T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2023/717
Karar No:2023/4087
TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) : 1- … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
2- …Halk Ekmek ve Un Fabrikası A.Ş.
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : … Grup Un ve Yem Sanayi A.Ş.
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: … Halk Ekmek ve Un Fabrikası Anonim Şirketi tarafından 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 3. maddesinin (g) bendi uyarınca istisna kapsamında 10/02/2021 tarihinde gerçekleştirilen "40.000 Çuval Ekmeklik Un Alımı" ihalesi ile 14/10/2021 tarihinde gerçekleştirilen "20.000 Çuval Ekmeklik Un Alımı" ihalesi üzerinde bırakılan ve davalı …Halk Ekmek ve Un Fabrikası Anonim Şirketi ile aralarında 22/02/2021 tarihinde ve 27/10/2021 tarihinde sözleşmeler akdedilen davacı şirketin mücbir sebepler dışında ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmediğinden bahisle 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun 25. maddesinin (f) bendi ve 26. maddesi uyarınca 1 (bir) yıl süreyle ihalelere katılmaktan yasaklanmasına ilişkin 08/01/2022 tarihli 31713 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; mücbir sebepler dışında taahhüdünü sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirmeyenler hakkında bir yıldan az olmamak üzere iki yıla kadar ihalelere katılmaktan yasaklama kararı verilebileceği, belediyeler ve bunlara bağlı birlik, müessese ve işletmelerin yapmış oldukları ihalelere ilişkin ihalelere katılmaktan yasaklama kararlarının, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nca verilmesi gerektiği, dava konusu işlemi tesis eden davalı … Halk Ekmek ve Un Fabrikası Anonim Şirketi'nin, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 26. maddesi uyarınca Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nın iştiraki olan bir sermaye şirketi olduğu,
Bu bakımdan, … Halk Ekmek ve Un Fabrikası Anonim Şirketinin, 5216 sayılı Kanun'un 26. maddesi gereğince kurulmuş bir şirket olması, kanun koyucu tarafından ihaleden yasaklama kararlarının ülke çapında uygulanacak nitelikte işlemler olması ve anayasal vesayetin uygulanması niteliğinde olduğunun kabul edilmesi nedeniyle bu işlemi tesis etme yetkisinin belediyelere dahi verilmediği, … Halk Ekmek ve Un Fabrikası Anonim Şirketi tarafından gerçekleştirilen ihalede, ihaleye katılmaktan yasaklama kararının Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından verilmesi gerektiğinden … Halk Ekmek ve Un Fabrikası Anonim Şirketi tarafından tesis edilen ihalelere katılmaktan yasaklama işleminde yetki unsuru yönünden hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka aykırı bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalılar tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davalı … Halk Ekmek ve Un Fabrikası A.Ş. tarafından, istinaf başvuru dilekçesinde yer alan iddia ve talepler doğrultusunda gerekli inceleme ve değerlendirme yapılmaksızın karar verildiği, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun "Kapsam" başlıklı 2. maddesinin (d) bendinde, "(a), (b) ve (c) bentlerinde belirtilenlerin doğrudan veya dolaylı olarak birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlasına sahip bulundukları her çeşit kuruluş, müessese, birlik, işletme ve şirketler"in mezkur Kanun kapsamında olduğunun açıkça ifade edildiği, anılan maddede müessese, birlik, işletme ve şirket kavramlarına ayrı ayrı yer verildiği, söz konusu Kanun'un birçok maddesinde belediye şirketlerinin "şirket" olarak isimlendirildiği, buna rağmen 4734 sayılı Kanun'un "İhalelere katılmaktan yasaklama" başlıklı 58. maddesinde, müessese, birlik ve işletmelerin ihalelere katılmaktan yasaklanmasına karar vermeye Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın yetkili olduğunun düzenlendiği, şirket kavramına yer verilmediği, ilgili hükümler birlikte değerlendirildiğinde belediye şirketlerinde ihalelere katılmaktan yasaklama kararını verme yetkisinin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'na ait olmadığının açık olduğu, dava konusu işlemin yetki açısından hukuka uygun tesis edildiği ileri sürülmektedir.
Davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından, sözleşmenin tarafının kendileri olmadığı, istinaf başvurusunda yer alan iddia ve talepler kapsamında gerekli inceleme yapılmaksızın karar verildiği, belediye şirketlerinde ihalelere katılmaktan yasaklama kararı verme yetkisinin ihale yetkilisine ait olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, dava konusu işlemin yetki unsuru yönünden sakat olduğu, yetki unsurunun kamu düzenine ilişkin olduğu ve yetkiye ilişkin kuralların geniş yorumlanamayacağı, davalı idarenin dava konusu işlemi tesis etmeye yetkili olduğuna ilişkin yasal dayanak gösteremediği belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalıların temyiz isteminin reddine,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, anılan Bölge İdare Mahkemesi kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunanlar üzerinde bırakılmasına,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın davalılara iadesine,
5. 2577 sayılı Kanun'un 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi'ne gönderilmesini teminen dosyanın … İdare Mahkemesi'ne gönderilmesine, 17/10/2023 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.