya haritası ve uydu görüntülerinde tespit edilemediğinden bahisle tesisi edildiği, yapı kayıt belgesinin Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ya da bu Bakanlığın taşra teşkilatınca iptal edildiğine yönelik bilgi, belgenin sunulmadığı, Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslarda, yapı kayıt belgesi bulunan yapılar için işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilirken yapı kullanma izni aranmayacağına yönelik açık düzenleme olduğu, tüm bu hususların birlikte değerlendirilmesinden, davalı idarece ilgili yerin lokanta işyeri olarak işletilmesinin uygun olup olmayacağı hususunun diğer koşullar yönünden uygun olup olmadığı yönünde gerekli inceleme ve araştırma yapılmak suretiyle işlem tesis edilmesi gerekirken, harita ve uydu görüntülerinde işletmeye ait yapının tespit edilemediğinden, başka bir deyişle yapı 31/12/2017 tarihinden sonra yapıldığından yapıya ilişkin yapı kayıt belgesinin geçersiz olduğundan bahisle tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; 3194 sayılı İmar Kanunu'nun geçici 16., Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar'ın 6 maddesinin 8. fıkrasına, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 6. ve geçici 7. maddelerine değinilerek, istinaf başvurusunun işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi istemiyle yapılan davacı başvurusunun reddine ilişkin işlem yönünden, "3194 Sayılı Yasa uyarınca yapının yeniden yapılmasına veya kentsel dönüşüm uygulamasına kadar geçerli olan yapı kayıt belgesiyle yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezalarının iptaline karar verilebilecek ise de; davacının işyeri açma ve çalışma ruhsatı başvurusu yönünden doğrudan hak doğurucu bir belge niteliği taşımayan ve ilgilinin beyanına göre düzenlenen yapı kayıt belgesine dayanılarak işyeri açma ve çalışma ruhsatının verilemeyeceği açık olduğundan davacının işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi başvurusunun reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı", işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyet gösterilmesi nedeniyle idari para cezası verilmesi ve ruhsat alınıncaya kadar işyerinin kapatılmasına ilişkin işlem yönünden de, "İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 6. maddesinden bahisle, yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan herhangi bir işyerinin açılamayacağı ve faaliyette bulunulamayacağı, işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerlerinin yetkili idareler tarafından kapatılacağı beliritlerek, işyerinin, işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyette bulunduğunun tespit edilerek durumun tutanağa bağlandığı işyerine ilişkin düzenlenmiş işyeri açma ve çalışma ruhsatı olduğuna ilişkin herhangi bir bilgiye de yer verilmediği anlaşılmakla, anılan işyerinin ruhsat alınıncaya kadar kapatılmasına ve idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu Encümen kararında hukuka aykırılık görülmediği" gerekçesiyle davalı idarenin istinaf isteminin kabulüne, Mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın reddine, yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : İmar Kanunu'na göre Bakanlıkça verilmiş olan yapı kayıt belgesinin, ister beyana göre, ister re'sen verilmiş olsun idarece iptal edilmediği veya geri alınmadığı sürece geçerli olduğu, Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar'ın 6 maddesinin 8. fıkrası uyarınca yapı kayıt belgesi verilen yapılarda işyeri açma ve çalışma ruhsatının yapı kullanma izin belgesi aranmaksızın verileceği, dava konusu işlemlerin usul ve hukuka uygun olmadığı davanın reddine ilişkin İdare Dava dairesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
18/05/2018 tarih ve 30425 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Vergi ve Diğer Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin 7143 sayılı Kanun'un 16. maddesi ile 3194 sayılı İmar Kanununa eklenen Geçici 16. maddenin 1. fıkrasında, "Afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla, 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara 31/10/2018 tarihine kadar başvurulması, bu maddedeki şartların yerine getirilmesi ve 31/12/2018 tarihine kadar kayıt bedelinin ödenmesi halinde Yapı Kayıt Belgesi verilebilir. Başvuruya konu yapının ve arsasının mülkiyet durumu, yapı sınıf ve grubu ve diğer hususlar Bakanlık tarafından hazırlanan Yapı Kayıt Sistemine yapı sahibinin beyanına göre kaydedilir." hükmüne yer verilmiştir.
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'nun 3. maddesinde, işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye yetkili merciler belirtildikten sonra 4. maddesinde bu mercilerin; iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde, insan sağlığına zarar vermemek, çevre kirliliğine yol açmamak, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak şeklinde öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alacağı hükme bağlanmıştır.
