T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/7082
Karar No : 2024/1962
TEMYİZ EDEN (DAVALI): … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ: Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI): … Akaryakıt Gıda Tarım Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi
VEKİLİ: Av. …
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Antalya İli, Alanya İlçesi, … (…) Mahallesi, … Caddesi, No: … adresinde (… ada … parsel) bulunan davacı tarafından işletilen akaryakıt istasyonuna LPG (otogaz) satış istasyonu ruhsatı da verilmesi istemiyle yapılan 14/02/2020 tarihli başvurunun reddine ilişkin … tarih ve … sayılı Antalya Büyükşehir Belediyesi Zabıta Dairesi Başkanlığı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih, E:…, K:… sayılı kararda; dava konusu akaryakıt istasyonu için 01/12/1994 tarihinde yapı ruhsatı, … tarih ve … sayılı yazı ile yol izni, o tarihte akaryakıt istasyonunu işletmekte olan şirkete 15/11/1998 tarihinde işletme belgesi, 26/02/1999 tarihinde resmi müsaade belgesi ve 06/12/2004 tarih ve 3183 sayılı 2. sınıf gayri sıhhi müesseselere ait açılma ruhsatının verildiği görülmekte olup, dava konusu akaryakıt istasyonunun 01/01/2005 tarihinden önce akaryakıt satış faaliyetleri ile uğraştığının anlaşıldığı, bu durumda, 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu’nda akaryakıt istasyonu tanımında LPG satışının da düzenlendiği göz önüne alındığında, 01/01/2005 tarihinden önce ikinci sınıf gayri sıhhi müesseselere ait açılma ruhsatı alıp faaliyetine devam eden akaryakıt istasyonunu devralan davacı şirketin, aynı yerde açılması istenen LPG istasyonu için yaptığı başvurunun, başvuru dilekçesi ekinde yer alan belgelerde LPG (otogaz) ikmal istasyonu faaliyetine yönelik hiçbir iznin yer almadığı, davacıya yahut önceki işletmeci olan şirkete LPG ikmal istasyonu faaliyeti için verilmiş bir ruhsat bulunmadığı, asgari masafe şartının sağlanmadığı gerekçesiyle reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik hükümleri gereğince LPG (otogaz) ikmal istasyonlarına işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenebilmesi için sunulması zorunlu olan belgelerin noksansız olarak sunulduğu ve Belediye tarafından işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmiş olsa dahi İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığı'nın … tarih … sayılı yazısında "Alanya İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel üzerinde bulunduğu yolun aynı yönünde kendisinden önceki 250 metre mesafede LPG (otogaz) ikmal istasyonu bulunduğunun bildirildiği ve asgari mesafe koşuluna uygunluk koşulu sağlanamadığından asgari mesafe koşuluna uygun olduğuna dair tespit tutanağı düzenlenmesine olanak bulunmadığı, akaryakıt istasyonu için alınmış belgeleri, bu istasyonlar içerisinde LPG (otogaz) satışı yapılabilmesine cevaz veren hükme dayanarak LPG (otogaz) ikmal istasyonu için ayrıca istenmeyeceğine dair değerlendirmesinde hukuki isabet bulunmadığı belirtilerek, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ: …
DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
13/03/2005 tarih ve 25754 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5307 sayılı Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Kanunu ve Elektrik Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un "Tanımlar" başlıklı 2. maddesinde; " ... ü) Kilometre tahdidi: Şehir içi veya şehirlerarası trafiğe açık yollarda aynı istikamette iki akaryakıt ve otogaz istasyonu arasındaki Kurul tarafından çıkarılacak yönetmelikte belirlenecek asgarî mesafeyi, ... İfade eder"; geçici 1. maddesinde, "Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden önce; LPG dağıtım ve pazarlama şirketlerinin, mevcut mevzuat kapsamında tanınan hak ve menfaatleri ile yükümlülüklerine ilişkin hükümler, bu Kanunda belirlenen süre ve esaslar dahilinde faaliyeti ile ilgili lisans verilinceye kadar saklıdır. ..."; geçici 2. maddesinde ise, "Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte fiilen, bu Kanun uyarınca lisans alınması gereken faaliyetleri yürüten kişiler, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra bir yıl içinde durumlarını bu Kanuna uygun hale getirerek, Kurum