T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/7100
Karar No : 2024/123
TEMYİZ EDEN TARAFLAR : 1- (DAVACI) … Petrol Taşımacılık Tesis İşletmeciliği Sanayi Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. …
2- (DAVALI) … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
DİĞER DAVALILAR : 1-… Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
… Belediyesi Hizmet Binası …
2-… Kaymakamlığı …
İSTEMİN KONUSU : … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek aleyhlerine olan hüküm fıkralarının taraflarca bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, Mahkemelerinin … tarih ve E:…, K:… sayılı ve … tarih ve E:…, K:… sayılı kararlarına konu olan işlemler ve anılan davalarda verilen iptal kararlarının uygulanmaması nedeniyle 12/07/2013 tarihinden itibaren akaryakıt satışı ile ilgili işyerinde faaliyette bulunamadığından bahisle yasal faiziyle birlikte 30.00,00 TL maddi; 30.000,00 TL manevi olmak toplam 60.000,00 TL. tazminata hükmedilmesi istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince verilen kararda; davacının kiracısı olduğu ve … tarih ve … sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile faaliyette bulunduğu taşınmazda, taşınmaz maliki ile yaşamış olduğu bir takım problemlere dayalı olarak anılan ruhsatın (mülga) Susurluk İlçe Özel İdare Müdürlüğü'nün 12/07/2013 tarihli işlemi ile iptal edildiği, bu durumun 02/08/2013 tarihinde davacının bilgisine girmesi üzerine Mahkemelerinin E: … esasına kayıtlı olan davanın açıldığı, bu davada verilen 09/10/2013 tarihli yürütmenin durdurulması kararında "Davacının … sayılı ruhsatın iptal edilmesine dayanak olan mevzuat hükmünün yanlış tatbik edildiği, davacı şirketin ruhsat almasına dayanak kira sözleşmesinin halen yürürlükte olup olmadığının tespiti için davalı idarece Yönetmeliğin 23. maddesinin 6. paragrafı hükmü gereğince davacıya 15 gün için süre verilerek, oluşan tereddütün giderilmesinin davacıdan istenebileceği" gerekçesine yer verildiği ve açıklandığı üzere yargı kararlarının gerekçeleri gözönünde bulundurularak değerlendirilmesinin gerektiği, anılan yürütmenin durdurulması kararı üzerine davalı (mülga) Susurluk Kaymakamlığı İlçe Özel İdare Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işlemiyle davacı şirkete ait … tarih ve … sayılı ruhsatın geçerliğinin iadesine; … Akaryakıt İnş. Taah. Uluslararası Nak. San. Tic. Ltd. Şti. adına düzenlenen … tarih ve … sayılı ruhsatın iptaline karar verilerek yine … tarih ve … sayılı işlemle, "İşyerinin sahibi olan Rüstem Demir tarafından yapılan başvurular üzerine mevcut iş yerinin kiracısı olduğunu ispatlayan kira sözleşmesinin 15 gün içinde ibraz edilmesinin" istenildiği, bu haliyle ilgili idarece Mahkemelerinin E: … esasına kayıtlı dava dosyasında verilen "yürütmenin durdurulması kararının" gereklerinin yerine getirilmiş olduğu, ruhsat vermekle yetkili idarelerden, adli yargı yerlerinin görev alanlarına giren "kiracılık sıfatının tespiti, kira sözleşmesinin geçerliliğinin devam edip etmediği, vb." hususlara ilişkin bir karar vermesinin beklenilmesinin mümkün olamayacağı, bu idarelerin sadece ilgili tarihte kira sözleşmesinin devam ettiğini açık ve her türlü şüpheden uzak olarak ortaya koyan belgelere dayalı olarak ruhsat veya ruhsatların devamına karar verebileceklerinde duraksama bulunmadığı, bu aşamada ve daha sonra Susurluk Belediye Başkanlığı ve Balıkesir Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından da istenilmiş olduğu üzere verilen 15 günlük süreler için davacı tarafından kira ilişkisinin sürdüğüne ilişkin bir yargı kararının ya da yeni tarihli bir kira sözleşmesinin ilgili idarelere sunularak ruhsatın devamının sağlanmasının gerektiği, ancak davacı tarafından bu yönde belge ibrazının yapılamadığından, davacının ruhsatının iptal edildiği ilk tarihten itibaren işyeri açma ve çalışma ruhsatı tanzim etmeye yetkili idarelerce ruhsatının iptal edilmesine mani olacak kira sözleşmesinin sunulamamış olduğu, bu durumda ilgili idarece Mahkemelerinin E: … sayılı dava dosyasında verilen kararın gerekçelerine uygun olarak iş ve işlemler tesis edilmiş olduğu ve davacı tarafından da ruhsatın devamını sağlayacak şekilde idarenin istediği geçerli bir kira sözleşmesinin olduğuna ilişkin bir belgenin ibraz edilememiş olduğu dikkate alındığında ve Mahkemelerinin E: … esasına kayıtlı olan davada verilen "iptal" kararının "yetkisiz idarece işlem tesis edildiği gerekçesi ile verilmiş olduğu" dikkate alındığında, anılan dava dosyalarında verilen kararların ve bu kararlara konu olan idari işlemlerin davacıya maddi ve manevi tazminat ödenmesini sonucunu doğurmayacağı sonucuna ulaşıldığı, davacının işbu davadaki tazminat istemine konu olan hukuki sürecin davacıya ait olan … tarih ve … sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesi ile başlamış olduğu gözönünde bulundurulduğunda, davacı lehine maddi ve manevi tazminata hükmedilebilmesi için