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 6. maddesinde; "Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır...." kuralı, 12. maddesinde; "Sıhhî işyeri açmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler, işyerlerini bu Yönetmelik'e uygun olarak tanzim ettikten sonra Örnek 1’de yer alan başvuru ve beyan formuyla yetkili idareye müracaat eder. Başvurunun Yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olduğunun tespiti halinde başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye aynı gün içinde verilir." düzenlemesi, Geçici 7. maddesinde ise, " Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte ticari amaca yönelik verilen yapı kayıt belgesine sahip yapılarda açılmak istenen işyerleri, faaliyet konusu itibarıyla ruhsatlandırma için gerekli olan can ve mal güvenliği ile ilgili bu Yönetmeliğin ve ilgili diğer mevzuatın amir hükümlerinde belirtilen şartları taşıması halinde yapının yeniden yapılmasına veya kentsel dönüşüm uygulanmasına kadar yapı kullanma izni aranmaksızın ruhsatlandırılır." hükmü getirilmiştir.
06/06/2018 tarih ve 30443 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslara İlişkin Tebliğ'in 6. maddesinin 8. fıkrasında; "Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarda işyeri açma ve çalışma ruhsatı yapı kullanma izin belgesi aranmaksızın verilir." hükmü yer almıştır.
Dosyanın incelenmesinden; davacı tarafından, Ankara ili, Çankaya ilçesi, … Mahallesi, ... Cadde … No:… adresinde yer alan yapı için. konut+ticari alan nitelikli … tarih ve … belge numaralı yapı kayıt belgesinin alındığı, daha sonra söz konusu yapı kayıt belgesinin yapı kullanma izin belgesi yerine sayılarak 3. Sınıf lokanta faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmesi istemiyle 27/01/2020 tarihinde yapılan başvurunun davalı idare tarafından reddedilmesi ve davacının işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyet gösterdiğinden bahisle davacıya 392,00-TL para cezası,ruhsat alınıncaya kadar işyerinin kapatılmasına yönelik encümen kararı alınması üzerine, anılan işlemlerin iptaline karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı görülmektedir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun geçici 16. maddesi uyarınca verilen "yapı kayıt belgesi"nin yapının kullanım amacına yönelik bir belge olduğu, bu belgeye istinaden İmar Kanunu ve diğer imar mevzuat hükümlerine aykırı dahi olsa belli şartların varlığı halinde söz konusu yapıların kullanımına izin verildiği, bu doğrultuda yapılara elektrik, su, doğalgaz aboneliği bağlanabilmesi imkanı ile tapuda cins değişikliği ve kat mülkiyeti kurulabilmesinin mümkün kılındığı, bu itibarla "yapı kayıt belgesi" verilmiş ruhsatsız veya yapı kullanma izni bulunmayan yapılara, söz konusu belge ile "yapı kullanma izni" verilmiş yapılara tanınan hakların tanınacağı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, davacı tarafından, davaya konu yer için alınmış olan … belge numaralı yapı kayıt belgesinin niteliğinin karma(konut+ticari) olduğu, mevzuat gereği aranan tüm belgelerin temin edilerek davalı idareye işyeri açma çalışma ruhsatı başvurusunda bulunulduğu, davacının başvurusunun yukarıda hükümlerine yer verilen mevzuat uyarınca değerlendirilerek şartların taşınması halinde gerekli işlemin tesis edilmesi gerekirken, söz konusu işyerinin bulunduğu taşınmazla ilgili olarak Çankaya haritasında ve uydu görüntülerinde yapı kayıt belgesine konu yapıya rastlanılmadığından bahisle başvurunun davalı idare tarafından sürüncemede bırakıldığı, davaya konu yapı kayıt belgesinin Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ya da Bakanlığın taşra teşkilatı tarafından iptal edildiğine ilişkin dava dosyasına bugüne kadar herhangi bir bilgi ve belge sunulmadığı görülmektedir
Bu durumda, yukarıda verilen mevzuat hükümlerinin ve dosyaya sunulan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmsinden, davalı idarece ilgili yerin lokanta işyeri olarak işletilmesinin uygun olup olmayacağı hususunun mevzuattaki diğer koşullar yönünden uygun olup olmadığı yönünde gerekli inceleme ve araştırma yapılmak suretiyle işlem tesis edilmesi gerekirken, harita ve uydu görüntülerinde işletmeye ait yapının tespit edilemediğinden başka bir ifadeyle, yapı kayıt belgesinin geçersiz olduğundan bahisle tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık, aksi yöndeki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 20/02/2024 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.