T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/7075
Karar No : 2023/7004
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : … Grup Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : …Bölge İdare Mahkemesi … İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Kırklareli ili, Lüleburgaz İlçesi, … Mah., … ada, …parsel üzerinde yer alan işletmesine açık alkollü içecek satış ruhsatı alabilmek için yapmış olduğu başvurunun reddine ilişkin Lüleburgaz Belediye Başkanlığının … tarih ve … sayılı işlemi ile buna dayanak alınan Lüleburgaz Belediye Başkanlığının … tarih ve … numaralı Meclis Kararı ile kabul edilen Lüleburgaz Belediyesi Umuma Açık Yerler ile İçkili Yer Bölgesi Belirlenmesi ve Uygulanmasına Dair Yönetmeliğin 8. maddesinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; bilirkişi raporu ve uyuşmazlık konusu olay birlikte değerlendirildiğinde, içkili işyerlerinin “içkili yer bölgesi” dışında açılamayacağı, davacı şirkete ait işyeri ile hastanenin bitişik parsellerde yer aldığı, yapılan ölçümde kapıdan kapıya en yakın mesafenin 30,47 metre olarak ölçüldüğü, davalı idarenin İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğe dayanarak yönetmelik çıkarabileceği, öte yandan "içkili yer bölgesi" belirlenmesi konusunda idarelere takdir hakkı tanındığı ve içkili yerler bölgesi belirlenmesinde hedeflenen amaca aykırı olarak, idarenin içkili yerler bölgesini belirlemeye yönelik yetkisinin bertaraf edilmemesinin gerektiği ve bir yerin içkili yer bölgesi olup olmaması konusunda takdir hakkı bulunan idarenin bu açık yetkisinin davacı işyerinin alkol ruhsatı alabilmesi bakımından zorlanamayacağı dikkate alındığında dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 30. maddesinde yetkili idarece içkili yer bölgesi belirlenmesinde mahalli şartlara göre mesafe koşulunun kendisinin belirleyeceği işletme ve tesisler tahdidi olarak belirlenmiş olup, söz konusu maddede sayılmayan işyeri ve tesislerin belediyelerce yapılacak düzenlemelerle yönetmelik maddesinin dışına çıkılmak suretiyle genişletilmesi olanağının bulunmadığı, buna göre, bahse konu yönetmeliğin 30. maddesinde sağlık tesislerinin yakınında içkili yer bölgesi belirlenemeyeceği düzenlemesine yer verilmediğinden davacıya ait işyerinin yakınında sağlık tesisi bulunduğundan bahisle başvurusunun reddine ilişkin bulunan işlemde ve bu işlemin dayanağını oluşturan Lüleburgaz Belediyesi Umuma Açık Yerler ile İçkili Yer Bölgesi Belirlenmesi ve Uygulanmasına Dair Yönetmeliğin dava konusu edilen 8. maddesinde sağlık tesisleri yönünden hukuka uyarlık görülmediği, öte yandan, iş bu kararın davacıya ait işyerinin doğrudan içkili yer bölgesi kapsamına alınmasını gerektirmediği, bu karar üzerine İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğinin içkili yer bölgesi tespitine ilişkin hükümleri dikkate alınarak davacıya ait işyeri bakımından içkili yer bölgesinin yeniden belirleneceği ve sonucuna göre işlem tesis edileceği açık olduğu gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun kabulüyle İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, mahkemenin idari işlem hakkında yerindelik denetimi yaptığını, belediye meclisi, içkili yer bölgesi belirleme konusundaki yetkisini, 5393 sayılı Kanun, 9297 sayılı Yönetmelik ve bağlı bulunduğu diğer mevzuat kapsamında kullanarak sınırları belirli bir içkili yer bölgesi oluşturabileceği, ruhsatların bu sınırlar çerçevesinde düzenlenebileceği, davacıya bu nedenle ruhsat verilemeyeceği ve temyize konu işlemlerin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 15. maddesininde; umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini ruhsatlandırmak ve gayrisıhhî işyerlerini, eğlence yerlerini, halk sağlığına ve çevreye etkisi olan diğer işyerlerini kentin belirli yerlerinde toplamak belediyelerin yetki ve imtiyazları arasında sayılmıştır.
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 4/h maddesinde; "İçkili yer bölgesi: Belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde belediye meclisi, bu sınırlar dışında il genel meclisi tarafından valilik veya kaymakamlığın görüşü alınarak tespit edilen ve içerisinde şarap ve bira dahil her türlü alkollü içeceğin verilebileceği işyerlerinin açılabileceği bölgeyi ifade eder", 5/h maddesinde; "Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinden meyhane, bar, kahvehane, kıraathane, elektronik oyun merkezi ile açıkta alkollü içki satılan işyerlerinin okul, yurt, mabet bina ve tesislerine mevzuatın öngördüğü uzaklıkta bulunması gerekir.", 6/1 maddesinde; "Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz." kurallarına yer verilmiştir.
Aynı Yönetmeliğin 29. maddesinde; "İçkili yer bölgesi, mülkî idare amirinin genel güvenlik ve asayiş durumu hakkındaki görüşü doğrultusunda belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde belediye meclisi, bu sınırlar dışında il genel meclisi tarafından tespit edilir. İçkili yer bölgesi haricinde içkili yer açılamaz." hükmü, 30. maddesinde ise “İçkili yer bölgesi;
a) Hükümet binaları, hapishane ve ıslah evleri; her türlü mabet, dini kurum ve kuruluşlar; sanat müesseseleri, maden ocakları, inşaat yerleri; patlayıcı, parlayıcı, yanıcı ve benzeri tehlikeli maddeler üretilen, satılan ve depolanan yerler ile gaz dolum tesisleri yakınında,
b) Konaklama yerleri hariç olmak üzere, otoyolları ve karayollarının her iki tarafında sınır çizgisine iki yüz metreden yakın mesafe içinde,
C) Otogar ve otobüs terminallerinde,
d) Resmî ve özel okul binaları, ilk ve orta öğretim öğrencilerinin barındığı öğrenci yurtları ile anaokullarına yüz metreden yakın mesafe içinde, tespit edilemez.
