T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2023/7639
Karar No : 2023/8847
TEMYİZ EDENLER : 1- (DAVACI) … Valiliği
VEKİLİ : Av. …
2- (DAVALI) ….Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF : 1-( DAVALI ) … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
2- (DAVACI )…Valiliği
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Şanlıurfa ili, Halfeti ilçesi, … mahallesi … ada … ve … parsel sayılı taşınmazları kapsayan alanda Şanlıurfa Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planının iptali istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporu ile dava dosyasına sunulan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7. maddesinin (b) bendi uyarınca büyükşehir belediyelerinin uygulama imar planları ve parselasyon planlarının yapımındaki yetkisinin, ilçe belediyelerinin nazım imar planına uygun olarak hazırlayacakları uygulama imar planlarını, bu planlara dayanarak yaptıkları parselasyon planlarını aynen veya değiştirerek onaylama ve nazım imar planının yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde uygulama imar planlarını ve parselasyon planlarını yapmayan ilçe ve ilk kademe belediyelerinin uygulama imar planlarını ve parselasyon planlarını yapma veya yaptırmakla sınırlı olduğu, doğrudan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı yapma ya da parselasyon planı yapma yetkisinin bulunmadığı, 1/1000 ölçekli uygulama imar planının ve parselasyonun yapımında ilçe ve ilk kademe belediyelerinin yetkili olduğu, aynı Kanunun 7. maddesinin (c) bendinde yer alan büyükşehir belediyesinin her ölçekteki imar planları ve parselasyon planlarının yapımındaki yetkisinin ise, kanunlarla büyükşehir belediyesine verilmiş görev ve hizmetlerin gerektirdiği proje, yapım, bakım ve onarım işleriyle ilgili her ölçekteki imar planları ve parselasyon planlarının yapımı ile sınırlı olduğu açık olup, davalı büyükşehir belediyesinin ilgili Kanun uyarınca kendisine verilen yetkiyi aşarak dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar plan değişikliğini, ... ilçe belediye meclisinin onayı olmaksızın sadece büyükşehir belediye meclisinin onayı ile yaptığı, bu haliyle sürecin usulen tamamlanmamış olduğu anlaşıldığından, dava konusu koruma amaçlı 1/1000 ölçekli uygulama imar planının hukuka aykırı olduğu, nazım imar planı yönünden ise; davalı idarenin 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7. maddesinin (b) bendi uyarınca kendisine verilen yetki sınırları içerisinde çevre düzeni plânına ve mevzuata uygun olarak onayladığı, dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlemin 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planına ilişkin kısmının iptaline, 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planına ilişkin kısmı yönünden ise reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurularına konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
Davacı tarafından, dava konusu imar planı değişiklikleri yapılırken ilgili kurum görüşlerinin alınmadığı, plan yapımına ilişkin mevzuatta belirtilen usullere uyulmadığı, eşdeğer alan ayrılmadığından dava konusu işlemlerin şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
Davalı idare tarafından, Mahkeme tarafından verilen kararın dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı ileri sürülmektedir.
SAVUNMALARIN ÖZETİ : Davacı ve davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ…'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dava, Şanlıurfa ili, Halfeti ilçesi, … mahallesi … ada … parsel sayılı taşınmazları kapsayan alanda Şanlıurfa Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve …sayılı kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planının iptali istemiyle açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
İşlem tarihindeki yürürlükteki haliyle 3194 sayılı İmar Kanunu'nun "Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması" başlıklı 8. maddesinin (b) bendinde, "İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde bir ay süre ile ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye Başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar. Onaylanmış planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir." hükmü yer almaktadır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinin birinci fıkrasında, dava açma süresinin, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştay'da ve idare mahkemelerinde altmış gün olduğu; ikinci fıkrasında, bu sürenin, idari uyuşmazlıklarda yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden itibaren başlayacağı; dördüncü fıkrasında, ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava açma süresinin, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı, "Üst Makamlara Başvurma" başlıklı 11. maddesinin işlem tarihindeki yürürlükteki halinde ise ilgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasının üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebileceği, bu başvurunun işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durduracağı, altmış gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı hususu kurala bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İmar planlarına karşı, bir aylık askı süresi içinde 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi kapsamında başvuruda bulunulması, bu başvuruya idari dava açma süresinin başlangıç tarihi olan son ilan tarihini izleyen günden itibaren işlem tarihi itibarıyla altmış gün içinde cevap verilmeyerek isteğin reddedilmiş sayılması halinde, bu tarihi takip eden altmış günlük dava açma süresi içinde veya son ilan tarihini izleyen günden itibaren altmış gün içinde cevap verilmek suretiyle isteğin reddedilmesi halinde bu cevap tarihini izleyen günden itibaren altmış günlük dava açma süresi içinde veya itiraz süresi içerisinde başvuruda bulunulmaması durumunda imar planı kesinleşeceğinden, kesinleşme tarihinden itibaren altmış gün içerisinde dava açılması gerektiği açıktır.
Uyuşmazlık konusu olayda, dava konusu 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planının Şanlıurfa Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve …sayılı kararı ile onaylandığı ve 25/05/2019 - 01/07/2019 tarihleri arasında askıya çıkarılarak ilan edildiği, bu planlara karşı askı süresi içinde itiraz edilmediği anlaşılmış olup, askı süresinin bitiminden itibaren altmış gün içerisinde dava açılması gerekirken bu süre geçirildikten sonra 12/11/2019 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenme olanağı bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Bu durumda, davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiğinden, 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptali yolunda verilen mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair kararda isabet, 1/5000 ölçekli nazım imar planı yönünden davanın reddi yolunda verilen mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair kararda sonucu itibarıyla isabetsizlik bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin reddine, davalının temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin 1/1000 ölçekli uygulama imar planına ilişkin kısmının iptaline, 1/5000 ölçekli nazım imar planına ilişkin kısmına yönelik davanın reddine ilişkin Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının 1/1000 ölçekli uygulama imar planına yönelik kısmının BOZULMASINA, 1/5000 ölçekli nazım imar planına yönelik kısmının ise, yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 30/11/2023 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.