tarafından istenecek bilgi ve belgelerle Kuruma başvurmak zorundadır. Başvurusunu yapmış ancak işlemleri tamamlayamayan kişilerin faaliyetlerinin devamı için üç ayı aşmamak üzere ek süre verilmesinde Kurum yetkilidir. (Değişik son cümle: 20/6/2006-5522/1 md.) Ancak bu Kanun yürürlüğe girmeden önce kurulduğu dönemdeki mevzuata göre gayri sıhhî müessese veya iş yeri açma ve çalışma ruhsatlı olarak bu Kanun gereği güvenlik ve lisans gereklerini yerine getirerek faaliyetlerini sürdüren otogaz istasyonları, lisans almak şartıyla faaliyetlerine devam ederler. Bu Kanun gereği güvenlik ve lisans gereklerine uyduğu TSE tarafınca belirlendiği halde, imar planlarının henüz yapılamamasından dolayı iş yeri açma ve çalışma ruhsatlandırma işlemleri sonuçlandırılamıyorsa, imar planlarının tamamlanması ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı alabileceklere 31/12/2007 tarihine kadar geçici faaliyet lisansı verilir. Diğerleri faaliyetten men edilir.
Süresinde başvurmayan veya süresinde başvurduğu halde süresinde durumunu bu Kanuna uygun hale getirmeyenlerin faaliyetleri sürenin bitim tarihi itibariyle durdurulur." hükümleri yer almaktadır.
5307 sayılı Kanun'la birlikte 4628 sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'nun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun ve 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'na dayanılarak çıkarılan ve 16/09/2005 tarih ve 25938 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 37. maddesinde, "Şehir içi veya şehirlerarası trafiğe açık yollarda aynı istikamette iki akaryakıt ve/veya otogaz istasyonu arasındaki mesafe, aynı yönde olmak üzere; şehirlerarası yollarda on, şehir içi yollarda bir kilometreden az olamaz" düzenlemesine yer verilmiştir.
10/08/2005 tarih ve 25902 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "İşyerlerinde aranacak genel şartlar" başlıklı 5. maddesinde; "İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri aşağıda belirtilen şartları taşımak zorundadır: ... c) Özel yapı şeklini gerektiren sinema, tiyatro, düğün salonu, otel, hamam, sauna; ekmek fırını ile akaryakıt, sıvılaştırılmış petrol gazı, sıvılaştırılmış doğal gaz ve sıkıştırılmış doğal gaz istasyonu için yapı kullanma izin belgesinin alınmış olması, ... ", "İşyerinin açılması" başlıklı 6. maddesinin 1. fıkrasında; "Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır." ve "İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler" başlıklı 23. maddesinde; "...Yetkili idareler, ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler için yapılacak beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar verilmemesi, çevre kirliliğine yol açılmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemeleri esas alır... İkinci sınıf gayrisıhhî müesseselerden yakıcı, parlayıcı, patlayıcı ve tehlikeli maddelerle çalışılan işlerle oksijen LPG dolum ve depoları, bunlara ait dağıtım merkezleri, perakende satış yerleri, akaryakıt ile sıvılaştırılmış petrol gazı, sıvılaştırılmış doğal gaz ve sıkıştırılmış doğalgaz istasyonları ve benzeri yerlere müsaade verilmezden evvel civarında ikamet edenlerin sıhhat ve istirahatleri üzerine gerek tesisatları ve gerekse vaziyetleri itibarıyla bir zarar vermeyeceğine kanaat oluşturulması için yetkili idarelerce inceleme yapılması zorunludur. Bu müesseselerin etrafında yetkili idareler tarafından belirlenecek mesafede sağlık koruma bandı bırakılması mecburidir. Söz konusu yerlerin üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese olarak açılması durumunda sıhhî nezarete tabi tutulması yeterlidir." düzenlemelerine yer verilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat uyarınca; akaryakıt ve LPG istasyonları arasındaki mesafelerin aynı yönde olmak üzere şehirler arası yollarda on kilometre, şehir içi yollarda bir kilometreden az olamayacağı, 5307 sayılı Kanun'un yürürlük tarihinden önce kurulduğu dönemdeki mevzuata göre gayrisıhhî müessese veya işyeri açma ve çalışma ruhsatlı olarak LPG satış faaliyetleri yürüten kişilerin, Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra bir yıl veya verilen ek süre içinde durumlarını Kanuna uygun hale getirerek lisans almaları gerektiği anlaşılmaktadır.
