T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/7207
Karar No : 2024/570
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Konya ili, Selçuklu ilçesi, … Mahallesi, … Sokak, No:… adresinde bulunan işyeri için "Oto kiralama ofisi (idari büro)" olarak faaliyette bulunmak amacıyla işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin … tarih ve E:… sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:... sayılı kararda; araç kiralama ve araç alım-satımı yapan işyerlerinde araçların apartman önlerinde, yol kenarlarında ve kaldırımlarda uygunsuz olarak sergilenmesinin hem bina giriş ve çıkışına hem de yollarda ve kaldırımlarda yaya geliş gidişlerinin engellenmesine neden olduğu, görüntü kirliliğine yol açtığı, LPG'li araçların çevrede bulunan halkın can ve mal güvenliği açısından ciddi bir tehdit oluşturduğu hususlarına değinilerek, can, mal ve yangın güvenliği bakımından risk taşıyan işyerlerinin halkın sağlık ve güvenliğine zarar vermeyecek şekilde kentin belli yerlerinde toplanmasının 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 15. maddesi uyarınca belediyelerin yetkisinde olduğundan bahisle, belediyelerin yetki ve görevlerindeki hususlarla ilgili il çapında yapılan düzenlemeye dayanılarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmediği sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idareye verdikleri başvuru formunda başvuruya konu yerin idari büro olarak kullanılacağının beyan edildiği ve işyeri açma ve çalışma ruhsatının da idari büro olarak kullanılmak amacıyla talep edildiği, içeride veya dışarıda araç bulundurulmayacağının taahhüt edildiği, ikinci el oto alım ve satımı ile ilgili bir faaliyetlerinin olmadığı, idarenin bu durumu her zaman denetleyebileceği, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına ilişkin Yönetmelik hükümlerinde de, İdari büro ile taşıtların bekletildiği yerin farklı yerlerde olması halinde Yönetmelikle getirilen şartların yalnızca taşıtların bekletildiği yer için aranacağı, idarenin bu durumu dikkate almadan başvuruyu reddettiği hususları belirtilerek, davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 4. maddesinde, "3 üncü maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar.
a) İnsan sağlığına zarar vermemek,
b) Çevre kirliliğine yol açmamak,
c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak."; 6. maddesinde, "İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, 3 üncü maddede belirtilen merciler tarafından ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına ruhsatın veriliş tarihini izleyen bir ay içinde kontrol ettirilirler. Bu süre içinde kontrol ettirilmemesi halinde, ilgili, çalışma ruhsatı almış sayılır ve kontrol görevini süresinde yerine getirmeyen kamu görevlileri hakkında yasal hükümler uygulanır.
Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, 4 üncü maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde; verilmiş olan ruhsat, ilgili mevzuattaki hükümler çerçevesinde yetkili merci veya mülki idare amirince iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ayrıca işlem yapılır." kuralına yer verilmiştir.
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 13. maddesinde "İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idareler tarafından ruhsatın verildiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde kontrol edilir. İşyerinin bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde ruhsat kesinleşir. Kontrol görevini yerine getirmeyen yetkili idare görevlileri hakkında kanunî işlem yapılır.
İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir.
Verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsat iptal edilerek işyeri kapatılır. Ayrıca ilgililerin yalan, yanlış ve yanıltıcı beyanı varsa haklarında kanunî işlem yapılır." düzenlemesi getirilmiştir. Aynı Yönetmeliğin (Ek-2) listesinin (C) bölümünde sayılan “Üçüncü Sınıf Gayrisıhhi Müesseseler”e ilişkin bölümünün “8-Diğerleri” başlıklı alt bölümünde;
““8.14- (Ek:RG-9/6/2020-31150-C.K-2626/14 md.) İkinci el motorlu kara taşıtı ticareti yapılan iş yerleri:
8.14.1- (Ek:RG-9/6/2020-31150-C.K-2626/14 md.) Öncelikle faaliyet konusuyla ilgili toplu iş yerlerinde açılması esastır.
8.14.2- (Ek:RG-9/6/2020-31150-C.K-2626/14 md.) Tapu kütüğünde dükkân, mağaza, ofis ve büro gibi iş yeri niteliğini haiz bağımsız bölüm olacaktır.
8.14.3- (Ek:RG-9/6/2020-31150-C.K-2626/14 md.) Ana gayrimenkulün kayıtlı bulunduğu tapu kütüğünde, mesken olarak gösterilen bağımsız bölüm bulunmayacaktır.
…
8.14.5- (Ek:RG-9/6/2020-31150-C.K-2626/14 md.) Kapalı teşhir alanında sıvılaştırılmış petrol gazı ve sıvılaştırılmış veya sıkıştırılmış doğalgaz kullanan araç bulundurulmayacaktır.
8.14.6- (Ek:RG-9/6/2020-31150-C.K-2626/14 md.) Giriş ve çıkış kapısı kolay tahliyeye imkan verecek nitelikte olacaktır.
8.14.7- (Ek:RG-9/6/2020-31150-C.K-2626/14 md.) Çevreye, altyapıya ve trafiğe getirdiği yük ile can ve mal güvenliği riskine ilişkin Valilik görüşü alınacaktır.
