T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/7529
Karar No : 2024/12
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Yapım ve Yayıncılık A. Ş.
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) :... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ... - Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul ili, Sarıyer ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, No:... adresinde bulunan yapının maliki olan davacı tarafından; kiracısı ... Turizm İşletmeciliği ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti. adına düzenlenen ... tarih ve ... sayılı içkisiz restaurant faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesine ilişkin işlemin kaldırılması talebiyle yaptığı ... tarih ve ... sayılı başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesine ilişkin işlemin, ruhsat sahibi ... Turizm İşletmeciliği ve Gıda Sanayi Ticaret Limited Şirketini ilgilendirdiği; ruhsattan kaynaklanan uyuşmazlıklarda ruhsat sahibi tarafından dava açılabileceği, dolayısıyla ruhsatın iptal edilmesine ilişkin işlemin kaldırılması talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin dava konusu işlemin de ancak ruhsatı iptal edilen kişi tarafından dava konusu edilebileceği, bununla birlikte taşınmazın maliki olmanın dava konusu işlemle yasal ve güncel bir menfaat ilişkisi kurmaya yetmediği gerekçesiyle davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafça; tarafına ait taşınmazın İmar Kanunu 18. maddesi uygulaması ile hazine adına tescil edilerek, üzerindeki yapının, kamulaştırılıncaya kadar kendi kullanımına bırakıldığı, henüz kamulaştırılmadığı ve taraflarınca ... Turizm İşletmeciliği ve Gıda San. Tic. Ltd. Şirketine kiralandığı ve anılan şirketin ruhsatının iptali ve kiralananı boşaltması nedeniyle alacak davasına neden olunduğu; kira kaybı ve muhatap kaldıkları davalar karşısında işlemin iptalini istemekte menfaatlerinin bulunduğu ve işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1/a fıkrasında, iptal davaları; idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan davalar olarak tanımlanmaktadır. İdari işlem ile dava açan kişi arasında meşru, güncel ve kişisel bir ilişki söz konusu ise, davada menfaat bağının bulunduğu kabul edilmekte, bunun dışında ayrıca subjektif bir hakkın ihlâl edilmesi şartı aranmamaktadır.
Kişisel, meşru ve güncel bir menfaat bağının varlığı, davanın niteliğine ve özelliğine göre idari yargı yerlerince belirlenmekte, davacının idari işlemle ciddi, makul, maddi ve manevi bir ilişkisinin bulunduğunun anlaşılması, dava açma ehliyeti için yeterli sayılmaktadır. Ayrıca, iptal davaları idarî işlemlerin hukuka uygun olup olmadığının denetlenmesine, hukukun üstünlüğünün sağlanmasına, böylece de idarenin hukuka bağlılığının ve sonuçta hukuk devleti ilkesinin gerçekleştirilebilmesine imkân sağladığından, bu davalarda menfaat bağının belirtilen amaç doğrultusunda yorumlanması gerekmektedir.
Dava dosyasının, Uyap kayıtları ile birlikte incelenmesinden; işyerinin bulunduğu İstanbul ili, Sarıyer ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel (eski ... persel) sayılı ve 2.548,74 m2 yüzölçümlü dini tesisler alanı kullanımında kalan taşınmazın, Cendere Vadisi Kentsel Dönüşüm Alanı B1 Alt Bölgesinde Şişli Belediyesi tarafından 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 18. maddesi uyarınca hazırlanan imar uygulaması neticesinde hazine adına tescil edildiği, sonrasında ise, ... tarih ve ... sayılı işlemle Gençlik Merkezi, ... Salonu, Kur'an Kursu ve Diyanet İşleri Başkanlığı’nın sosyal faaliyetlerinde kullanılmak üzere İstanbul Valiliği İl Müftülüğüne 2 yıl geçici süre ile ön tahsisine karar verildiği ve İl Müftülüğünün bila tarih ve ... sayılı yazısıyla, anılan karar uyarınca, taşınmazdaki yapı için verilen işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptalinin istenilmesi üzerine, davacının kiracısı ... Turizm... şirketine ait işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edildiği; kiracının ise, ruhsatın iptali gerekçesinin taşınmazın tahsisi işlemi olması karşında, bu işleme karşı dava açmayarak, Türk Borçlar Kanunu hükümleri uyarınca, ödenen bedellerin iadesi ve menfi zararının tazmini istemiyle kiraya vereni olan yapı malikine karşı (... Asliye Ticaret Mahkemesi E:... ) dava açtığı; bu arada yapı maliki sıfatıyla ve ön tahsis işlemi hakkında açılan dava dosyasına, İstanbul Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü Avrupa Yakası Milli Emlak Dairesi Başkanlığı tarafından sunulan ... tarih ve ... sayılı yazıda, kamulaştırma işlemi tamamlanıncaya kadar taşınmaz üzerindeki binanın mülkiyetinin ve tasarruf yetkisinin davacı şirkete ait olduğunun belirtildiği ve "tahsis edilen taşınmaz üzerinde parselasyon planının ilanından evvel davacı tarafından yapılan ve mülkiyeti davacıya ait binayı da kapsayacak alanda, bina malikine herhangi bir bedel ödenmeksizin ve/veya kamulaştırma işlemi gerçekleştirilmeksizin dava dışı Diyanet İşleri Başkanlığı lehine tesis olunan ön tahsis işleminin davacının mülkiyet hakkına müdahale teşkil ettiği sonuç ve kanaatine varılmakta olup, ön tahsis işleminin iptali istemiyle yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık, davanın reddi yolundaki başvuruya konu kararda ise hukuki isabet bulunmadığı" gerekçesiyle ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla dava konusu işlemin iptal edildiği anlaşılmıştır.
Bu durumda, davanın niteliğine ve özelliğine göre davaya esas ruhsat iptali işleminin; işyeri açma ve çalışma ruhsatlarına ilişkin mevzuat kapsamında işyerinde bir eksiklik veya aykırılıktan değil, işyerinin bulunduğu taşınmazın aynından kaynaklanan ve maliki tarafından dava konusu edilmesi gerekli hususlar nedeniyle tesis edilmiş olması ve ruhsat iptalinin sonuçlarının maliki etkileyecek olması karşısında, davacının, dava açmakta kişisel, meşru ve güncel bir menfaat bağının bulunduğu anlaşıldığından; davanın ehliyet yönünden reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu kararda hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 09/01/2024 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında, 2577 sayılı Kanunun 49. maddesinde belirtilen bozmayı gerektirir hiçbir neden bulunmadığından, temyize konu kararın onanması gerektiği oyu ile aksi yöndeki Dairemiz çoğunluk kararına katılmıyorum.