5307 sayılı Kanun'un geçici 2. maddesinde öngörülen süre içinde durumlarını Kanuna uygun hâle getirmeyen veya anılan süre içinde lisans başvurusunda bulunmayanların bu süreyi geçirdikten sonra mevzuatta öngörülen mesafe şartını sağlamaksızın lisans alabilecekleri hakkında bir kural da bulunmamaktadır.
5307 sayılı Kanun, 13/03/2005 tarihinden sonra uygulanacağından ve 5307 sayılı Kanun'un yürürlük tarihinden önce mevcut mevzuat kapsamında tanınan hak ve menfaatler 5307 sayılı Kanun'un geçici 1. maddesi uyarınca Kanunda belirlenen süre ve esaslar dahilinde faaliyeti ile ilgili lisans verilinceye kadar saklı olacağından, bu kapsamda olan gerçek veya tüzel kişilerin Kanunda belirtilen süreler içinde durumlarını Kanuna uygun hâle getirerek lisans başvurusunda bulunmaları hâlinde, mevzuatta öngörülen mesafe şartı aranmamaktadır.
Dosyanın incelenmesinden; … (…) Mah. … Cad. No: … …/… adresinde (… ada … parsel) bulunan akaryakıt istasyonunun Alanya 5. Noterliği'nin … tarih ve … yevmiye numaralı sözleşmesi ile davacı şirket tarafından kiralandığı ve davacı şirket tarafından işletilmekte olduğu, öncesinde dava konusu akaryakıt istasyonu için Alanya Belediye Başkanlığı tarafından 01/12/1994 tarihli yapı ruhsatı verildiği ve ruhsatta yapının kullanma maksadının akaryakıt satış istasyonu olarak belirtildiği, yine aynı belediye tarafından bahse konu akaryakıt satış istasyonu için vaziyet planında gösterildiği üzere 05/12/1994 tarihli yazı ile yol izni verildiği, o tarihte anılan akaryakıt istasyonunu işletmekte olan … Turizm Ticaret Ltd. Şti'ye 15/11/1998 tarihinde işletme belgesinin verildiği, söz konusu şirkete 26/02/1999 tarihinde Antalya İl Sağlık Müdürlüğü tarafından 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu uyarınca resmi müsaade belgesinin verildiği, yine Antalya İl Sağlık Müdürlüğü tarafından anılan akaryakıt istasyonunun önceki işletmecisi olan … Turizm Ticaret Ltd. Şti'ye 06/12/2004 tarihinde 2. sınıf gayri sıhhi müesseselere ait açılma ruhsatının verildiği, bu belgede yapılacak işin türünün akaryakıt satış istasyonu olarak belirtildiği, anılan istasyon davacı şirket tarafından 18/03/2015 tarihinde kiralanarak devralındıktan sonra … Turizm Ticaret Ltd. Şti adına kayıtlı bulunan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatının davacı şirket adına düzenlenmesi istemiyle 17/06/2015 tarihinde davalı idareye başvurulduğu, davacı şirket tarafından işletilen akaryakıt istasyonuna sadece motorin ve benzin faaliyet konulu olmak üzere 06/08/2015 tarihli GSM ruhsatının verildiği, daha sonra anılan istasyonun 1994 yılından beri aralıksız faaliyette olduğu belirtilerek LPG (otogaz) satış istasyonu ruhsatı da verilmesi istemiyle 14/02/2020 tarihli dilekçe ile davalı idareye başvurulduğu, anılan başvurunun, başvuru dilekçesi ekinde yer alan belgelerde (yapı kullanma izin belgesi , geçiş yolu izin belgesi, itfaiye raporu ,TSE hizmet yeterlilik belgesi, çevre izinleri belgesi