…
8.14.10- (Ek:RG-9/6/2020-31150-C.K-2626/14 md.) Mali sorumluluk sigortası yaptırılacaktır.
…
8.14.12- (Ek:RG-9/6/2020-31150-C.K-2626/14 md.) Açık ve kapalı faaliyet alanı dışında yol, kaldırım ve benzeri yerlerde motorlu kara taşıtı teşhir edilmeyecektir.
8.14.13- (Ek:RG-9/6/2020-31150-C.K-2626/14 md.) Faaliyet sınıfı için aranması gereken genel şartlar ile bu alt bölümün ilgili alt maddelerindeki özel şartlar, işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmeden önce yerinde kontrol edilecektir.
...
...8.16- (Ek:RG-9/6/2020-31150-C.K-2626/14 md.) Motorlu kara taşıtı kiralama işletmeleri:
8.16.1- (Ek:RG-9/6/2020-31150-C.K-2626/14 md.) İdari büro ile taşıtların bekletildiği yerin aynı yerde olması halinde faaliyet konusuyla uyumlu olacak şekilde 8.14.1, 8.14.2, 8.14.3, 8.14.5, 8.14.6, 8.14.7, 8.14.10, 8.14.12 ve 8.14.13 alt maddelerindeki hükümlere tabidir. Ancak idari büro ile taşıtların bekletildiği yerin farklı yerlerde olması halinde bu şartlar yalnızca taşıtların bekletildiği yer için aranır...” hükmü yer almaktadır.
Bakılmakta olan davanın, davacının " Konya ili, Selçuklu ilçesi, Şeker Mahallesi, Ulvi Sultan Sokak, No:11/H" adresinde bulunan 25 metrekare kullanım alanlı işyeri için "Oto kiralama ofisi (idari büro)" olarak faaliyette bulunmak amacıyla işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi istemiyle yaptığı başvurusunun, Konya Büyükşehir Belediye Meclisinin "Konut altlarında veya ticari alanda üst katlarında konut bulunan binaların zemin katlarında araç kiralama ve araç satışı yapan işyerleri, kargo şirketi, oto yedek parça satışı ve tamirat yerleri açılmasına izin verilemez" yönündeki 14/11/2014 tarih ve 833 sayılı Kararı gerekçe gösterilerek, konut altlarına oto kiralamaya ilişkin işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilemeyeceğinden bahisle reddi üzerine, anılan başvurunun reddi işleminin iptali istemiyle açıldığı anlaşılmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden; davacı tarafından davalı idareye verilen 25/01/2021 tarihli işyeri açma ve çalışma ruhsat başvurusu konulu dilekçede, davaya konu işyerinin sadece idari büro olarak kullanılmakta olduğu, taşıtların bekletildiği ve teslim edildiği yerin idari büro olarak kullanılmak istenilen davaya konu işyeri ile aynı yerde olmadığı, aynı dilekçe ekinde sunulan işyeri açma ve çalışma ruhsatı başvuru/beyan formunda da açılmak istenilen işyerinin faaliyet konusu kısmında "Oto kiralama ofisi (İdari büro)" yazılı olduğu, kullanım alanının ise 25 metrekare olarak belirtildiği, dava dilekçesi ekinde de kiralanacak araçların park edebilmesi için dava dışı Avrukon Plus unvanlı işletme ile yapılmış olan bir otopark ve oto yıkama sözleşmesinin sunulduğu görülmekte, bu hususların değerlendirilmesinden de davaya konu başvurunun, sıhhi işyeri mahiyetinde idari büro konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatı başvurusu olduğu, dava konusu işyeri açma ve çalışma ruhsat başvurusunun reddine gerekçe olarak gösterilen Konya Büyükşehir Belediye Meclisinin 14/11/2014 tarih ve 833 sayılı kararında sayılan işyerlerinin niteliklerinden farklı nitelikte bir işyeri olduğu, ikinci el oto satışına ilişkin bir işyeri olmadığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda verilmiş olan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'te motorlu kara taşıtı kiralanmasına ilişkin işletmelerle ilgili getirilmiş olan ve Üçüncü Sınıf Gayrısıhhi Müesseler başlığı altında düzenlenen şartların, idari büro ile taşıtların bekletildiği yerin aynı yerde olması durumunda uygulanacağı, idari büro ile taşıtların bekletildiği yerin farklı yerlerde olması halinde ise bu şartların yalnızca taşıtların bekletildiği yer için aranacağı kuralının getirildiği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, sadece idari büro kullanım amaçlı olan işyerlerinin bu kapsamda değerlendirilmediği görülmekte, mahiyetleri itibarıyla da sadece idari büro olarak kullanılan işyerlerinin sıhhi işyeri olarak değerlendirilip, İdare Dava Dairesince de bu durum gözetilmek suretiyle yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.
Öte yandan, idare tarafından, işyeri açma ve çalışma ruhsatı verildikten sonra, yapılacak denetimlerde mevzuata aykırılıkların tespit edilmesi halinde yasal yaptırımların da uygulanması her zaman mümkündür.
Bu itibarla, oto kiralama ofisi- idari büro konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmesi talebinin reddi yönünde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk; davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına ilişkin yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki İdare Dava Dairesi kararında ise hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 24/01/2024 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.