davacının anılan ruhsat iptali işlemini öğrendiği tarih olan 02/08/2013 tarihi itibariyle faaliyette bulunması gerektiğinde duraksama bulunmadığı, aksi halde zaten işyerini işletmeyen davacının bu ruhsatının iptal edilmesine ilişkin işlem nedeniyle maddi ve manevi bir zarara uğradığından bahsedilmesinin olanaklı olmayacağı, olayda Susurluk Vergi Dairesinin 08/11/2013 tarihli yoklama fişi ile davacının iş yerini ve ticari faaliyette bulunmayı 25/06/2013 tarihinde terk ettiğinin tespit edildiği, yine Susurluk İlçe Özel İdare Müdürlüğü ve kolluk kuvvelerince tutulan 07/05/2013 ve 10/07/2013 tarihli tutanaklarda, "26/07/2013 tarihli işlemle öğrenilen" ruhsat iptaline konu olan işyerinin faaliyette olmadığı tespitlerine yer verilmiş olduğu dikkate alındığında, davacının 02/08/2013 tarihi itibariyle ticari faaliyette bulunmadığının anlaşılması karşısında davacıya bu yönüyle de maddi ve manevi tazminat ödenmesinin olanaklı olmadığının değerlendirildiği, bu durumda, davalı idarece davacıya maddi ve manevi tazminat ödenmesini gerektirir koşulların uyuşmazlıkta gerçeklemediği sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI : .Yerel mahkemece evrensel hukuk ilkelerinin ihlal edildiği, olayların takdirinde hata edilip, yanlış karar verildiği, delillerin yeterince incelenmediği, istenilen belgelerin ibraz edilmediği gibi eksik araştırmaya dayanarak hüküm kurulduğu, yerel mahkemenin hükmünde belirttiğinin aksine istenilen belgelerden ulaşılabildiklerinin tamamının sunulduğu, ilgili idarelere hak kaybına uğramamak adına defaten başvurularının olduğu, hükme esas alınan tutanaklardaki durum ile gerçek durum arasında çelişki görüldüğü, yaklaşık 28 ay boyunca işin yapılamadığı, müşterilerin kaybedildiği, ticari ilişki içinde olunan özel ve tüzel kişilere karşı mahcubiyet yaşanması nedeniyle manevi tazminat ödenmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
TEMYİZ EDEN … BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI İDDİALARI : Yerel mahkemenin davanın reddine ilişkin kararı usul ve yasaya uygun olmakla birlikte, reddedilen maddi tazminat istemi yönünden idare lehine nispi vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken maktu vekalet ücretine hükmedilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
DAVACININ SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
DAVALININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Tarafların temyiz istemlerinin reddine,
2. Temyize konu … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunanlar üzerinde bırakılmasına,
4. Dosyanın anılan İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren onbeş (15) gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 10/01/2024 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Davacı şirket tarafından, Mahkemelerinin … tarih ve E:… , K:… sayılı ve … tarih ve E:… , K:… sayılı kararlarına konu olan işlemler ve anılan davalarda verilen iptal kararlarının uygulanmaması nedeniyle 12/07/2013 tarihinden itibaren akarkayıkıt satışı ile ilgili işyerinde faaliyette bulunamadığından bahisle yasal faiziyle birlikte 30.00,00 TL maddi; 30.000,00 TL manevi olmak toplam 60.000,00 TL. tazminata hükmedilmesi istemiyle açılan davada verilen ret kararı, davacı ve davalı Balıkesir Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından temyiz edilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, davacının kiracısı taşınmazda adına düzenlenmiş işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile işlettiği işyerinin, sözü edilen ruhsatının (mülga) Susurluk İlçe Özel İdare Müdürlüğü ve Susurluk Belediye Başkanlığı işlemleri ile iptal edildiği ve bu iptal işlemlerinin Mahkeme kararı ile önce yürütmesinin durdurulması ve akabinde de iptal edilmesi üzerine, iptal kararlarının uygulanmaması nedeniyle davacı tarafından işyerinde faaliyette bulunulamadığından bahisle doğan maddi ve manevi zararlarının tazmininin istenildiği anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, Mahkemece verilen iptal kararlarına rağmen verilen kararların uygulanamaması nedeniyle, davacının mülkiyet hakkından fiilen yararlanmasının engellendiği ve davacının maddi ve manevi zararının tazmini gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır.
Bu durumda, verilen yargı kararının uygulanamamasına dayalı olarak davacının akaryakıt satışı faaliyetini icra edememesi nedeniyle bu süreç içindeki maddi yönden uğradığı kayıplar ve sürenin uzunluğu dikkate alınarak kişisel ve kurumsal olarak kaybedilen itibar ve prestij kaybına uygun bir miktarda manevi tazminata hükmedilmesi gerektiği, öte yandan, gerçek maddi zararının tespiti amacıyla gerekirse bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle bunun neticesine göre belirlenecek maddi tazminat miktarının davacıya ödenmesi gerektiğinden, temyiz isteminin kabulü ile Mahkeme kararının bozulması gerektiği oyuyla, aksi yöndeki Dairemiz kararına katılmıyorum.