vb) ve vaziyet planında LPG (otogaz) ikmal istasyonu faaliyetine yönelik hiçbir iznin yer almadığı, davacıya yahut önceki işletmeci olan şirkete LPG ikmal istasyonu faaliyeti için verilmiş bir ruhsat bulunmadığı, İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığı'nın … tarih ve … sayılı yazısına istinaden yapılan incelemede dava konusu akaryakıt istasyonun bulunduğu yolun aynı yönünde kendisinden önceki 250 metre mesafedeki akaryakıt istasyonunun Akaryakıt ve LPG İkmal istasyonu için faaliyeti için 23/07/2015 tarihli işyeri açma ve çalışma ruhsatının olduğu, dolayısı ile iki akaryakıt ve/veya LPG istasyonu arasındaki mesafe, aynı yönde olmak üzere şehir içi yollarda bir kilometreden az olamaz hükmüne aykırılık teşkil ettiği belirtilerek reddedilmesi üzerine başvurunun reddine dair işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Akaryakıt istasyonları ile LPG istasyonlarının ruhsatlandırılmasının ve lisanslandırılmasının farklı hükümlere tabi olması, anılan istasyonların kuruluşuna ilişkin farklı teknik düzenlemeler ve şartlar bulunması nedeniyle, 2004 tarihli Akaryakıt Satış İstasyonu faaliyet konulu 2. Sınıf Gayrisıhhi Müesseselere Ait Açılma Ruhsatı'nın LPG istasyonu faaliyetini de kapsadığının ve bu durumun davacı şirket açısından kazanılmış hak teşkil edeceğinin kabul edilmesi mümkün değildir.
Yukarıda izah edildiği üzere, 5307 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce LPG piyasasında faaliyette bulunan kişilerin Kanun'un geçici 2. maddesinde hüküm altına alınan süreler içerisinde faaliyetlerini lisanslandırmaları halinde kazanılmış haklarının bulunduğu açık olup, ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseselerin ruhsat alma ve aldıktan sonraki aşamalarda, insan sağlığına zarar verilmemesi, çevre kirliliğine yol açılmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere uygun bir şekilde faaliyette bulunmaları gerektiği, hâlihazırda akaryakıt istasyonu olarak işletilen iş yerlerine de ilave işler eklenmek istenildiğinde, bu tür yerlere izin verilmeden önce iş yerinin etrafında ikamet edenlerin sıhhat ve istirahatleri üzerine gerek tesisatları ve gerekse vaziyetleri itibarıyla bir zarar vermeyeceğine kanaat oluşturulması için yetkili idarelerce inceleme yapılması gerektiği sonucuna varılmaktadır.
Açıklanan nedenlerle, 5307 sayılı Kanun yürürlüğe girmeden önce ikinci sınıf gayri sıhhi müesseselere ait açılma ruhsatı alıp faaliyetine devam eden davacı şirketin, aynı yerde LPG istasyonu için yaptığı başvuruda asgari masafe şartının aranmayacağına ilişkin kararda hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 20/03/2024 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.
(X) KARŞI OY : Temyiz dilekçesinde öne sürülen hususlar, temyize konu Mahkeme kararının bozulmasını gerektirecek nitelikte bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile temyize konu kararın onanması gerektiği görüşüyle Dairemiz kararına katılmıyorum.