222 sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu ile 625 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu kapsamına girmeyen eğitim-öğretim kurum ve tesisleri ile öğrenci yurtları ve (a) bendinde belirtilen yerler için mahallî şartlar dikkate alınarak belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde belediye meclisi, bu sınırlar dışında il genel meclisi tarafından belirli bir mesafe, tayin ve tespit edilir.” hükmüne yer verilmiştir.
Yukarıda aktarılan mevzuat bir bütün olarak incelendiğinde; belediyenin eğlence yerlerini kentin belirli yerlerinde toplamak gibi bir görevinin bulunduğu, içkili yerlerin “içkili yer bölgesi” dışında açılamayacağı kuralı ve “içkili yer bölgesi”nin içerisinde şarap ve bira dahil her türlü alkollü içeceğin verilebileceği işyerlerinin açılabileceği bölge olarak tanımlanmış olması dikkate alındığında, noktasal bir yerin veya bağımsız bir bölümün içkili yer bölgesi olarak ilan edilemeyeceği, ancak sınırları belirlenmiş bir alanın içkili yer bölgesi olarak tespit edilebileceği ve tespit edilen bu bölge içerisinde içkili yerlerin açılabileceği sonucuna ulaşılmakta olup; Kanun koyucunun amacına uygun olarak Yönetmelikte sadece içkili yer ruhsatına ilişkin hükümlerle yetinilmemiş; içkili yer bölgesine ilişkin ayrıntılı düzenlemeler de yer almıştır.
Dosyanın incelenmesinden; davacı şirketin Kırklareli ili, Lüleburgaz ilçesi, …Mahallesi, … ada … parsel üzerinde yer alan işletmesine alkol ruhsatı alabilmek için öncelikle işletmenin bulunduğu yerin içkili yer bölgesi tayin edilmesi istemiyle … tarihli ve … sayılı dilekçe ile başvuru yaptığı, başvurunun Lüleburgaz Belediye Başkanlığının … tarih ve … sayılı işlemi ile reddedilmesi üzerine, bu işlem ile dayanak alınan Lüleburgaz Belediye Başkanlığının … tarih ve … Karar numaralı Meclis Kararı ile kabul edilen Lüleburgaz Belediyesi Umuma Açık Yerler ile İçkili Yer Bölgesi Belirlenmesi ve Uygulanmasına Dair Yönetmeliğin 8. maddesinin iptali istemiyle davanın açıldığı, mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde dava konusu yerin aktif olarak kullanılan bahçe giriş kapısından itibaren, sağlık tesisinin aktif olarak kullanılan yürüyen merdivenli birinci giriş kapısına yaya güzergâhı üzerinden 54,59 metre, acil servis olan ikinci giriş kapısına yaya güzergâhı üzerinden 60,29 metre, sağlık tesisinin kapısız bahçe duvarı girişinden, davacı işletmenin aktif olarak kullanılmayan kapalı bahçe duvarı yaya giriş kapısına 30,47 metre ve davacı işletmenin aktif olarak kullanılan bahçe duvarı otopark giriş kapısı girişine 33,47 metre mesafede olduğunun hesaplandığı, Lüleburgaz Belediye Meclisinin … tarih … numaralı kararı ile kabul edilen ve yürürlüğe giren, Lüleburgaz Belediyesi Umuma Açık Yerler île İçkili Yer Bölgesi Belirlenmesi ve Uygulanmasına Dair Yönetmeliğin 8. maddesine göre belirtilen nitelikler ve İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 34. maddesine göre muhtelif girişlerine yapılan ölçülerden elde edilen mesafeler hakkında "nihai takdir" ve değerlendirilmesinin Mahkemeye ait olduğu" şeklinde tespit ve görüşlere yer verildiği görülmüştür.
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesinin kararı ile İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 30. maddesinde yetkili idarece içkili yer bölgesi belirlenmesinde mahalli şartlara göre mesafe koşulunun davalı belediyenin belirleyeceği işletme ve tesisler tahdidi olarak belirlendiği ve söz konusu maddede sayılmayan işyeri ve tesislerin belediyelerce yapılacak düzenlemelerle yönetmelik maddesinin dışına çıkılmak suretiyle genişletilmesi olanağının bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiş ise de; Yönetmeliğin 30. maddesinde tahdidi olarak sayılan yerlerin yakınında içkili yerler bölgesi belirlenemeyeceği kuralına yer verilmiş olmasının idarelerin içkili yer bölgesini belirleme konusunda takdir hakları kapsamında asayiş, güvenlik, üçüncü kişilerin ve toplumsal yararlar dikkate alınarak hastane gibi kamusal bir kullanımı olan yapının yakınında içkili yer bölgesi tespit edilmesine zorlanamayacağı, aksi durumun kabul edilmesi halinde, içkili yer bölgesi müessesesinin amacına aykırılık teşkil edeceği sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin kabulüne ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kabulüne,
2.Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 13/12/2023 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Temyize konu kararda, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin 2. fıkrasında sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun kabul edilerek dava konusu işlemlerin iptali yönünde verilen kararın onanması gerektiği oyu ile aksi yöndeki çoğunluk görüşüne katılmıyorum.